Khổ với những dự án “treo” (Kỳ 1)

Hàng nghìn hộ dân phải sống trong cảnh tạm bợ suốt gần 20 năm nay ở những “đại” dự án: Làng Đại học Đà Nẵng, dự án di dời ga đường sắt… Họ không những khổ vì nhà cửa đường sá xuống cấp mà còn khổ về tinh thần ngóng đợi ngày dời đi để mà định liệu cuộc sống cho gia đình mình.
0:00 / 0:00
0:00
Xà bần, rác thải ô nhiễm môi trường dự án “treo”.
Xà bần, rác thải ô nhiễm môi trường dự án “treo”.

Kỳ 1: 18 năm chưng hửng

Những ngày này, hàng nghìn hộ dân ở khu quy hoạch dự án ga đường sắt Đà Nẵng (nằm trên ba phường của quận Liên Chiểu, Đà Nẵng) vui mừng, phấn khởi trước thông tin dự án treo hơn 18 năm qua đã được xóa bỏ. Nhưng họ cũng không khỏi lo lắng khi phải đối mặt với những hệ lụy do nằm trong vùng quy hoạch treo lâu năm với những bất tiện đủ bề…

Dự án ga đường sắt Đà Nẵng được phê duyệt quy hoạch từ năm 2004 nhằm đưa ga đường sắt ra khỏi trung tâm thành phố, ảnh hưởng đến 19 tổ dân phố với hàng nghìn hộ dân tại các phường Hòa Khánh Nam, Hòa Khánh Bắc, Hòa Minh (quận Liên Chiểu).

Đường cùng, trời lại đổ mưa

Theo quy hoạch dự án cũ thì phần lớn diện tích phải giải phóng mặt bằng nằm chủ yếu ở phường Hòa Khánh Nam. Thống kê sơ bộ thì có hơn 50% diện tích của phường này nằm trong vùng dự án. Việc bị “treo” quá lâu đã khiến đời sống người dân nơi đây bị ảnh hưởng nặng nề, hạ tầng giao thông-đô thị gần như là con số 0.

Dọc theo tuyến đường Mẹ Suốt thuộc các tổ phố 35, 36, 37, 41… (phường Hòa Khánh Nam) vào khu vực quy hoạch dự án cũ là những con đường nhỏ lởm chởm, nát bét. Mười mấy năm qua, các tuyến đường ở đây đã không được xây dựng, chỉnh trang. Những con kênh nhỏ bốc mùi nồng nặc, ô nhiễm nặng. Chen giữa những khu đất trống ngổn ngang xà bần, rác thải là những ngôi nhà cấp bốn lụp xụp, tạm bợ. Chỉ cách những con phố sầm uất của trung tâm quận

Liên Chiểu có mấy trăm mét thôi nhưng khi đặt chân vào khu giải tỏa dự án này cảm giác như bước vào chợ tạm, lò mổ tự phát.

Loay hoay chuyển ít đồ dùng từ đường Mẹ Suốt về nhà nằm sâu trong con hẻm K138 Hoàng Văn Thái, anh Nguyễn Xuân Dũng buồn bã nói: “Những con đường hẻm ở đây đã mấy chục năm không ai sửa chữa, vào mùa mưa này, bùn nước quyện với nhau, đi lại rất khó khăn. Tụi nhỏ đi học ở phố mà nhiều bữa, quần áo… tèm lem bùn sình”. Anh Dũng cũng chia sẻ thêm, do vướng vùng giải tỏa quy hoạch nên suốt mười mấy năm qua, gia đình anh vẫn chấp nhận sống trong căn hộ cấp bốn ẩm thấp. Khi nghe tin dự án bị xóa bỏ, anh mới ra phố để mua ít sắt, nhôm về sửa lại ngôi nhà chuẩn bị đón Tết.

Nằm sâu trong con hẻm đường Phạm Như Xương, bà Lê Thị Loan (tổ 37, phường Hòa Khánh Nam) tất bật dọn lại đồ đạc, tháo dỡ những dụng cụ đã hư hỏng trong đợt mưa lũ bất thường vừa qua. Theo bà Loan, ngoài việc đường sá không được đầu tư, xây dựng sửa chữa mới thì hệ thống thoát nước là vấn đề nan giải, khiến người dân trong tổ dân phố phải thường xuyên đối mặt: “Không có hệ thống kênh mương thoát nước nên nước thải sinh hoạt từ các hộ gia đình chảy lênh láng ra đường. Con đường vốn đã nhếch nhác, gồ ghề nay lại thêm những vũng nước đen ngòm”.

Phía bên kia nhà hàng xóm bà Loan, ông Lê Đình Bá đang ngồi tỉ mỉ hứng từng giọt nước để kịp nấu bữa cơm chiều. “Hệ thống ống dẫn nước đã quá cũ, nhỏ nên nước sinh hoạt cho các hộ dân ở đây lúc có, lúc không. Có hôm phải xách thùng đi xin từ các hộ dân ở đầu đường về dùng”.

Trong câu chuyện với những hộ dân có “thâm niên” sống ở vùng quy hoạch treo như anh Dũng, bà Loan, ông Bá, mỗi lần nhắc đến đợt mưa lụt lịch sử hồi tháng 10/2022 thì không khỏi bất an:

“Lần đầu tiên trong mấy chục năm qua, chúng tôi mới chứng kiến một trận lũ đô thị lớn như vậy. Cả một vùng quanh các tuyến đường khu vực dự án ga đường sắt đều bị nhấn chìm trong nước. Nước lên rất nhanh nhưng không có nơi thoát nên ngập tận gác mái căn nhà cấp bốn”, ông Dũng cho biết.

“Khổ nhất vẫn là những nhà dân sống trong những kiệt, hẻm nhỏ phải đối mặt với ô nhiễm, bụi bặm… Vì vướng quy hoạch nên người dân không được cấp sổ tạm trú, không có nó thì không được hưởng lợi, từ hỗ trợ dịch bệnh đến hỗ trợ thiên tai hay các phúc lợi xã hội khác”, ông Cao Văn Thương (tổ trưởng tổ 45, phường Hòa Khánh Nam) nói.

Thành phố xóa, dân làm

Thông tin TP Đà Nẵng xóa bỏ quy hoạch dự án ga đường sắt được công bố vào thời điểm gần cuối năm khiến người dân ở ba phường của quận Liên Chiểu trông ngóng, phấn khởi. Bởi từ giờ, họ sẽ được sửa sang, cơi nới nhà cửa cho chắc chắn. “Dù có hơi muộn nhưng thoát khỏi quy hoạch treo là niềm mong ngóng của người dân nơi đây bao năm qua. Điều người dân cần nhất lúc này là khẩn trương làm lại các tuyến đường dân sinh vì ổ gà, ổ voi đi lại rất cực. Gia đình tôi cũng đã chuẩn bị các giấy tờ cần thiết để xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Sau đó mới tính đến việc xây nhà xây cửa được”, chị Lan Anh (tổ 35) cho biết.

Phía sau nhà, chồng chị là anh Huỳnh Tiến Đức đang cắt sắt để hàn cửa. Những bao xi-măng cũng được chồng sẵn đấy đợi nắng lên là sửa lại các vết nứt, quét một lớp sơn mới để đón Tết - anh Đức cho biết, do mua nhà trong khu vực quy hoạch dự án cũ nên nhiều năm qua, gia đình anh không dám sửa sang gì. Chỉ dám hàn những khung sắt bằng thép di động để sẵn sàng tháo dỡ khi quy tắc đô thị đi kiểm tra.

Những ngày này, đi dọc các khu dân cư tại phường Hòa Khánh Nam, nhiều nhà dân đã tập kết sẵn vật liệu, chờ chính quyền địa phương công bố các quyết định, cấp phép xây dựng, sửa sang nhà cửa.

Ông Thân Đức Minh, Chủ tịch UBND phường Hòa Khánh Nam cho hay, hiện phường đã công bố quyết định xóa bỏ quy hoạch dự án ga đường sắt bằng nhiều hình thức như niêm yết tại trụ sở phường, trên website, đài truyền thanh, tổ dân phố. Tuy nhiên, theo ông Minh, qua rà soát thì có nhiều hồ sơ pháp lý không đầy đủ nên phải hướng dẫn người dân bổ sung đầy đủ trước khi đi xin cấp phép. “Phường cũng hướng dẫn các hộ dân không có hồ sơ pháp lý phải giữ nguyên hiện trạng, không được cơi nới, xây dựng thêm. Đợi đến khi có chủ trương của Nhà nước về việc cho phép người dân làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì mới được thực hiện quyền và nghĩa vụ theo Luật Đất đai”, ông Minh nói.

Chia sẻ thêm về kế hoạch chỉnh trang đô thị, đầu tư đường sá, hệ thống nước cho khu vực vừa “xóa treo”, ông Minh nói: “Do quy hoạch treo lâu năm nên cơ sở hạ tầng đường sá, lưới điện, đường ống cung cấp nước, chiếu sáng… trong thời gian qua đầu tư rất hạn chế và xuống cấp. Phường đã khảo sát toàn bộ khu vực đó để đưa vào kế hoạch đầu tư trung hạn và quận cũng đã phê duyệt rồi. Bây giờ chính quyền sẽ đầu tư từng bước một theo phân kỳ. Sẽ ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng dự án ga đường sắt quy hoạch. Đối với chính quyền địa phương cũng như người dân thì mong muốn thành phố sau khi hủy bỏ quy hoạch dự án ga đường sắt sẽ sớm có quy hoạch chỉnh trang lại đô thị để thay đổi bộ mặt của đô thị giúp người dân ổn định cuộc sống hơn”.

“Mọi thủ tục liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì người dân phải thực hiện theo đúng quy định của Luật Đất đai 2013 và Nghị định 43. Trong đó có nêu rõ yêu cầu những thủ tục gì, giấy tờ gì thì người dân phải thực hiện theo đúng quy định. Còn đối với những nhà dân bị hư hại trong đợt mưa lũ vừa qua thì phường đã xuống thống kê, nắm số lượng và có biên bản kiểm tra cụ thể. Đồng thời, cho phép người dân gia cố lại nguyên trạng. Cái đó mình rất tạo điều kiện cho người dân sửa sang nhà cửa để đón Tết”, ông Minh nói.

Theo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn 2045 vừa được Thủ tướng phê duyệt, ga đường sắt mới sẽ được di dời ra vị trí mới tại huyện Hòa Vang. Khu vực dự án mới có diện tích khoảng 170ha, sẽ được nghiên cứu rộng ra, có khu tái thiết đô thị tại đây. Đường sắt qua TP Đà Nẵng sẽ được quy hoạch hành lang tuyến cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt quốc gia chạy bên cạnh đường bộ cao tốc về phía Đông. Đà Nẵng sẽ xây dựng ga đường sắt mới tại khu vực phía Bắc nút giao thông Bà Nà-Suối Mơ với đường bộ cao tốc.

(Còn nữa)