Tuyên bố chung của lãnh đạo ba nước đã nêu rõ những lĩnh vực ưu tiên hợp tác về vấn đề Syria, bao gồm hai nhiệm vụ chính là thúc đẩy đối thoại chính trị và hợp tác trong cuộc chiến chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tại Syria. Điểm nổi bật trong tuyên bố chung Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ là sự đồng thuận với sáng kiến triệu tập Đại hội đối thoại dân tộc Syria tại Sochi do Nga khởi xướng, đồng thời nhất trí xem xét thời gian và thành phần tham gia sự kiện này.
Trước đó, Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ đã tích cực hỗ trợ tổ chức các vòng đàm phán nhằm hóa giải cuộc khủng hoảng Syria từ gần một năm nay. Vòng đàm phán diễn ra tại Thủ đô Astana của Kazakhstan khởi động từ tháng 1-2017, đến nay đã đạt nhiều bước tiến đáng kể và được xem là “cánh chim hòa bình” đối với Syria. Gần đây nhất, vòng đối thoại Astana lần thứ bảy khai mạc cuối tháng 10 vừa qua đã hóa giải bất đồng lớn giữa Thổ Nhĩ Kỳ và các bên còn lại. Theo đó, Ankara chấp nhận sự tham gia của một đảng chính trị người Kurd trong quá trình đàm phán. Các bên cũng nhất trí được kế hoạch về các vùng giảm căng thẳng ở Syria và lệnh ngừng bắn tại những khu vực này.
Những đồng thuận đó góp phần tạo sự chuyển biến quan trọng cho cuộc khủng hoảng tại Syria, đó là chấm dứt xung đột vũ trang, bước sang giai đoạn đối thoại hòa bình. Minh chứng rõ rệt cho thành tựu này là việc chuẩn bị tổ chức Đại hội đối thoại dân tộc Syria. Để chuẩn bị cho sự kiện này, người đứng đầu Điện Kremlin đã tiến hành nhiều cuộc gặp cấp cao với nhà lãnh đạo các nước để thúc đẩy tìm kiếm một tiến trình chính trị phù hợp tại Syria.
Trước thềm Hội nghị cấp cao Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ chỉ vài ngày, Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã có chuyến thăm chính thức Nga, bày tỏ Damas hoàn toàn ủng hộ tiến trình hòa bình, bao gồm cải cách Hiến pháp và tổ chức bầu cử tự do tại Syria. Hồi đầu tháng này, Tổng thống Nga V.Putin cũng có chuyến công du Iran nhằm khẳng định lại lập trường chung giữa Nga và Iran trong việc giải quyết cuộc xung đột ở Syria. Bên cạnh đó, việc Moscow và Ankara thiết lập quan hệ nồng ấm sau thời gian dài căng thẳng liên quan việc quân đội Thổ Nhĩ Kỳ bắn rơi máy bay Nga hồi cuối năm 2015, cũng được nhận định là yếu tố then chốt giúp các bên tin tưởng nhau hơn tại hội nghị.
Dù sự hỗ trợ của Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ góp phần chấm dứt giao tranh khốc liệt ở Syria, chuyển sang giai đoạn đối thoại, nhưng đây mới là giai đoạn đầu chặng đường thiết lập nền hòa bình lâu dài ở Syria. Khó khăn lớn nhất hiện nay là các lực lượng đối lập Syria chưa thống nhất được nguyên tắc chung và còn bất đồng khi cử đại diện tham gia các cuộc hòa đàm với Chính phủ Syria và các bên liên quan bảo trợ tiến trình hòa bình Syria.
Những cuộc hòa đàm về vấn đề Syria tại Geneva (Thụy Sĩ) trước đây cho thấy, các nhóm đối lập dù đều muốn tham gia quá trình chuyển tiếp chính trị nhưng lại có những yêu sách khác nhau. Nhiệm vụ đặt ra đối với Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn còn rất nặng nề, khi phải tìm tiếng nói chung giữa các lực lượng đối lập với Chính phủ Syria trong quá trình đàm phán sắp tới. Tình trạng thiếu thống nhất ngay trong nội bộ phe đối lập Syria sẽ là rào cản khó gỡ, đòi hỏi các cuộc đàm phán phải diễn ra cẩn trọng.
Từ các vòng đàm phán về giảm căng thẳng trong xung đột hồi đầu năm, nay các bên đang dần tiếp cận cụ thể hơn các vấn đề tái thiết và xây dựng chính phủ mới tại Syria. Đại hội đối thoại dân tộc Syria sắp tới sẽ nêu ra các vấn đề để thành lập chính phủ hòa hợp, cải cách Hiến pháp và tiến hành một cuộc bầu cử dân chủ, minh bạch... Giới quan sát nhận định rằng, những nỗ lực của Moscow, Tehran và Ankara hiện nay sẽ tạo đòn bẩy giúp các nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng Syria đi theo đúng quỹ đạo.
