Đến ngày 2-3 vừa qua, đã có hàng trăm người thiệt mạng trong hàng loạt vụ ném bom và nã pháo ở Đông Ghouta, khu vực cuối cùng nằm dưới sự kiểm soát của phe nổi dậy Syria. Trước đó, theo lời kêu gọi của Nga, ngày 27-2 là ngày đầu tiên áp dụng ngừng bắn 5 giờ/ngày tại Đông Ghouta nhằm tạo điều kiện cho việc phân phát hàng cứu trợ tới người dân, sơ tán y tế.
Cũng trong ngày 27-2, phát biểu ý kiến với báo chí, Đặc phái viên LHQ về Syria Staffan de Mistura khẳng định, LHQ sẽ không từ bỏ nghị quyết yêu cầu một lệnh ngừng bắn trên toàn lãnh thổ Syria trong vòng 30 ngày, vốn được Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ thông qua hôm 24-2. Theo đó, HĐBA LHQ đã thông qua Nghị quyết 2401 yêu cầu chấm dứt ngay các hoạt động thù địch trên toàn Syria trong vòng 30 ngày để cho phép các hoạt động vận chuyển an toàn và đều đặn hàng viện trợ và sơ tán những người ốm hoặc bị thương ở khu vực Đông Ghouta của Syria.
Nghị quyết cũng yêu cầu chấm dứt tất cả các cuộc bao vây, bao gồm ở Đông Ghouta, Yarmouk, Foua và Kefraya, đồng thời yêu cầu tất cả các bên ngừng ngay việc cướp bóc thuốc men và thực phẩm của dân thường. Yêu cầu ngừng bắn của HĐBA LHQ không áp dụng cho các hoạt động quân sự chống tổ chức tự xưng “Nhà nước Hồi giáo” (IS), al-Qaeda và các nhóm có liên hệ khủng bố.
Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn đã bị phá vỡ khi Chính phủ Nga và Syria cáo buộc các nhóm vũ trang bắn phá hành lang nhân đạo, do LHQ và Moscow đề xuất. Phát biểu ý kiến trước Hội đồng Nhân quyền LHQ ở Geneva (Thụy Sĩ), Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov cho biết, phiến quân cố thủ trong khu vực Đông Ghouta đang chặn đường viện trợ và sơ tán của những người dân. Hãng thông tấn SANA của Syria cũng cáo buộc phiến quân đã nã pháo vào hành lang nhân đạo, tiến công các vị trí của quân chính phủ cùng các địa điểm khác, ngăn cản người dân sơ tán để biến họ thành những “lá chắn sống”.
Trước tình hình trên, trong cuộc họp hằng tuần tại Geneva (Thụy Sĩ) ngày 1-3, cố vấn của LHQ về vấn đề nhân đạo Jan Egeland khẳng định các nhà ngoại giao của 23 quốc gia tham dự cuộc họp đã không thể hỗ trợ các nhân viên của LHQ giúp đỡ người dân Syria, do bạo lực tiếp diễn nghiêm trọng. Ông Egeland nhấn mạnh, sự tôn trọng luật pháp quốc tế không tồn tại tại khu vực Đông Ghouta, nơi khoảng 400.000 người bị mắc kẹt đang cần được điều trị y tế.
Trong khi đó, theo Reuters, tới nay mới chỉ có một đoàn xe chở hàng cứu trợ được phép tiếp cận khu vực này hồi giữa tháng 2 vừa qua và chỉ đủ cung cấp cho 7.200 người. Ông Egeland cho rằng cần phải thiết lập hành lang nhân đạo hai chiều, với một số đoàn xe cứu trợ mỗi tuần đến Đông Ghouta, trong khi phải bảo đảm sơ tán 1.000 trường hợp cần được điều trị y tế khẩn cấp. Theo quan chức của LHQ, lệnh ngừng bắn 5 giờ/ngày của Nga không đủ để các tổ chức nhân đạo có thể phân phát hàng cứu trợ cũng như sơ tán y tế cho người dân ở Đông Ghouta.
Giới phân tích nhận định rằng, việc triển khai một lệnh ngừng bắn toàn diện vào thời điểm hiện nay là khó khả thi, bởi việc tìm được tiếng nói chung giữa nhiều lực lượng đang cùng hiện diện tại chiến trường này là một tiến trình phức tạp. Bên cạnh đó, việc nghị quyết của HĐBA LHQ cho phép tiến công các mục tiêu khủng bố vô hình trung khiến tình trạng bạo lực tiếp diễn. Trong những năm gần đây, hàng loạt hội nghị về khôi phục hòa bình Syria, như Hội nghị Geneva tại Thụy Sĩ, Hội nghị Astana ở Kazakhstan hay các cuộc đàm phán do Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian cũng chưa thể giúp các bên gạt bỏ bất đồng để tiến tới hòa giải.
Thực tế cho thấy, rất nhiều lệnh ngừng bắn đã được thực thi tại các khu vực của Syria, song đều bị phá vỡ ngay sau đó. Những bên liên quan cuộc xung đột đều đổ lỗi cho nhau, nhưng dường như quên mất rằng nếu thiếu vắng lòng tin và thiện chí, thì mọi nỗ lực nhằm đạt được một thỏa thuận hòa hoãn tạm thời cũng khó có thể thành công, chứ chưa nói tới thiết lập hòa bình lâu dài.
