Lần đầu đến Thổ Châu, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi biết được bà con có thói quen “dọn nhà” hai lần một năm. Đời sống làng chài chia thành hai mùa rõ rệt. Vào khoảng tháng 4 đến tháng 8 hằng năm, gió Tây Nam mang theo sóng lớn, bãi Ngự nằm ở hướng chính đón gió, biển động mạnh. Cả làng chài khi ấy gom góp đồ đạc, tàu thuyền sang neo đậu phía bãi Dong ở bờ bên kia.
Đồn Biên phòng Thổ Châu nằm ngay khu vực trung tâm xã đảo, hướng nhìn trực diện ra bãi Ngự. Đứng từ trước cổng đồn nhìn ra, bãi Ngự vào tháng 7 vẫn còn vắng vẻ. Những chiếc thuyền thúng của bà con nằm lật úp, phơi sương gió, chờ mùa mới. Chị Võ Thanh Kiều, giáo viên Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thổ Châu giải thích: Bà con cư dân làng chài dọn về hướng nào, hướng ấy sẽ lại nhộn nhịp, đầy sức sống. Khi những luồng gió Đông Bắc đầu mùa chớm thổi, hành trình ngược bãi bắt đầu. Sóng phía Bãi Ngự hiền hòa trở lại, bà con quay về bãi biển chính để neo đậu tàu thuyền. Lúc ấy, con đường trục nối hai đầu bắc - nam của đảo lại đông đúc, nhộn nhịp.
Đảo Thổ Châu sở hữu nguồn nước ngọt dồi dào và là khu dịch vụ hậu cần nghề cá quan trọng ở vùng biển phía tây nam, nhiều tàu thuyền đánh cá xa bờ trong và ngoài tỉnh thường xuyên hoạt động trên vùng biển này. Ở làng chài, những boong tàu san sát, bè nuôi cá dập dềnh trên sóng nước. Trên mỗi bè, hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa, hải sản sôi động. Tiếng sóng vỗ rì rào hòa cùng tiếng máy nổ tạo nên âm điệu đặc trưng của vùng đảo tiền tiêu.
Vũ Minh Trí, người thanh niên sinh ra và lớn lên gắn bó với Thổ Châu chia sẻ mong muốn sớm có điện lưới và nguồn điện ổn định để phục vụ phát triển kinh tế địa phương. Hiện nay, sinh hoạt của người dân vẫn còn phụ thuộc chủ yếu vào máy phát diesel theo từng khung giờ cố định. “Khi máy phát điện hư hỏng là nguồn điện bị gián đoạn. Nhà có trẻ nhỏ phải mua bình ắc quy, còn các hộ kinh doanh dùng máy phát tự túc”, Trí cho hay. Mong muốn của anh cũng là đề xuất của hàng trăm hộ gia đình trên đảo. Khu dịch vụ hậu cần nghề cá không thể thiếu hệ thống tủ đông, tủ làm đá phục vụ bảo quản hải sản tươi sống. Các hộ kinh doanh lưu trú cần có nguồn điện bảo đảm để nâng cao chất lượng phục vụ du khách nếu muốn phát triển du lịch, dịch vụ.
Cư dân Thổ Châu hôm nay có nhiều người đến từ những miền quê khác nhau, có cả các gia đình chiến sĩ hải quân, biên phòng chọn nơi này làm quê hương thứ hai. Đảo tiền tiêu vẫn giữ cho mình nét bình dị và hoang sơ nhưng nhịp sống bám biển, giữ đất quê hương đang chờ được tiếp thêm động lực để bứt phá.
Đặc khu Thổ Châu là quần đảo gồm 8 hòn đảo có diện tích 13,98 km², dân số khoảng 1.800 người. Trong đó đảo Thổ Châu là đảo lớn nhất, được bao bọc bởi gần 80% diện tích rừng nguyên sinh. Đây là địa bàn có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, nằm ở vùng biển tiền tiêu phía tây nam của Tổ quốc. Đặc khu cách trung tâm Phú Quốc 101 km và cách trung tâm hành chính tỉnh An Giang khoảng 220 km, được xác định có nhiều lợi thế phát triển du lịch, dịch vụ.
