Phóng viên (PV): Cho đến nay, ông đã có trên 20 dịch phẩm được xuất bản. Xin hỏi, do điều kiện công tác nước ngoài, ông đã gặp được trực tiếp những tác giả nào để thuận lợi cho việc dịch thuật?
Dịch giả Trịnh Lữ (TL): Có ba trường hợp tôi được khăng khít làm việc trực tiếp với tác giả. Đầu tiên là GS Jeremy Munday (ĐH Leeds, Anh quốc) với tác phẩm “Nhập môn nghiên cứu dịch thuật” (NXB Tri Thức, 2009). Đây là cuốn nghiên cứu tác giả viết thành giáo trình để sinh viên học. Khi tôi đề nghị dịch thì ông thích lắm và trong quá trình dịch ông trực tiếp giúp tôi rất nhiều. Sau khi ra sách tiếng Việt, ông còn mời tôi tham gia vài công trình nghiên cứu vì coi tôi như đồng nghiệp.
Thứ hai là cuốn tiểu thuyết “Người trong bóng tối” của Paul Auster (nhà văn có tiếng ở Mỹ). Cái hay là cuốn đó tôi dịch từ khi nó chưa được xuất bản tại Mỹ. Tác giả gửi cho tôi một bản điện tử để tôi dịch và giúp đỡ tôi rất nhiều mỗi lần tôi có câu hỏi. Đến khi cuốn đó ra sách bên Mỹ thì bản dịch ra tiếng Việt của mình cũng ra sách ở Việt Nam luôn, nguyên tác và sách dịch xuất bản cùng một ngày 19-8-2008.
Đến lần thứ ba là cụ Graham Collier này, tôi được trao đổi việc dịch trực tiếp với cụ ấy năm ngoái (2018), là đúng năm cụ ấy… 95 tuổi! Cụ trả lời tôi bằng điện thoại, nói nhanh như thanh niên, mở màn cho hơn hai tháng thư từ và điện thoại qua lại với cụ, khiến cho việc dịch trở thành một trải nghiệm rất đặc biệt!
Dịch giả Trịnh Lữ ký sách cho bạn đọc. Ảnh: THANH BÌNH
PV: Ngoài việc dịch thuật và sáng tác tranh ra, còn những mảng công việc văn hóa - xã hội nào khiến ông quan tâm không ngừng từ trước tới nay?
TL: Tôi rất thích nghe nhạc, một công việc nữa tôi thích và làm nhiều là truyền thông và đào tạo. Bởi ở mảng đó, tôi có rất nhiều công việc tại Việt Nam. Trước đây khi làm việc tại LHQ, tôi công tác ở mảng truyền thông - giáo dục Quỹ Dân số LHQ, cũng có cơ hội giúp đỡ công tác thống kê, điều tra về dân số và y tế của Việt Nam. Sau này khi tôi rời khỏi việc công tác ở LHQ thì được một số đơn vị nước ngoài hợp tác. Đặc biệt nhất là sau đó có một quỹ từ thiện bên Mỹ thuê tôi làm chuyên gia độc lập, phân tích mô hình - tổ chức… với nhiệm vụ thực tế quan sát, phỏng vấn ở nhiều vùng miền, để tổng kết kinh nghiệm phổ biến tới các chuyên gia nước ngoài khi muốn làm từ thiện tại Việt Nam.
PV: Ông sẽ hướng tới việc chọn lựa nguồn sách dịch mới nào ở tương lai gần?
TL: Qua quá trình tìm hiểu thực tế, tôi thấy thực sự qua nhiều nơi, là người Việt mình… đặc biệt giỏi, thông minh và nhiều nhiệt huyết ở nhiều địa phương. Bài học lớn nhất qua thời công tác xã hội dài dài của tôi là thấy được đất nước ta có tiềm năng lớn về con người. Nhưng để vượt qua các rào cản, khắc phục khó khăn và biến thành cơ hội, thì phải từ từ, không thể nhảy vọt, và tất cả đều phải xuất phát từ thực tế, từ học hỏi.
Hiện nay tôi chưa có ý định dịch cuốn mới nào, vì nhiều khi mình có ý định thì lại… không thành sự thật được. Còn khi điều đó đến tự nhiên thì lại làm được. Thường thì tôi đọc được cái gì thấy hay thì dịch. Bởi tôi nghĩ rằng… tôi vẫn là người đi học, và tôi chia sẻ cái học được của tôi đối với mọi người như là để mọi người thấy rằng có rất nhiều cách nghĩ khác đáng quan tâm.
PV: Xin cảm ơn ông!
