Gà H’rê vào siêu thị
Công việc đầu tiên của anh Đinh Văn Thấp ở thôn Gia Ri, xã Sơn Trung là ra vườn lúc mờ sáng. Sau khi dạo quanh trại gà, anh Thấp lại tất tả chuẩn bị thức ăn cho đàn. Cho gà ăn, kiểm đếm, theo dõi tình trạng sức khỏe của đàn gà được Thấp ghi chú đầy đủ trong nhật ký chăn nuôi. Công việc anh đã làm quen vài tháng qua.
Bao năm loay hoay với chăn nuôi nhỏ lẻ, làm thuê, nương rẫy không đủ sống, Thấp khát khao thoát nghèo. Từ nguồn vốn Chương trình 30a (hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 62 huyện nghèo của Chính phủ), anh cùng 13 gia đình thôn Gia Ri đăng ký chăn nuôi theo nhóm hộ. Nhóm hộ của Thấp nhận nuôi đàn gà 1.500 con, do anh làm nhóm trưởng. Cứ hai ngày, mỗi hộ thay nhau chăm sóc đàn gà. Chăn nuôi đàn lớn, các thành viên trong nhóm phải chăm lo kỹ, từ cách phân loại thức ăn, uống nước, nhật ký theo dõi đến tiêm vaccine phòng bệnh, chữa bệnh đều thực hiện thận trọng, chu đáo. Những lúng túng, khó khăn ban đầu khi chăn nuôi đàn được anh Thấp cùng các láng giềng khắc phục dần qua kinh nghiệm.
Gánh đàn gà nghìn con, niềm vui lớn nhất của Thấp là đầu ra đã có địa chỉ. Tất cả số gà đủ trọng lượng sẽ được huyện thu mua, cung ứng cho hệ thống siêu thị Big C Đà Nẵng. Không cần đôn đáo tìm nơi tiêu thụ, chỉ chừng hai tháng rưỡi nữa, đàn gà của nhóm Thấp sẽ được xuất chuồng. “Hai tháng gà được gần một ký rồi. Hồi mới nhận gà con về mình chưa quen, cả nghìn con đè đạp lên nhau sợ nó chết hết. Mình rút kinh nghiệm ngay, phải đảo gà con liên tục để không cho đạp nhau. Giờ thì quen rồi. Sướng nhất là gà đủ ký sẽ được siêu thị mua hết. Mình chỉ lo nuôi thôi, mấy anh trên huyện giúp mình tiêu thụ mà”, Thấp khoe với nụ cười tin tưởng.
Cùng việc hỗ trợ nhóm hộ chăn nuôi của Thấp, huyện Sơn Hà hỗ trợ bốn hộ chăn nuôi khác với tổng đàn 1.200 con gà. Bà con H’rê chăm đàn tuân thủ quy trình chặt chẽ về an toàn, chất lượng để liên kết tiêu thụ sản phẩm trong hệ thống siêu thị Big C. Từ tháng 1-2018 đến nay, hơn 2 tấn gà sạch đã được cung ứng cho siêu thị. Trung bình mỗi tháng, năm nhóm hộ nuôi cấp cho siêu thị 500 kg thịt gà sạch. Lần đầu, sản phẩm do chính bà con vùng cao chăn nuôi được “về phố”.
Anh Đinh Quốc Khánh ở xã Sơn Hạ vừa xuất chuồng gần 100 kg gà sạch cho siêu thị tại Đà Nẵng. Đây là lần thứ hai anh xuất bán gà sạch, theo quy chuẩn vào siêu thị. Nỗi lo cố hữu của người chăn nuôi như Khánh là bán cho ai, giá cả bất thường không còn nữa. Chính quyền địa phương hỗ trợ, liên kết giúp bà con tìm nơi tiêu thụ ổn định.
“Mừng nhất là có nguồn thu mua cho mình, mà lại bán trong siêu thị nữa. Cứ theo đúng đơn hàng mình cung cấp thôi. Giá thì theo hợp đồng rồi nên mình cũng không lo. Nuôi đàn lớn mà giá không thất thường thì thu nhập khá chứ”, Khánh phấn khởi chia sẻ.
Sản vật rừng về phố
Là huyện miền núi của tỉnh Quảng Ngãi, Sơn Hà được thiên nhiên ưu đãi nhiều sản vật địa phương đặc trưng như gà bản địa, ớt xiêm rừng, rau dớn, cá niên... Không ít chương trình, mô hình chăn nuôi, trồng trọt hỗ trợ cho nhà nông miền núi xóa đói, giảm nghèo. Tuy nhiên, tất cả chỉ dừng lại ở mức nhỏ lẻ, tự cung ứng trong vùng. Hàng nông sản miền núi vẫn chưa định hình chuỗi sản xuất, tiêu thụ để “về sông, về biển”.
Quyết tâm đưa đặc sản rừng về phố, huyện Sơn Hà đã tổ chức chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ tiếp cận mạng lưới siêu thị. Gần 20 nhóm hộ các xã Sơn Hạ, Sơn Trung, Sơn Thành chuyên canh các loại nông sản đặc trưng của đồng bào H’rê gồm gà kiến, ớt xiêm rừng, rau dớn, bắp chuối rừng. Chuỗi liên kết nuôi trồng, sản xuất, đóng gói đều theo quy chuẩn thực phẩm an toàn, chất lượng cao. Mỗi tháng, các nhóm hộ cung ứng cho hệ thống siêu thị từ 500 kg đến 700 kg gà kiến H’rê; 1 tấn rau rừng các loại. Năm 2018, tất cả sản vật H’rê đã xuống phố, có mặt trên hệ thống siêu thị tại Đà Nẵng.
Ông Đinh Công Bôn, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Trung vui mừng cho hay: “Thật sự là đột phá mới cho địa phương chúng tôi. Trước đây thì nói hoài, bàn hoài câu chuyện tiêu thụ hàng nông nghiệp nhưng vẫn cứ lúng túng. Phần thì bà con làng bản chưa quen, cứ làm nhỏ lẻ, phần thì địa phương cũng chưa bắt tay quyết liệt. Nay thì trên huyện hỗ trợ, làm việc từng doanh nghiệp để tiêu thụ hàng cho bà con trong xã. Tôi hy vọng là sẽ thay đổi đời sống bà con ở đây”.
Tại siêu thị Big C Đà Nẵng, hàng nông sản của bà con H’rê được ưu tiên bày bán ở vị trí thuận lợi. Trên các kệ hàng, ớt xiêm rừng, gà sạch, rau dớn rừng tươi tiếp hàng liên tục cho người tiêu dùng. Đặc sản vùng núi lạ, tươi ngon bước đầu có sức hút riêng với người đô thị. Chị Nguyễn Thị Thuận, quận Hải Châu, Đà Nẵng cho biết, trước đây muốn mua sản phẩm rừng phải nhờ người quen, đôi lúc mua hàng trôi nổi ngoài chợ. Nay sản phẩm được bày bán thường xuyên trong siêu thị, chị yên tâm sử dụng.
Nông sản khác biệt, đặc trưng vùng núi lần đầu xuống phố tạo bước ngoặt lớn cho ngành nông nghiệp Quảng Ngãi. Không chỉ vậy, mô hình chăn nuôi, sản xuất cung ứng sản phẩm sạch của đồng bào vùng cao theo chuỗi liên kết ở Sơn Hà mở đường thay đổi tư duy sản xuất truyền thống, nâng chuỗi giá trị nông sản và cơ hội giảm nghèo cho đồng bào vùng cao.
Đặc sản của bà con H’rê bày bán trong chuỗi hệ thống siêu thị tại Đà Nẵng.
Kết nối thị trường, nâng chuỗi giá trị nông sản
Ông Đinh Văn Đẽo ở thôn Gia Ri, xã Sơn Trung cùng bốn hộ tham gia nhóm trồng rau rừng. Mỗi thành viên trong nhóm trồng các loại rau rừng tại vườn nhà, hái rau rừng trên núi cao. Riêng ông Đẽo, hai sào đất của gia đình không đủ cung ứng, ông huy động thêm người nhà chia nhau đi rừng hái rau. Cứ hai đến ba ngày, nhóm hộ rau rừng của ông lại vận chuyển cho siêu thị từ 20 - 30 kg. Trước đây, ông thu gom rau rừng bán nhỏ lẻ, thu nhập cũng chỉ đủ đắp đổi qua ngày. Nay bán cho siêu thị, giá cả ổn định, mỗi tháng thu nhập của nhóm hộ ông hơn 30 triệu đồng, trung bình mỗi nhà kiếm được từ 6 - 7 triệu đồng, khoản thu nhập khá cao đối với cuộc sống miền sơn cước.
“Cách hai ngày là mình lại nhận đơn đặt hàng từ siêu thị. Ban đầu cũng bối rối về thủ tục, giấy tờ. Giờ mình quen rồi. Cứ trồng, hái về chọn lựa, đóng gói đúng hướng dẫn. Vài ngày mà không thấy có đơn hàng là mình gọi ngay”, ông Đẽo khoe.
Liên kết thị trường, nâng chuỗi giá trị cho nông sản, huyện miền núi Sơn Hà chọn lựa đối tác liên kết là các doanh nghiệp siêu thị vì đây là địa chỉ có dữ liệu khách hàng lớn, nhu cầu tiêu dùng cao, dễ tiếp cận sản xuất theo đơn đặt hàng. Để thực hiện được, ngành nông nghiệp chủ động, tích cực xây dựng chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến, vận chuyển đến tiêu thụ; người dân được tập huấn về quy trình và tiêu chuẩn cung cấp hàng hóa, tiếp cận thị trường, thị hiếu khách hàng, được hỗ trợ xây dựng thương hiệu một cách chuyên nghiệp.
“Phải tổ chức lại theo chuỗi cho bà con, xây dựng thương hiệu hàng hóa của địa phương. Sản phẩm bản địa có sẵn, chỉ quy hoạch, bảo tồn và khai thác để nâng giá trị thôi. Cái lớn nhất mà chúng tôi có được là tiếp cận được hệ thống phân phối lớn, chuyên nghiệp phủ sóng cả nước. Hợp tác với họ mình có nhiều kinh nghiệm trong tổ chức sản xuất với nông dân hơn”, ông Phùng Tô Long, Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Hà chia sẻ.
Từ thành công bước đầu, huyện Sơn Hà tiếp tục mở phát triển chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ hàng nông sản miền núi. Từ các chương trình giảm nghèo, nông thôn mới, ngành nông nghiệp Sơn Hà hỗ trợ nhà nông H’rê vay vốn tái đàn, quy hoạch vùng rau cây bản địa chất lượng cao; xây dựng thương hiệu, nhận diện thương hiệu đặc sản của vùng cao Sơn Hà. Đồng thời, tổ chức đào tạo về kỹ thuật canh tác nông nghiệp cho dân; đa dạng thêm các sản phẩm mới cung ứng cho đối tác. “Chọn nông sản thế mạnh vùng để bắt đầu sẽ dễ tiếp cận thị trường hơn nhưng cũng phải tính lâu dài. Chúng tôi sẽ cùng bà con đi từng bước và mở rộng dần. Nếu thành công thì việc tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp sẽ khởi sắc hơn nữa”, Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Hà khẳng định.
