Siết tiểu ngạch
Dư luận hẳn chưa quên sự cố tồn ứ thịt lợn hồi giữa năm 2017 vì không bán được hàng sang Trung Quốc. Theo ông Hoàng Văn Hà, chủ một trang trại lợn ở huyện Thống Nhất (Đồng Nai), lâu nay, lợn của trang trại xuất chuồng hầu hết qua thương lái Trung Quốc, chủ yếu đi qua đường tiểu ngạch. Khi xuất hàng theo hình thức này, thương lái họ thu mua tất, rất đơn giản và thuận tiện. Chính vì vậy, gần như việc bán hàng qua hình thức này đã trở thành thói quen của gia đình ông Hà cũng như nhiều bà con khác ở khu vực này.
Thế nhưng kể từ thời điểm tháng 10-2016, nước này ngừng nhập khẩu lợn theo đường tiểu ngạch khiến cho giá lợn ở Việt Nam tụt dốc. “Nếu như trước đây, chúng tôi xuất chuồng đàn lợn hàng trăm con rất đơn giản, số lượng bao nhiêu họ cũng mua thì nay không như vậy nữa, họ siết chặt lại khiến giá lợn sụt mạnh, bà con nông dân lỗ nặng”, ông Hà chia sẻ.
Hàng chục nghìn trang trại khác cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Lý do là bởi, thay vì nhập ồ ạt qua đường tiểu ngạch, thị trường này đã siết lại, chỉ nhập chính ngạch và chú trọng hơn chất lượng, không như trước đây. Và không chỉ với sản phẩm thịt lợn, tất cả các mặt hàng khác đều đã được siết lại.
Theo phản ảnh của một DN xuất khẩu gạo, nếu như trước đây, Trung Quốc nhập tất cả các loại gạo của Việt Nam, kể cả gạo phẩm cấp thấp, thì nay họ chỉ mua gạo phẩm cấp cao. Thực tế này đang ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là các mặt hàng nông sản.
Tăng cường kết nối & tìm hiểu thị trường
Theo ông Bùi Huy Sơn, Cục trưởng Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), trong năm 2016, kim ngạch xuất, nhập khẩu hai nước đạt 98,2 tỷ USD; năm 2017, con số này được kỳ vọng sẽ đạt mục tiêu 100 tỷ USD. Đặc biệt, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc tăng nhanh. Hiện Trung Quốc trở thành thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam. Riêng đối với mặt hàng rau quả, trong chín tháng năm 2017, lượng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc tăng 60% so cùng kỳ năm trước, đồng thời hơn 70% lượng xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong thời gian qua đều hướng đến thị trường Trung Quốc.
Xuất khẩu của Việt Nam luôn tăng mạnh nhất ở thị trường Trung Quốc là do, đây là thị trường dễ tính, có thể nhập nhiều loại sản phẩm ở những mức độ chất lượng khác nhau, đặc biệt là lượng hàng hóa nhập qua đường tiểu ngạch. Nhiều mặt hàng, đặc biệt là các sản phẩm nông sản, thủy sản xuất khẩu sang Trung Quốc đều ở dạng thô, giá trị thấp do DN Việt Nam thường chọn cách dễ làm nhất để bán và bán được với khối lượng lớn.
Tuy nhiên, việc Trung Quốc siết chặt nhập khẩu tiểu ngạch có thể sẽ gây ra những biến động lớn cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Giới chuyên gia khuyến cáo, sẽ có những khó khăn ban đầu, song đây cũng là sự nhắc nhở, là cơ hội để hàng hóa của Việt Nam nâng cao chất lượng thay vì chỉ chú trọng số lượng như trước đây. Đặc biệt, theo ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản (VASEP), các DN thay vì làm ăn manh mún, ngắn hạn, cần nâng sức cạnh tranh và tăng cường kết nối với các hệ thống bán lẻ, phân phối tại thị trường đối tác, bỏ qua khâu thương lái để tiết giảm chi phí.
