An ninh mạng Việt Nam trước sức ép mới: Thách thức và lời giải từ chuyên gia

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain hay điện toán lượng tử đang khiến nguy cơ an ninh mạng tại Việt Nam gia tăng. Các chuyên gia cảnh báo cần thay đổi tư duy, thiết kế hệ thống an toàn từ đầu và đẩy mạnh hợp tác công-tư để giảm thiểu rủi ro.

Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh và Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Phan Văn Hùng tặng hoa các diễn giả của buổi tọa đàm về bảo mật dữ liệu và an ninh mạng. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)
Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh và Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Phan Văn Hùng tặng hoa các diễn giả của buổi tọa đàm về bảo mật dữ liệu và an ninh mạng. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nguy cơ hiện hữu trong kỷ nguyên số

Theo Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, rủi ro lớn nhất hiện nay là các cuộc tấn công mạng quy mô lớn, nhắm vào hạ tầng trọng yếu quốc gia, doanh nghiệp và người dân, với thủ đoạn tinh vi và tốc độ ngày càng nhanh. Thời gian qua đã xuất hiện nhiều vụ đánh cắp bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, dữ liệu doanh nghiệp.

nguyen-minh-chinh.jpg
Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phát biểu tại Tọa đàm "Bảo mật dữ liệu và An ninh mạng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" do Báo Nhân Dân tổ chức ngày 25/9.

Bên cạnh đó, tình trạng phát tán tin giả, thông tin xấu độc trên nền tảng số, lợi dụng trí tuệ nhân tạo để lan truyền nhanh chóng, cũng gây hoang mang dư luận và tác động đến uy tín lãnh đạo.

Hoạt động tội phạm công nghệ cao như lừa đảo, mua bán dữ liệu, thậm chí buôn bán ma túy, vũ khí trên không gian mạng cũng ngày càng phức tạp.

Ông Chính nhấn mạnh, hệ thống pháp lý về an ninh mạng đã hình thành nhưng chưa bắt kịp tốc độ phát triển công nghệ. Nhận thức của một bộ phận cán bộ, doanh nghiệp và người dân còn hạn chế, tạo lỗ hổng dễ bị khai thác.

Hạ tầng công nghệ trong nước thiếu đồng bộ, lại phụ thuộc lớn vào giải pháp ngoại nhập, khiến rủi ro càng lớn.

Bảo mật từ thiết kế và vai trò hợp tác công-tư

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Lê Thành, Nhà sáng lập, Chủ tịch điều hành Công ty bảo mật Verichains cho rằng cách cần thay đổi tiếp cận theo hướng không chỉ xây dựng hệ thống rồi mới bảo vệ, mà phải thiết kế an toàn ngay từ đầu.

Hệ thống nào cũng có vòng đời, hôm nay an toàn nhưng 1-2 năm sau có thể xuất hiện lỗ hổng mới. Do đó cần giả định sự cố sẽ xảy ra và thiết kế sao cho thiệt hại là nhỏ nhất, ông Thành khẳng định.

nguyen-len-thanh.jpg
Cần thiết kế hạ tầng bảo vệ an toàn mạng ngay từ đầu để tăng khả năng chống chọi các rủi ro, ông Nguyễn Lê Thành khẳng định.

Ông Thành nhấn mạnh nguyên tắc: “Không lưu trữ dữ liệu nhạy cảm không cần thiết, phân tách dữ liệu phục vụ bên ngoài với dữ liệu quan trọng lưu trữ nội bộ. Khi buộc phải chia sẻ, chỉ cung cấp ở mức tối thiểu”.

Trên hết, phải thay đổi tư duy thiết kế hệ thống an toàn ngay từ đầu, thay vì chỉ tìm cách bảo vệ sau khi đã vận hành.

Ở góc độ quốc gia, ông cho rằng hợp tác công-tư là chìa khóa. Nhà nước không thể tự mình xử lý toàn bộ rủi ro, trong khi doanh nghiệp tư nhân thường trực tiếp đối diện sự cố thực tế, nhờ đó có kinh nghiệm và giải pháp cập nhật.

cac-dai-bieu-tham-gia.jpg
Các đại biểu tham dự Tọa đàm "Bảo mật dữ liệu và An ninh mạng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc" do Báo Nhân dân tổ chức.

Việc chia sẻ thông tin, phối hợp từ sớm sẽ góp phần tăng cường năng lực bảo vệ an ninh mạng. Đồng thời, Việt Nam cần khuyến khích phát triển doanh nghiệp bảo mật trong nước để từng bước làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào sản phẩm ngoại nhập

Doanh nghiệp lớn cũng là môi trường đào tạo nhân lực hiệu quả, giúp đội ngũ kỹ sư tích lũy kinh nghiệm thực tế thay vì chỉ có kiến thức lý thuyết.

“Đào tạo chỉ mang lại kiến thức nền tảng. Muốn có chuyên gia giỏi, họ phải được làm việc thực tế trong các doanh nghiệp, các dự án lớn để rèn luyện,” ông Thành phân tích.

Dữ liệu và tài sản số: Tài nguyên chiến lược cần kiểm soát

Với dữ liệu, ông Nguyễn Lê Thành nhấn mạnh phải phân loại, xác định dữ liệu trọng yếu để bảo vệ. Thu thập và lưu trữ quá nhiều dẫn đến rủi ro lớn khi xảy ra sự cố. Ông khuyến nghị chỉ giữ lại dữ liệu cần thiết, xóa bỏ những thông tin không còn giá trị sau khi xử lý, đồng thời tách biệt dữ liệu quan trọng khỏi hệ thống kết nối bên ngoài.

Ở lĩnh vực tài sản số, việc Nhà nước bắt đầu công nhận và cho thí điểm sàn giao dịch là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, quy định chặt chẽ với yêu cầu vốn lớn khiến ít doanh nghiệp trong nước có khả năng tham gia, dẫn đến tình trạng nhiều dự án blockchain phải hạn chế người dùng Việt Nam.

Theo ông Thành, chính sách cần hướng đến mục tiêu kép, vừa kiểm soát rủi ro như rửa tiền, tài trợ khủng bố, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo môi trường cởi mở để thu hút đầu tư. Nếu quá siết chặt, chính sách có thể trở thành bước lùi, kìm hãm sự phát triển của lĩnh vực còn nhiều tiềm năng này.

Có thể bạn quan tâm

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.