Nguy cơ tội phạm mạng trên trò chơi trực tuyến

Các chuyên gia và giới chức Brazil đang cảnh báo tình trạng nền tảng trò chơi trực tuyến ngày càng bị lợi dụng như môi trường phát sinh tội phạm mạng, trong bối cảnh hàng triệu thanh - thiếu niên trên thế giới sử dụng những ứng dụng này mỗi ngày.

Giáo dục về kỹ năng số cho trẻ em Brazil. Ảnh: GETTYIMAGES
Giáo dục về kỹ năng số cho trẻ em Brazil. Ảnh: GETTYIMAGES

Theo điều tra viên thuộc đơn vị chống tội phạm mạng bang Pernambuco, đồng thời là nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu và Hệ thống tiên tiến Recife Sergio Luiz Oliveira của Brazil, sự phát triển mạnh của các nền tảng trò chơi như Discord và Roblox làm dấy lên cuộc tranh luận quốc tế về ranh giới giữa giải trí, tương tác trực tuyến và hoạt động tội phạm công nghệ cao. Ông Sergio Luiz cảnh báo trò chơi trực tuyến có thể trở thành “môi trường ươm mầm” cho hành vi phạm pháp trên không gian số.

Nhiều thanh niên ban đầu chỉ tìm cách vượt qua các quy tắc trong trò chơi, xâm nhập tài khoản hoặc can thiệp nền tảng để giành lợi thế cạnh tranh, tuy nhiên một bộ phận sau đó dần bị lôi kéo vào hành vi nghiêm trọng hơn như lừa đảo ngân hàng, rửa tiền... Brazil hiện là một trong những thị trường trò chơi điện tử lớn nhất thế giới. Riêng nền tảng Discord ghi nhận khoảng 51,6 triệu tài khoản tại nước này trong năm 2025, chỉ đứng sau Mỹ.

Khảo sát Game Brazil 2025 cho thấy, 36,5% người dân nước này từ 16-30 tuổi tham gia chơi trực tuyến, trong số đó 82% xem trò chơi điện tử là hình thức giải trí chủ yếu. Tội phạm mạng liên quan trò chơi điện tử và cờ bạc trực tuyến còn dẫn tới cá cược bất hợp pháp ở nước ngoài, gian lận tài chính và bóc lột trẻ vị thành niên. Trước thực trạng trên, Brazil đã triển khai Bộ quy tắc số về trẻ em và thanh - thiếu niên nhằm tăng cường kiểm soát nội dung và tương tác trực tuyến liên quan người chưa thành niên.

Tuy nhiên, chợ đen cá cược trực tuyến ở nước này có xu hướng mở rộng nhanh hơn thị trường trực tiếp. Các mạng lưới tội phạm và người có ảnh hưởng trên mạng thậm chí sử dụng hồ sơ giả mạo và mô hình kinh doanh phi pháp để lôi kéo, lừa đảo nạn nhân. Năm 2025, cơ quan viễn thông Anatel của Brazil đã chặn hàng nghìn trang web bất hợp pháp, cảnh sát Brazil tiến hành một số chiến dịch lớn như “Game Over” nhắm vào những người có ảnh hưởng trên mạng tham gia quảng cáo cờ bạc phi pháp.

Việc tội phạm mạng thường sử dụng các nền tảng game nhiều người chơi phổ biến như Roblox, Discord… để dụ dỗ hoặc đánh cắp danh tính trẻ em, nhắm mục tiêu vào trẻ vị thành niên, trở thành bài toán khó giải quyết hơn cả. Ông Sergio Luiz nhấn mạnh vấn đề này không chỉ giới hạn ở Brazil mà đang trở thành mối quan tâm toàn cầu. Nhiều quốc gia đã thảo luận về việc tăng cường sự giám sát của phụ huynh cũng như siết chặt quy định đối với các nền tảng kỹ thuật số được trẻ vị thành niên sử dụng rộng rãi. Tại khu vực Mỹ latin, các nhà nghiên cứu bày tỏ lo ngại trẻ vị thành niên tiếp cận công nghệ từ sớm trong khi lại thiếu giáo dục về kỹ năng số, dẫn tới dễ bị tổn thương về mặt xã hội.

Bà Renata Salvini, Giám đốc Liên minh chống lừa đảo toàn cầu chi nhánh Brazil cho hay: “Chúng tôi đề xuất các biện pháp như hệ thống xác minh độ tuổi mạnh mẽ thay thế cho tự khai báo tuổi, nâng cao kiểm soát của phụ huynh để giải quyết ở cấp độ hệ thống thay vì các sự cố riêng lẻ”. Theo bà, những nền tảng kỹ thuật số hiện đóng vai trò trung tâm trong quá trình trẻ em và thanh - thiếu niên giao tiếp, học tập và sử dụng thời gian trực tuyến, đồng thời, nguy cơ bị thao túng, bóc lột và lừa đảo cũng gia tăng trong các môi trường này. “Rủi ro không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở cách thức hoạt động của các nền tảng”, bà Salvini cảnh báo.

Theo Báo cáo tình trạng lừa đảo tại Brazil năm 2025, trung bình mỗi người dân có thể gặp phải hơn 200 vụ lừa đảo mỗi năm. Mức độ tiếp xúc này phản ánh độ “ăn sâu” của những hành vi lừa đảo trong môi trường kỹ thuật số ở quốc gia Mỹ latin này.

Cách tiếp cận của Brazil siết chặt quy định quản lý cũng tương đồng với một loạt nỗ lực quốc tế nhằm tăng cường bảo vệ trẻ vị thành niên trên mạng. Tại Anh, Luật An toàn trực tuyến đưa ra nhiều quy định bổ sung về quyền riêng tư và thiết kế đối với nền tảng để giảm thiểu rủi ro cho trẻ em. Theo các chuyên gia, dù phạm vi áp dụng có thể khác nhau, nhưng nhìn chung các nước đang hướng tới việc tăng cường trách nhiệm giải trình của nền tảng trực tuyến khi có trẻ vị thành niên tham gia.