An ninh mạng Việt Nam trước sức ép mới: Thách thức và lời giải từ chuyên gia

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain hay điện toán lượng tử đang khiến nguy cơ an ninh mạng tại Việt Nam gia tăng. Các chuyên gia cảnh báo cần thay đổi tư duy, thiết kế hệ thống an toàn từ đầu và đẩy mạnh hợp tác công-tư để giảm thiểu rủi ro.

Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh và Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Phan Văn Hùng tặng hoa các diễn giả của buổi tọa đàm về bảo mật dữ liệu và an ninh mạng. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)
Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh và Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Phan Văn Hùng tặng hoa các diễn giả của buổi tọa đàm về bảo mật dữ liệu và an ninh mạng. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nguy cơ hiện hữu trong kỷ nguyên số

Theo Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, rủi ro lớn nhất hiện nay là các cuộc tấn công mạng quy mô lớn, nhắm vào hạ tầng trọng yếu quốc gia, doanh nghiệp và người dân, với thủ đoạn tinh vi và tốc độ ngày càng nhanh. Thời gian qua đã xuất hiện nhiều vụ đánh cắp bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, dữ liệu doanh nghiệp.

nguyen-minh-chinh.jpg
Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phát biểu tại Tọa đàm "Bảo mật dữ liệu và An ninh mạng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 25/9.

Bên cạnh đó, tình trạng phát tán tin giả, thông tin xấu độc trên nền tảng số, lợi dụng trí tuệ nhân tạo để lan truyền nhanh chóng, cũng gây hoang mang dư luận và tác động đến uy tín lãnh đạo.

Hoạt động tội phạm công nghệ cao như lừa đảo, mua bán dữ liệu, thậm chí buôn bán ma túy, vũ khí trên không gian mạng cũng ngày càng phức tạp.

Ông Chính nhấn mạnh, hệ thống pháp lý về an ninh mạng đã hình thành nhưng chưa bắt kịp tốc độ phát triển công nghệ. Nhận thức của một bộ phận cán bộ, doanh nghiệp và người dân còn hạn chế, tạo lỗ hổng dễ bị khai thác.

Hạ tầng công nghệ trong nước thiếu đồng bộ, lại phụ thuộc lớn vào giải pháp ngoại nhập, khiến rủi ro càng lớn.

Bảo mật từ thiết kế và vai trò hợp tác công-tư

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Lê Thành, Nhà sáng lập, Chủ tịch điều hành Công ty bảo mật Verichains cho rằng cách cần thay đổi tiếp cận theo hướng không chỉ xây dựng hệ thống rồi mới bảo vệ, mà phải thiết kế an toàn ngay từ đầu.

Hệ thống nào cũng có vòng đời, hôm nay an toàn nhưng 1-2 năm sau có thể xuất hiện lỗ hổng mới. Do đó cần giả định sự cố sẽ xảy ra và thiết kế sao cho thiệt hại là nhỏ nhất, ông Thành khẳng định.

nguyen-len-thanh.jpg
Cần thiết kế hạ tầng bảo vệ an toàn mạng ngay từ đầu để tăng khả năng chống chọi các rủi ro, ông Nguyễn Lê Thành khẳng định.

Ông Thành nhấn mạnh nguyên tắc: “Không lưu trữ dữ liệu nhạy cảm không cần thiết, phân tách dữ liệu phục vụ bên ngoài với dữ liệu quan trọng lưu trữ nội bộ. Khi buộc phải chia sẻ, chỉ cung cấp ở mức tối thiểu”.

Trên hết, phải thay đổi tư duy thiết kế hệ thống an toàn ngay từ đầu, thay vì chỉ tìm cách bảo vệ sau khi đã vận hành.

Ở góc độ quốc gia, ông cho rằng hợp tác công-tư là chìa khóa. Nhà nước không thể tự mình xử lý toàn bộ rủi ro, trong khi doanh nghiệp tư nhân thường trực tiếp đối diện sự cố thực tế, nhờ đó có kinh nghiệm và giải pháp cập nhật.

cac-dai-bieu-tham-gia.jpg
Các đại biểu tham dự Tọa đàm "Bảo mật dữ liệu và An ninh mạng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" do Báo Nhân dân tổ chức.

Việc chia sẻ thông tin, phối hợp từ sớm sẽ góp phần tăng cường năng lực bảo vệ an ninh mạng. Đồng thời, Việt Nam cần khuyến khích phát triển doanh nghiệp bảo mật trong nước để từng bước làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào sản phẩm ngoại nhập

Doanh nghiệp lớn cũng là môi trường đào tạo nhân lực hiệu quả, giúp đội ngũ kỹ sư tích lũy kinh nghiệm thực tế thay vì chỉ có kiến thức lý thuyết.

“Đào tạo chỉ mang lại kiến thức nền tảng. Muốn có chuyên gia giỏi, họ phải được làm việc thực tế trong các doanh nghiệp, các dự án lớn để rèn luyện,” ông Thành phân tích.

Dữ liệu và tài sản số: Tài nguyên chiến lược cần kiểm soát

Với dữ liệu, ông Nguyễn Lê Thành nhấn mạnh phải phân loại, xác định dữ liệu trọng yếu để bảo vệ. Thu thập và lưu trữ quá nhiều dẫn đến rủi ro lớn khi xảy ra sự cố. Ông khuyến nghị chỉ giữ lại dữ liệu cần thiết, xóa bỏ những thông tin không còn giá trị sau khi xử lý, đồng thời tách biệt dữ liệu quan trọng khỏi hệ thống kết nối bên ngoài.

Ở lĩnh vực tài sản số, việc Nhà nước bắt đầu công nhận và cho thí điểm sàn giao dịch là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, quy định chặt chẽ với yêu cầu vốn lớn khiến ít doanh nghiệp trong nước có khả năng tham gia, dẫn đến tình trạng nhiều dự án blockchain phải hạn chế người dùng Việt Nam.

Theo ông Thành, chính sách cần hướng đến mục tiêu kép, vừa kiểm soát rủi ro như rửa tiền, tài trợ khủng bố, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo môi trường cởi mở để thu hút đầu tư. Nếu quá siết chặt, chính sách có thể trở thành bước lùi, kìm hãm sự phát triển của lĩnh vực còn nhiều tiềm năng này.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự hội thảo quốc tế do Trường đại học Intracom phối hợp các đơn vị tổ chức. (Ảnh: NHẬT MINH)

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn

Ngày 28/1, tại Hà Nội, Trường đại học Intracom phối hợp Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Viện khoa học và Bổ trợ Tư pháp (Liên hiệp Hội Người khuyết tật Việt Nam), Tạp chí Vận động, Nghiên cứu và Giáo dục (JARE)… tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn”.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công-Chi nhánh số 3-phường Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: nhandan.vn)

Khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức có vai trò thống nhất và chuẩn hóa thông tin nhân sự trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, từ đó có cái nhìn toàn diện về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ nhằm đưa ra các quyết định quản lý và sử dụng nhân sự một cách khoa học, hợp lý.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh thực hành nghiên cứu khoa học.

Đổi mới nghiên cứu liên ngành trong lĩnh vực khoa học xã hội

Trong thời đại ngày nay, nhiều vấn đề không chỉ là sự quan tâm của một quốc gia đơn lẻ, mà trở thành vấn đề chung của cả khu vực và thế giới. Theo đó, thúc đẩy nghiên cứu đa ngành là con đường tất yếu để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách toàn diện và hiệu quả.

100% cử tri có mặt tại Hội nghị nhất trí giới thiệu đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

150/150 cử tri có mặt tại hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI của Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhất trí giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đông đảo người dân tham dự triển lãm.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học tiên tiến để bảo tồn và phát triển dược liệu

Sáng 23/1, Viện Dược liệu phối hợp UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức Triển lãm Sách và Dược liệu Việt Nam với chủ đề “Kết nối tri thức vì sức khỏe cộng đồng” tại Phố Sách Hà Nội. Triển lãm nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng và 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát để cấp chỉ dẫn địa lý cho gạo nếp Khẩu Nua Lếch. (Ảnh: THU HIỀN)

Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã và đang khẳng định quyết tâm biến khoa học, công nghệ trở thành khâu đột phá để thúc đẩy kinh tế-xã hội. Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên từng bước đẩy nhanh phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan các khu vực bên lề lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn Hòa Lạc.

Việt Nam sẽ bước vào nhóm số ít quốc gia sở hữu năng lực chế tạo chip bán dẫn

Chip bán dẫn hiện là “đòn bẩy” của những nước chi phối công nghệ sản xuất, sử dụng như công cụ chính trị để kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ, với mắt xích then chốt vừa được công bố: nhà máy sản xuất chip tại Hòa Lạc.

Ứng dụng khoa học, công nghệ là giải pháp hiệu quả để quản lý, bảo vệ tài nguyên biển.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý các khu bảo tồn biển

Đến năm 2030, Việt Nam có 27 khu bảo tồn biển, trong đó có 16 khu bảo tồn biển cấp quốc gia, 11 cấp tỉnh với khoảng 20 hệ sinh thái, 11.000 loại thủy sản, khoảng 3.000 đảo. Đây là địa điểm lý tưởng để thực hiện nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giống, nguồn gen, đa dạng sinh học; phát triển kinh tế, du lịch; phục vụ nghiên cứu khoa học…