Áp lực lớn với hệ thống lương thực toàn cầu

Tác động của hiện tượng El Nino đối với sản xuất nông nghiệp và tình trạng nguồn cung gián đoạn sẽ tiếp tục gây áp lực lên hệ thống lương thực toàn cầu trong thời gian tới. Tình trạng này không những đẩy cuộc sống của nhiều người dân vào tình cảnh bấp bênh mà còn cản trở lộ trình hướng tới các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc.
Cánh đồng ngô khô hạn tại một tỉnh miền Nam Philippines. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Cánh đồng ngô khô hạn tại một tỉnh miền Nam Philippines. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Những tác động của El Nino đang ngày càng rõ rệt. Nhà khí tượng học Chris Hyde thuộc công ty phân tích dữ liệu khí hậu Maxar Technologies (Mỹ) nhận định, một số nơi trên thế giới đang hứng chịu El Nino cường độ mạnh và hiện tượng thời tiết này sẽ tiếp tục hoành hành trong thời gian tới. El Nino thường dẫn đến thời tiết khô hạn hơn ở châu Á, trong khi nhiều nơi ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ lại có lượng mưa cao quá mức. Giới chuyên gia cảnh báo, El Nino trong nửa cuối năm 2023 sẽ khiến nguồn cung các sản phẩm nông nghiệp bị tác động trên diện rộng.

Là một trong những khu vực bị “bóng đen El Nino” bao phủ nghiêm trọng, châu Á chứng kiến sản lượng ngũ cốc giảm mạnh do hạn hán. Trong hơn 1 tháng qua, các khu vực phía đông Indonesia và phần lớn Thái Lan ghi nhận lượng mưa thấp kỷ lục, chỉ bằng 50-70% mức trung bình. Thái Lan, nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới, đã yêu cầu nông dân giảm số vụ trồng lúa để tiết kiệm nước.

Tại Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới, tháng 8 khô hạn nhất trong lịch sử cũng tác động mạnh sản lượng lương thực. Đáng lo ngại, nhiều chuyên gia dự báo, lượng mưa thấp hơn trong tháng 9 sẽ tiếp tục đe dọa vụ mùa tại các vựa lương thực ở châu Á.

Trong khi đó, lần đầu tiên trong 4 năm, dự báo sản lượng lúa mì của Australia, nước xuất khẩu lúa mì lớn thứ hai thế giới, được điều chỉnh giảm do thiếu mưa tại một số vùng canh tác chủ chốt.

Bên cạnh thời tiết cực đoan, hoạt động vận chuyển bị gián đoạn cũng gây áp lực lên hệ thống lương thực toàn cầu. Liên hợp quốc và Thổ Nhĩ Kỳ đã đứng ra làm trung gian cho Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen nhằm khai thông tuyến đường đưa lương thực từ Ukraine và Nga, hai nước xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới, ra thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, giữa tháng 7 vừa qua, Nga tuyên bố dừng tham gia với lý do phần thỏa thuận liên quan nước này đã không được thực hiện. Moskva khẳng định sẽ ngay lập tức thực hiện trở lại nếu các bên còn lại tuân thủ đầy đủ cam kết. Tuy nhiên, đến nay, các bên vẫn chưa tháo gỡ được nút thắt để khôi phục tuyến xuất khẩu lương thực quan trọng qua Biển Đen.

Đánh giá thỏa thuận này là “phao cứu sinh” đối với an ninh lương thực toàn cầu, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng, việc Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen bị đình trệ là đòn giáng mạnh vào thị trường lương thực thế giới.

Trong bối cảnh thị trường lương thực toàn cầu bấp bênh do nguồn cung không ổn định và nhiều nước kiểm soát xuất khẩu để dự trữ, nguy cơ xảy ra làn sóng bảo hộ thương mại mới ngày càng hiện hữu.

Sau khi Ấn Độ tuyên bố cấm xuất khẩu các loại gạo trắng không phải giống basmati hồi cuối tháng 7 vừa qua, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Nga đã có những động thái tương tự. Mới nhất, Ấn Độ tiếp tục áp đặt mức thuế xuất khẩu 20% đối với gạo đồ và mức 40% với hành tây, nhằm bảo đảm nguồn cung cho thị trường trong nước.

Cú sốc giá lương thực có thể làm gia tăng lạm phát ở các nước nghèo, nơi lương thực, thực phẩm chiếm 30% tổng chi tiêu của các gia đình, cao gấp đôi mức tại các nước phát triển.

Pakistan cũng vừa thông qua lệnh cấm xuất khẩu đường để ổn định giá tại thị trường nội địa. Theo Liên đoàn Lúa gạo Myanmar, nước này có kế hoạch tạm thời hạn chế xuất khẩu gạo...

Sóng gió liên tiếp ập tới trong thời gian qua đã làm chao đảo hệ thống lương thực thế giới, khiến giá cả tăng vọt. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) thông báo, sau 2 năm duy trì ở mức thấp, chỉ số giá lương thực toàn cầu đã quay đầu tăng trong tháng 7 vừa qua. Giá gạo ở một số nước thậm chí chạm mức cao nhất trong 15 năm.

Giới chuyên gia lo ngại, cú sốc giá lương thực có thể làm gia tăng lạm phát ở các nước nghèo, nơi lương thực, thực phẩm chiếm 30% tổng chi tiêu của các gia đình, cao gấp đôi mức tại các nước phát triển. Bà Laura Sanchez, Trưởng bộ phận nghiên cứu tài sản bền vững tại Ngân hàng Morgan Stanley nhận định, El Nino có thể đạt đỉnh điểm trong khoảng thời gian từ tháng 11/2023 đến tháng 2/2024, nhưng tác động đối với lạm phát lương thực sẽ kéo dài hơn, nhất là ở các thị trường mới nổi.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, nạn đói trên thế giới tiếp tục gia tăng và đã trở lại mức của năm 2005. Nếu áp lực đối với hệ thống lương thực toàn cầu không sớm được giải tỏa, mục tiêu chấm dứt nạn đói vào năm 2030 có nguy cơ bị bỏ lỡ.

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Một phương tiện quân sự gần thành phố Rawa, gần khu vực biên giới Iraq và Syria. (Ảnh: Xinhua)

Hiểm họa tiềm ẩn về an ninh ở Trung Đông

Lực lượng liên quân đã hoàn tất việc rút quân khỏi các căn cứ nằm trong lãnh thổ liên bang Iraq, đánh dấu sự kết thúc giai đoạn đầu của sứ mệnh quân sự do Mỹ đứng đầu chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Iraq.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Quan hệ Nga-Mỹ: Chưa tạo chuyển biến

Các cuộc gặp mới nhất giữa Nga và Mỹ, cũng như gặp ba bên với Ukraine cho thấy các kênh đối thoại được duy trì, song vẫn chưa đủ để tạo ra những chuyển biến thực chất. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington. (Ảnh tư liệu-minh họa: ANI/TTXVN)

Dấu ấn ngoại giao Ấn Độ

Những năm gần đây, Ấn Độ không chỉ nổi lên là một hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế, mà còn từng bước nâng cao vị thế trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ được xem là một nhân tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng đứng vững trong một thế giới phân mảnh, cạnh tranh và bất định.

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: TTXVN)

Ưu tiên chiến lược của Nga

Không đơn thuần là báo cáo thường niên, phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergey Lavrov tại cuộc họp báo tổng kết đối ngoại năm 2025 được xem như tuyên bố về cách Moskva định vị mình trên bàn cờ quyền lực toàn cầu. 

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm 2026 diễn ra tại Davos, Thụy Sĩ. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Lan tỏa tinh thần đối thoại

Hàng nghìn nhân vật nổi tiếng nhất thế giới trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế và chính trị đang tập trung về Davos, một thị trấn nhỏ ở dãy núi Alps của Thụy Sĩ để thảo luận về hàng loạt vấn đề “nóng” toàn cầu.

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vấn đề Greenland: Phép thử với NATO

Việc Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) đe dọa áp thuế lẫn nhau xoay quanh tham vọng của Washington giành quyền kiểm soát Greenland đang phơi bày những rạn nứt mới trong nội bộ Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc họp báo chung tại Căn cứ Elmendorf-Richardson ở Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15/8/2025. (Nguồn: THX/TTXVN)

Khe cửa hẹp cho hòa bình ở Ukraine

Khi căng thẳng gia tăng trên chiến trường ở Ukraine, một khe cửa hẹp cho hoạt động ngoại giao vẫn đang hé mở. Tuy vậy, sự mâu thuẫn, giằng co về lợi ích chiến lược giữa các bên tiếp tục là trở ngại lớn, khiến các nỗ lực tìm kiếm hòa bình chưa đạt bước tiến đột phá, thực chất nào.

Các tàu chở hàng chất đầy container tại Cảng Los Angeles, California, Mỹ. (Ảnh: Tân hoa xã)

Hiệp định thương mại tự do FTA: “Lá chắn” của kinh tế thế giới

Cục diện thương mại toàn cầu đang chứng kiến sự xáo trộn mạnh mẽ khi chủ nghĩa bảo hộ không ngừng lan rộng. Tuy nhiên, những xu hướng mới cũng dần hình thành và ngày càng rõ nét, trong đó nổi bật là việc các nước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA), tạo “lá chắn” bảo vệ nền kinh tế.

Khung cảnh đổ nát do xung đột ở phía bắc Dải Gaza. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Mong manh lộ trình hòa bình ở Gaza

Lộ trình hòa bình ở Dải Gaza ghi nhận tín hiệu tích cực, nhưng vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn khó dàn xếp trong một sớm một chiều. Giới quan sát đang theo dõi sát công tác chuẩn bị cho giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình, nhằm hướng tới một Gaza không còn xung đột và bạo lực, một Gaza với an ninh, hòa bình và ổn định.

Sự phát triển mạnh mẽ của AI tác động mạnh đến thị trường lao động toàn cầu. (Ảnh minh họa)

Bài toán nhân lực và việc làm toàn cầu

Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) vừa ra báo cáo cho biết, thị trường lao động toàn cầu đã biến động mạnh trong nhiều năm qua và sẽ còn thay đổi nhanh hơn nữa. Dự báo trong 5 năm tới, 22% tổng số việc làm hiện nay sẽ thay đổi căn bản, biến mất hoặc được tái tạo, do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen (phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa. (Ảnh: TTXVN)

Những tính toán chiến lược ở Syria

Trong chuyến thăm Syria mới đây, các nhà lãnh đạo hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) đã mang đến cho Damascus những ưu đãi đặc biệt, nhằm hỗ trợ đất nước từng nhiều năm chìm trong xung đột tái thiết và phát triển. Trao “cành ô liu” cho Syria, lợi ích EU nhận lại cũng không hề nhỏ.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Kỳ vọng hợp tác Đức-Ấn Độ

Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần tới thực hiện chuyến thăm chính thức đầu tiên tới Ấn Độ kể từ khi nhậm chức. Chuyến công du không chỉ phát đi tín hiệu về sự điều chỉnh trong tư duy chiến lược của Berlin mà còn cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của New Delhi trong các tính toán dài hạn của châu Âu.

Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. (Nguồn: IRNA/TTXVN)

Lằn ranh đỏ của Iran

Tình hình Trung Đông tiếp tục “dậy sóng”, khi Iran liên tiếp đưa ra tuyên bố xác lập những lằn ranh đỏ không thể xâm phạm. Không chỉ mang tính cảnh báo, động thái này được cho là phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong lập trường của Tehran.

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nhật Bản kỳ vọng nhiều thay đổi

Với tình trạng suy giảm dân số, giá cả leo thang, ảnh hưởng từ các cuộc cạnh tranh chiến lược gay gắt…, năm 2026 được dự báo không phải là một năm có nhiều thuận lợi với Nhật Bản. Tuy vậy, nữ Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định, với sức mạnh nội tại và ý chí vươn lên của người dân, Nhật Bản sẽ đón chào một tương lai tươi sáng.

Quang cảnh một phiên bỏ phiếu của Đại hội đồng Liên hợp quốc. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Khoản ngân sách khiêm tốn dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc

Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua ngân sách thường niên năm 2026 trị giá 3,45 tỷ USD. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo một năm hoạt động rất khó khăn của Liên hợp quốc, đòi hỏi tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh phải hết sức vun vén, thậm chí là “giật gấu vá vai” mới mong đủ chi tiêu.

Ảnh chụp ngày 16/2/2025 cho thấy quang cảnh thành phố Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh minh họa: TÂN HOA XÃ)

Châu Phi: Một tương lai tươi sáng từ những nỗ lực không mệt mỏi

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, năm 2026, châu Phi sẽ dẫn đầu thế giới về số lượng nền kinh tế tăng trưởng cao, nhiều quốc gia đạt mức tăng trưởng hơn 6%. Dự báo của IMF về một tương lai tươi sáng cho Lục địa đen, vốn luôn là vùng trũng của thế giới, tới từ những nỗ lực không mệt mỏi của các nước châu Phi.

Các đại biểu chụp ảnh tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM) lần thứ 57, diễn ra ngày 23/9 tại Malaysia. (Ảnh: ASEAN.ORG)

Con tàu ASEAN vững vàng vượt sóng gió

Năm 2025, một năm nhiều biến động, với những diễn biến phức tạp “phủ bóng” lên môi trường địa chính trị toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Bằng sức mạnh nội tại, con tàu ASEAN vững vàng vượt qua sóng cả, là hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực.

Một tên lửa mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật của quân đội Mỹ. (Ảnh: DEFENSE NEWS)

Đối thoại thay đối đầu

Những tranh cãi liên quan chương trình hạt nhân của Iran tiếp tục là “mớ bòng bong” khó gỡ khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an về vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân mới đây đã chứng kiến bất đồng sâu sắc giữa các thành viên cơ quan quyền lực Liên hợp quốc. 

Tuyến đường gom Đại lộ Thăng Long (đoạn qua khu vực gần Thiên Đường Bảo Sơn) chìm trong lớp bụi dày đặc, mịt mù. Cây cối ven đường đổi sang màu trắng đục, phủ đầy lớp bột mịn. (Ảnh: THÙY LINH)

Ô nhiễm không khí: Thách thức nghiêm trọng

Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới năm 2025 do tổ chức IQAir công bố, chỉ có 7 quốc gia đáp ứng ngưỡng PM2.5 theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), còn lại hơn 90% số quốc gia vượt xa mức an toàn.