Theo báo cáo của UBND tỉnh Cà Mau, diễn biến thiên tai ngày càng khó lường. Chỉ từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 76 vụ sạt lở với tổng chiều dài hơn 2 km, thiệt hại ban đầu ước gần 9 tỷ đồng. Qua các đợt hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng trong các giai đoạn 2015-2016, 2019-2020 và 2023-2024, tổng thiệt hại trên địa bàn tỉnh ước hơn 2.300 tỷ đồng.
Điều đáng lo ngại là quá trình xâm thực không còn diễn ra cục bộ mà đang trực tiếp thu hẹp không gian phát triển tự nhiên của địa phương. Bình quân mỗi năm, Cà Mau mất hơn 400 ha đất. Đối chiếu bản đồ địa giới hành chính qua các thời kỳ cho thấy, từ năm 1904 đến nay, đường bờ biển nơi cực nam Tổ quốc đã bị xâm thực vào đất liền khoảng 5,8 km. Chỉ từ năm 2011 đến nay, sạt lở đã làm mất khoảng 6.250 ha đất và rừng phòng hộ ven biển; khoảng 1.093 km/ 14.000 km sông, kênh, rạch đã và đang bị sạt lở ở nhiều mức độ khác nhau.
Thời gian qua, với sự hỗ trợ của Trung ương, Cà Mau đã hoàn thành gần 135 km kè chống sạt lở bờ biển, góp phần phục hồi hơn 1.000 ha rừng phòng hộ ven biển; đầu tư hơn 45 km kè bảo vệ bờ sông và đang tiếp tục xây dựng khoảng 13 km kè chống sạt lở bờ biển. Toàn tỉnh đã đầu tư 408 công trình cấp nước tập trung với tổng mức đầu tư khoảng 1.320 tỷ đồng, góp phần nâng cao khả năng điều tiết nguồn nước, phục vụ sản xuất và cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân. Trong giai đoạn 2026-2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang và sẽ triển khai trên địa bàn tỉnh các dự án với tổng mức đầu tư gần 11.748 tỷ đồng, gồm nâng cấp đê biển, xây dựng các công trình kiểm soát triều cường, điều tiết mặn-ngọt và hỗ trợ hạ tầng sản xuất.
Tuy nhiên, quy mô đầu tư hiện nay vẫn chưa theo kịp tốc độ và phạm vi sạt lở ngày càng mở rộng. Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời nhấn mạnh, Cà Mau không chỉ là địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh mà còn giữ vai trò “lá chắn sinh thái”, tuyến phòng thủ ven biển quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long trước biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư rất lớn, vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương. Tỉnh kiến nghị Trung ương ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, đồng thời hỗ trợ huy động các nguồn lực khác để hoàn thiện hệ thống thủy lợi, đê điều, phòng, chống thiên tai, cấp nước và bố trí dân cư.
Bảo vệ Cà Mau không chỉ là giữ đất, giữ rừng và bảo đảm cuộc sống của người dân nơi cực nam Tổ quốc. Đó còn là nhiệm vụ bảo vệ không gian phát triển, an ninh sinh thái và tuyến phòng thủ tự nhiên của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long trước những thách thức ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu.
Trong giai đoạn 2026-2030, UBND tỉnh Cà Mau xác định nhu cầu đầu tư các công trình thủy lợi, đê điều và phòng, chống thiên tai khoảng 16.898 tỷ đồng; dự án cấp nước sạch nông thôn cần 850 tỷ đồng; các dự án bố trí dân cư, chống ngập, chỉnh trang đô thị và di dời nhà ở ven sông, kênh, rạch cần khoảng 36.165 tỷ đồng.
