Bài toán an ninh hóc búa: Mỹ và châu Âu "đồng sàng dị mộng" trong bảo đảm an ninh cho Ukraine

Mỹ và các đồng minh châu Âu dường như đang rơi vào cảnh “đồng sàng dị mộng” trong vấn đề bảo đảm an ninh cho Ukraine. Trong bối cảnh mỗi bên đều có những tính toán chiến lược riêng, triển vọng cho hòa bình tại Ukraine vẫn còn xa vời.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đón Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Washington D.C. ngày 18/8. (Ảnh: THX/TTXVN)
Tổng thống Mỹ Donald Trump đón Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại Washington D.C. ngày 18/8. (Ảnh: THX/TTXVN)

Có 26 quốc gia cam kết cung cấp bảo đảm an ninh cho Ukraine hậu xung đột, gồm triển khai lực lượng quốc tế trên bộ, trên biển, trên không. Phát biểu sau cuộc họp của “Liên minh tự nguyện” tại Paris, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh, ngay trong ngày xung đột chấm dứt, các bảo đảm an ninh sẽ được triển khai. Mức độ tham gia của các nước châu Âu cũng khác nhau.

Trong khi Pháp bày tỏ sẵn sàng triển khai quân tới Ukraine hậu xung đột, thì Italia tuyên bố không gửi quân nhưng sẽ giám sát lệnh ngừng bắn và hỗ trợ quốc gia Đông Âu huấn luyện binh sĩ. Đáng nói là, Mỹ - đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương của châu Âu và được cho là nhân tố quyết định đối với khả năng triển khai kế hoạch - đến nay chưa đưa ra cam kết rõ ràng, cụ thể và chắc chắn nào về mức độ tham gia, dù Washington bày tỏ sẽ đồng hành cùng Kiev và châu Âu.

Tổng thống Donald Trump cho biết, Mỹ “muốn cứu nhiều người” và sẽ giúp đỡ Ukraine. Nhưng sự hỗ trợ an ninh của Washington từ quân sự, công nghệ cho đến tài chính ra sao thì chưa được nêu rõ. Giới chức các nước châu Âu tuyên bố, kế hoạch nêu trên là cách để phương Tây bày tỏ sự ủng hộ lâu dài với Kiev, kể cả khi xung đột đã lắng xuống. Thuyết phục Washington tham gia kế hoạch đang là nhiệm vụ ưu tiên của châu Âu.

Theo Reuters, các nước châu Âu cho biết họ cần sự bảo đảm an ninh của Mỹ ở Ukraine như một “biện pháp dự phòng”. Thậm chí, Đức tuyên bố sẽ chỉ đưa ra quyết định về đóng góp quân sự khi có các điều khoản rõ ràng, trong đó có mức độ tham gia của Mỹ. Dư luận đánh giá, châu Âu đang tự đẩy mình vào thế khó.

Mỹ từng nhiều lần bày tỏ lập trường về việc bảo đảm an ninh cho Ukraine, theo đó nghiêng về hướng yêu cầu các đồng minh châu Âu phải chịu trách nhiệm nhiều hơn. Tổng thống Donald Trump mới đây nêu rõ, Lục địa già phải đi đầu trong bảo đảm an ninh cho Ukraine. Theo chuyên gia Keir Giles tại Viện nghiên cứu Chatham House, ngay cả khi ông Trump bày tỏ ủng hộ kế hoạch thì vẫn không rõ liệu ông có thật sự muốn thực hiện hay không.

Một trong những lý do được dư luận đưa ra, để giải thích rằng ông Trump khó có thể gia tăng căng thẳng với Nga, là nhà lãnh đạo Mỹ muốn mở đường cho hợp tác với Moskva trong lĩnh vực khoáng sản, năng lượng… Thách thức lớn khác đối với các nước châu Âu đến từ dư luận trong nước. Kết quả khảo sát tại Đức - nền kinh tế đầu tàu Liên minh châu Âu (EU) - cho thấy, có đến 56% số người được hỏi phản đối việc nước này triển khai quân tới Ukraine.

Còn tại Pháp, cuộc khảo sát được thực hiện hồi tháng 3/2025 cho thấy, 67% số người được hỏi ủng hộ triển khai quân nếu Ukraine và Nga đạt thỏa thuận hòa bình. Song nếu thỏa thuận không đạt được, có 68% số người phản đối. Giữa lúc kinh tế đình trệ, châu Âu lại đang gánh một áp lực không nhỏ về chi phí quốc phòng, với khoản chi khoảng 100 tỷ euro mỗi năm cho cuộc xung đột ở Ukraine. Phản ứng cứng rắn từ phía Nga cũng là một thách thức. Nga bác bỏ đề xuất của châu Âu về bảo đảm an ninh hậu chiến ở Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin cảnh báo rằng, bất kỳ lực lượng bên ngoài nào hiện diện trên lãnh thổ Ukraine đều trở thành “mục tiêu hợp pháp” của quân đội Nga. Cùng bày tỏ quan điểm hỗ trợ Ukraine, nhưng châu Âu và Mỹ đang rơi vào cảnh “đồng sàng dị mộng”.

Châu Âu muốn thúc đẩy cơ chế ràng buộc rõ ràng hơn trong khi Mỹ ưu tiên những lợi ích về kinh tế và muốn các đồng minh châu Âu gánh vác phần trách nhiệm lâu dài. Kế hoạch này cũng là phép thử về khả năng tự chủ chiến lược của các nước châu Âu, một điều không hề dễ dàng trong bối cảnh khó khăn tài chính hiện nay. Đây thật sự là bài toán hóc búa với châu Âu.

Có thể bạn quan tâm

Những ngôi nhà tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan bị phá hủy sau cuộc không kích của Pakistan, ngày 22/2. (Ảnh: THX/TTXVN)

Bước ngoặt nguy hiểm

Những tháng đầu năm 2026, những đốm lửa căng thẳng âm ỉ giữa các nước bất ngờ bùng phát thành ngọn lửa xung đột, có nguy cơ lan rộng . Khi những “lằn ranh đỏ” căng thẳng liên tục bị vượt qua, các tính toán lợi ích chiến lược lấn át lòng tin và thế giới đối mặt nhiều cuộc khủng hoảng, giải pháp ngoại giao càng trở nên cấp bách.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU vừa phải nỗ lực cân bằng giữa tự do hóa thương mại, vừa phải bảo vệ lợi ích của người nông dân

Ủy ban châu Âu (EC) vừa quyết định triển khai tạm thời Hiệp định thương mại tự do (FTA) với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), bất chấp những thách thức pháp lý phải đối mặt. Động thái này cho thấy EU đang nỗ lực thực thi chiến lược đa dạng hóa đối tác, tăng cường tự chủ và củng cố chuỗi cung ứng.

Một bé gái đang lấy nước tại một trại người tị nạn nội địa (IDP) ở Mogadishu, thủ đô Somalia, năm 2017. (Ảnh: Xinhuanet)

Trách nhiệm nhân đạo

Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố khoản viện trợ nhân đạo trị giá 63 triệu euro (hơn 74 triệu USD) cho Somalia. Gói tài chính dành cho những mảnh đời khốn khổ ở quốc gia Đông Phi nghèo đói thắp lên hy vọng cho người dân Somalia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trình bày Thông điệp liên bang tại Tòa nhà Quốc hội ở Washington DC., ngày 24/2/2026. (Ảnh: whitehouse.gov)

Củng cố niềm tin

Không đơn thuần là bản tổng hợp thành tích chèo lái đất nước trong hơn 1 năm qua, Thông điệp Liên bang năm 2026 mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra được coi là chiến lược chính trị nhằm củng cố niềm tin của giới lãnh đạo và người dân vào các quyết sách của chính quyền, cũng như tái khẳng định các ưu tiên trong thời gian tới.

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vết rạn và chiếc van ống dẫn dầu

Cuộc xung đột tại Ukraine đã bước sang năm thứ 5 và vẫn chưa thấy tia hy vọng nào để chấm dứt. Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và vô điều kiện, nhưng cuộc xung đột kéo dài này lại bộc lộ những vết rạn nứt ngay trong lòng châu Âu.

Các tay súng và người ủng hộ lực lượng Houthi tại Yemen tham gia một cuộc tuần hành vũ trang phản đối Israel ở huyện Arhab, phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen, ngày 3/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Vòng xoáy bất ổn ở Yemen

Chính phủ mới của Yemen vừa tổ chức cuộc họp nội các đầu tiên tại Aden, dưới sự chủ trì của Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Shayea Al-Zindani. Việc các bộ trưởng trở về nước đảm nhiệm công việc được xem là bước đi nhằm củng cố an ninh, khôi phục dịch vụ công và thúc đẩy ổn định kinh tế với sự hỗ trợ từ Saudi Arabia.

Các đại biểu chụp ảnh chung tại Hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp Liên đoàn Arập (AL) và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Doha, Qatar ngày 15/9/2025. Ảnh: AA/TTXVN

Tăng cường kết nối khu vực

Mới đây các Bộ trưởng Giao thông vận tải thuộc Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) đã nhóm họp tại Thổ Nhĩ Kỳ để tìm biện pháp thúc đẩy hành lang đường sắt và đường bộ kết nối vùng Vịnh với châu Âu và châu Phi. Hội nghị đã phản ánh nỗ lực của OIC trong việc tăng cường kết nối khu vực, củng cố chuỗi cung ứng và logistics nhân đạo.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

“Mỏ neo” cho hòa bình tại Ukraine

Đề xuất từ phía Kiev tại Hội nghị An ninh Munich đã làm nóng trở lại câu hỏi cốt lõi về tương lai an ninh của Ukraine và cấu trúc ổn định tại châu Âu. Yêu cầu được bảo đảm an ninh tối thiểu 20 năm trước khi ký hòa ước không chỉ phản ánh nỗi lo của Kiev, mà còn là phép thử đối với mức độ cam kết dài hạn của phương Tây.

Hội nghị An ninh Munich 2024 khai mạc tại khách sạn Bayerischer Hof. (Nguồn: Mạng xã hội X)

Bài toán tự chủ chiến lược

Hội nghị An ninh Munich 2026, diễn ra từ ngày 13 đến 15/2, được dự báo là bị phủ bóng bởi mây đen căng thẳng do những chia rẽ, rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. 

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh hợp tác nhiều màu sắc

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa có chuyến thăm ngắn ngày tới Malaysia. Dù chỉ gói gọn trong hai ngày nhưng chuyến công du của nhà lãnh đạo quốc gia Nam Á được đánh giá là thành công hơn mong đợi, thổi luồng gió mới cho quan hệ Ấn Độ-Malaysia, đồng thời tô điểm thêm vào bức tranh hợp tác đa dạng và nhiều màu sắc của New Delhi.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, Washington, DC, ngày 13/2/2025. (Ảnh: XINHUA)

Phép thử từ thỏa thuận thương mại Ấn Độ-Mỹ

Thỏa thuận thương mại mới đạt được giữa Ấn Độ và Mỹ thoạt nhìn là một thỏa thuận “đôi bên cùng thắng”, giúp thúc đẩy quan hệ thương mại song phương. Thế nhưng, phía sau đó là những câu hỏi còn bỏ ngỏ, nhất là về mức độ cắt giảm nhập khẩu dầu từ Nga mà New Delhi sẽ thực hiện. 

Lực lượng an ninh Somalia được triển khai tại Thủ đô Mogadishu. Ảnh (tư liệu): THX/TTXVN

Điểm nóng trên “bản đồ an ninh” của Mỹ

Tư lệnh Bộ Chỉ huy châu Phi của Mỹ (AFRICOM), Tướng Michael Anderson lên tiếng cảnh báo về nguy cơ gia tăng các mối đe dọa từ hai nhóm khủng bố là tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) và Al-Qaeda, đặc biệt tại khu vực Sahel và Tây Phi.

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Vienna, Áo. Ảnh: THX/TTXVN

Kinh tế châu Âu phục hồi ấn tượng

Kinh tế Khu vực đồng euro (Eurozone) ghi nhận dấu hiệu phục hồi ấn tượng khi tăng trưởng vượt các dự báo. Với mức 1,5% trong năm 2025, đây là năm tăng trưởng thứ hai liên tiếp của Eurozone, bất chấp một năm đầy biến động với những thách thức từ tranh chấp thương mại và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.

Trí tuệ nhân tạo (AI) là một ngành khoa học máy tính đề cập đến quá trình tái tạo trí thông minh của con người trong máy móc.

“Kẻ bên lề” len vào trật tự toàn cầu

Thật khó để tiếp tục nói về trí tuệ nhân tạo (AI) như một “xu hướng công nghệ”, khi “dạng quyền lực mới” này đã len sâu vào các cấu trúc kinh tế, xã hội và chính trị toàn cầu. Song, những lo ngại về rủi ro, bất bình đẳng và quyền kiểm soát AI vẫn hiện hữu thường trực trong trật tự thế giới.

Quang cảnh Thủ đô Caracas, Venezuela. (Ảnh: Xinhua)

Vẹn cả đôi đường

Mỹ vừa quyết định nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với ngành dầu mỏ Venezuela, đồng thời xúc tiến mở lại Đại sứ quán tại Caracas. Tín hiệu tích cực từ phía Washington được đánh giá là sẽ giúp ngành dầu mỏ nói riêng và nền kinh tế Venezuela nói chung vượt giai đoạn đầy khó khăn hiện nay.

Bà Sanae Takaichi phát biểu trong cuộc bỏ phiếu bầu Chủ tịch đảng LDP cầm quyền Nhật Bản, tại Tokyo, ngày 4/10/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Bầu cử Hạ viện tại Nhật Bản: “Phép thử” cho sự quyết liệt

Các đảng phái chính trị ở Nhật Bản đã chính thức bước vào chiến dịch vận động tranh cử cho cuộc bầu cử Hạ viện dự kiến diễn ra ngày 8/2 tới. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh và thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Lực lượng an ninh Syria tiến vào thành phố Sweida ở miền nam nước này. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lộ trình cam go hướng tới hòa bình, an ninh và ổn định ở Syria

Trong những ngày qua, quân đội Syria mở hai hành lang nhân đạo, một dẫn vào Kobane và một tại tỉnh Hasakeh lân cận, nhằm tạo điều kiện đón hàng viện trợ. Giới quan sát đánh giá cao khi quyết định nêu trên đã giúp người dân nơi đây, chủ yếu là người Kurd, sống sót qua mùa đông lạnh giá.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu.