Tổ chức lại không gian phát triển
Cần Thơ là địa phương thể hiện rõ nhất sự chuyển dịch này. Sau khi hợp nhất với Hậu Giang và Sóc Trăng, Cần Thơ có không gian phát triển rộng hơn, kết nối đô thị trung tâm với vùng sản xuất nông nghiệp, khu công nghiệp, trung tâm logistics và khu vực ven biển.
Qua đó, thành phố từng bước hình thành cấu trúc đô thị tương đối hoàn chỉnh, với khu vực trung tâm phát triển dịch vụ, khu vực ngoại vi đảm nhận chức năng sản xuất, công nghiệp và logistics, còn vùng ven biển mở ra dư địa cho kinh tế biển.
Đồng thời, các tuyến cao tốc, sân bay, đường thủy và định hướng cảng Trần Đề tạo nền tảng để Cần Thơ phát triển theo các hành lang kinh tế, hình thành thêm những trung tâm đô thị, công nghiệp, thương mại và dịch vụ ngoài khu vực hiện hữu.
Tuy nhiên, một tuyến đường mới không tự động tạo ra một cực tăng trưởng. Giá trị kinh tế chỉ xuất hiện khi giao thông được kết nối với khu sản xuất, trung tâm dịch vụ, hệ thống trường học, bệnh viện và không gian cư trú.
Hiện, thị trường nhà ở tại ĐBSCL đang ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về nguồn cung. Trong sáu tháng đầu năm 2026, toàn vùng có 27 dự án nhà ở thương mại hoàn thành, chiếm 40,9% tổng số dự án hoàn thành trên cả nước. Trong đó, hơn 7.000 bất động sản vẫn đang tồn đọng cho thấy, nguồn cung mới chưa hoàn toàn bắt nhịp với sức mua thực tế.
Đô thị phải tạo ra hoạt động kinh tế thực chất
Cách Đồng Tháp tổ chức không gian phát triển theo 5 hành lang kinh tế cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý. Các hành lang gồm trục trung tâm dọc cao tốc và Quốc lộ 1, hành lang ven biển phía đông, hành lang sông Tiền từ biên giới ra biển, hành lang kết nối Đồng Tháp Mười và hành lang sông Hậu.
Trên từng hành lang, các đô thị có thể được phân vai dựa trên lợi thế về vị trí và điều kiện sản xuất. Đô thị nằm gần vùng nguyên liệu đảm nhận chức năng sơ chế, chế biến và cung cấp dịch vụ nông nghiệp. Đô thị nằm trên trục giao thông lớn phát triển thương mại, logistics và phân phối. Khu vực ven biển có thể gắn với cảng biển, dịch vụ hậu cần và kinh tế biển.
Cách tổ chức này giúp đô thị trở thành mắt xích của một hệ thống kinh tế thay vì phát triển riêng lẻ. Nó cũng hạn chế tình trạng địa phương nào cũng quy hoạch khu đô thị, khu công nghiệp và trung tâm logistics tương tự nhau, dẫn đến phân tán nguồn lực và cạnh tranh trong chính nội bộ vùng.
Bên cạnh chức năng kinh tế, đô thị ĐBSCL phải thích ứng với điều kiện tự nhiên của vùng châu thổ. Đây là yêu cầu có tính sống còn, bởi khu vực này đang chịu tác động ngày càng rõ của sụt lún, xâm nhập mặn, ngập úng và thời tiết cực đoan.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Cần Thơ Lê Công Lý, một thành phố hiện đại không có nghĩa là các đô thị ngày càng giống nhau. Cần Thơ phải phát triển hiện đại nhưng khi nhìn vào vẫn có thể nhận ra đặc trưng của một đô thị được hình thành từ sông ngòi, kênh rạch, cánh đồng, vườn cây và cộng đồng cư dân sống cùng sông nước qua nhiều thế hệ.
Quan điểm này gợi mở một mô hình phát triển phù hợp hơn cho toàn vùng. Thay vì san lấp kênh rạch và quay lưng với mặt nước, quy hoạch cần giữ lại hành lang sông, không gian xanh và hệ thống thoát nước tự nhiên. Các dòng sông có thể đồng thời đảm nhận chức năng giao thông, tiêu thoát nước, tạo cảnh quan, phát triển du lịch và tổ chức không gian công cộng.
