Mang đến Triển lãm Robot Hà Nội 2026 một mẫu robot phục vụ hành chính công, anh Vũ Bá Trung, Giám đốc Công ty TNHH Mỹ thuật và Công nghệ Artech, say sưa giới thiệu những tính năng của sản phẩm. Đội ngũ nghiên cứu và phát triển đã dành ba tháng hoàn thiện sản phẩm, với tỷ lệ cấu phần “Make by Vietnam” lên tới 90%, trong đó có hệ thống phần mềm.
“Với công nghệ, chúng ta sẽ không thể lệ thuộc mãi vào nguồn cung bên ngoài được, đặc biệt đối với hệ thống robot có ứng dụng AI. Toàn bộ dữ liệu thu thập được, nếu chúng ta không làm chủ mà để đối tác nắm quyền kiểm soát, có thể ảnh hưởng tới an ninh, an toàn quốc gia”, anh Trung chia sẻ.
Câu chuyện của Artech cho thấy một hướng đi mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang theo đuổi. Họ tìm kiếm cơ hội kinh doanh từ công nghệ, đồng thời từng bước nâng cao năng lực phát triển sản phẩm trong nước.
Từ người tiên phong đến lực lượng dẫn dắt
Thế hệ doanh nhân thời kỳ Đổi mới, từ những năm 90 thế kỷ trước, mang sứ mệnh mở đường cho kinh tế tư nhân, vượt qua khó khăn để xây dựng nhà máy, phát triển sản xuất và mở rộng thị trường. Những doanh nhân hôm nay đứng trước một yêu cầu mới: đưa tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo trở thành nguồn lực cho tăng trưởng.
Trong lĩnh vực dịch vụ số, MoMo là một thí dụ về quá trình phát triển từ một ví điện tử thành hệ sinh thái dịch vụ tài chính số, phục vụ hơn 30 triệu người dùng. Trong lĩnh vực bán lẻ và hỗ trợ doanh nghiệp, Đinh Anh Huân, nhà sáng lập Seedcom, theo đuổi hướng xây dựng mô hình bán lẻ mới (new retail). Mô hình này kết hợp trải nghiệm mua sắm trực tuyến và ngoại tuyến, đồng thời áp dụng công nghệ vào hệ thống bán lẻ.
Những mô hình này đều có một điểm chung, doanh nghiệp tích cực tìm kiếm cơ hội thông qua việc phát triển sản phẩm, dịch vụ mới và đáp ứng những nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường. Tuy nhiên, quy mô người dùng hay khả năng mở rộng thị trường mới chỉ phản ánh một phần kết quả. Giá trị lâu dài còn phụ thuộc năng lực tạo ra sản phẩm có sức cạnh tranh, nâng cao hiệu quả hoạt động và mở ra cơ hội phát triển cho những chủ thể khác trong nền kinh tế.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra không gian phát triển mới cho các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Trong lĩnh vực này, Trần Quang Đức, CEO AI Hay, lựa chọn xây dựng một nền tảng hỏi đáp bằng AI tập trung vào tiếng Việt và nhu cầu của người dùng trong nước, trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ quốc tế đang chiếm ưu thế trên thị trường.
Theo anh Đức, những công cụ AI quốc tế có nhiều tính năng vượt trội, nhưng chưa phải lúc nào cũng tối ưu với ngôn ngữ, ngữ cảnh và thói quen tìm kiếm thông tin của người Việt.
“Tôi tự hỏi, vì sao người Việt vẫn chưa có một AI nói tiếng Việt, trong khi kỹ sư Việt Nam đâu thua ai? Nếu cả một thế hệ chỉ dùng AI bằng tiếng Anh, liệu tiếng Việt có bị bỏ lại? Đó là lý do tôi chọn bước vào cuộc chơi AI này”, anh Đức chia sẻ.
Từ lựa chọn đó, AI Hay hướng tới giải quyết những nhu cầu gần gũi của người dùng, từ tra cứu thông tin, hỗ trợ học tập đến tìm hiểu các vấn đề chính sách và đời sống. Nền tảng kết hợp công nghệ AI với khả năng tìm kiếm thông tin từ các nguồn trên internet, cung cấp nguồn dẫn để người dùng kiểm chứng câu trả lời.
Đến tháng 7/2025, theo thông tin do doanh nghiệp công bố, nền tảng xử lý hơn 100 triệu câu hỏi mỗi tháng. Khảo sát của Decision Lab (công ty nghiên cứu thị trường) công bố tháng 8/2025 cũng ghi nhận AI Hay nằm trong nhóm các nền tảng AI được sử dụng nhiều tại Việt Nam, với tỷ lệ 9% người tham gia khảo sát cho biết đã sử dụng trong ba tháng trước đó.
Sau hơn một năm kể từ khi ra mắt vào năm 2024, AI Hay công bố hoàn tất vòng gọi vốn Series A trị giá hơn 10 triệu USD. Kết quả này cho thấy sức hút của một mô hình khởi nghiệp kết hợp công nghệ với sự am hiểu thị trường bản địa. Tuy nhiên, khả năng phát triển bền vững của mô hình còn phụ thuộc vào việc tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thực tế và tạo ra giá trị đủ lớn cho người dùng.
Từ robot ứng dụng AI đến nền tảng hỏi đáp bằng tiếng Việt, các doanh nghiệp đang tích cực áp dụng công nghệ mới. Các sản phẩm hữu ích, tạo ra giá trị gia tăng và có sức cạnh tranh lần lượt ra đời.
Doanh nhân kỳ vọng vào sự đồng hành của chính sách
Từ các tập đoàn lớn đến hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu vực kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 45% GDP và tạo việc làm cho hơn 85% lực lượng lao động. Khu vực này không chỉ năng động mà còn ngày càng quan trọng hơn trong nền kinh tế. Đặc biệt là những giá trị mà họ tạo ra như: khả năng cải thiện năng suất lao động, phát triển công nghệ, tạo việc làm có chất lượng, đóng góp ngân sách và nâng cao năng lực tự chủ.
Định hướng này được thể hiện trong Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các chủ trương lớn đặt ra yêu cầu tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10, đánh giá: “Rất nhiều kiến nghị của doanh nghiệp đều được cụ thể hóa và nếu không cụ thể hóa được thì cũng có thời gian và lộ trình cụ thể để Chính phủ trong khả năng của mình có thể giải quyết cho cộng đồng doanh nghiệp. Đây là động lực rất lớn cho các doanh nghiệp”.
Theo ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội, để những định hướng lớn đi vào thực tiễn, doanh nghiệp cần một môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, an toàn, bình đẳng và có tính dự báo. Chính sách không chỉ cần khuyến khích đầu tư mà còn phải được triển khai nhất quán, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường.
Bên cạnh môi trường kinh doanh thuận lợi, ông Mạc Quốc Anh cho rằng bản lĩnh và sự chủ động của cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp cũng hết sức cần thiết. “Doanh nhân cần chủ động cập nhật chính sách, coi việc thực hiện chính sách, tuân thủ pháp luật là một phần quan trọng trong hoạt động kinh doanh có trách nhiệm trong thời đại mới”, ông nói.
Vai trò của đội ngũ doanh nhân trong phát triển kinh tế bền vững cũng được khẳng định tại Nghị quyết số 41-NQ/TW về xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới. Nghị quyết xác định doanh nhân là một trong những lực lượng nòng cốt góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Cùng với sự ghi nhận đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp, định hướng này đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bản lĩnh, năng lực quản trị và trách nhiệm xã hội của doanh nhân.
Cơ hội phát triển đang mở ra cùng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ và thị trường. Nhưng để biến cơ hội thành động lực tăng trưởng, doanh nghiệp cần nhiều hơn tinh thần dám nghĩ, dám làm. Đó còn là năng lực tạo ra sản phẩm có giá trị, tổ chức hoạt động kinh doanh hiệu quả và từng bước nâng cao sức cạnh tranh. Nếu được hỗ trợ bởi một môi trường kinh doanh thuận lợi và những chính sách nhất quán, đội ngũ doanh nhân sẽ có thêm điều kiện đóng góp vào một nền kinh tế Việt Nam năng động, tự cường và phát triển bền vững.
