Xuất khẩu nông sản trước mục tiêu tăng trưởng hai con số

Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đề ra mục tiêu tăng trưởng giá trị kim ngạch xuất khẩu nhóm ngành nông, lâm, thủy sản ở mức 10-12% giai đoạn 2026- 2030.

Thứ Tư, ngày 10/06/2026 - 06:36

Sơ chế, đóng gói cà-rốt xuất khẩu ở Hợp tác xã Đức Chính, xã Tuệ Tĩnh, Hải Phòng. (Ảnh: KHÁNH AN)

Trong điều kiện thương mại nông sản toàn cầu liên tục biến động mạnh, đây là nhiệm vụ nhiều thách thức đối với ngành nông nghiệp.

Giai đoạn 2021-2025 đánh dấu một trong những chu kỳ tăng trưởng ấn tượng của xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam. Riêng năm 2025 ghi nhận kim ngạch kỷ lục 70,09 tỷ USD, tăng 12% so với năm 2024.

Tăng trưởng tích cực nhưng khó bứt phá mạnh

Ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Kế hoạch-Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 30,69 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, nông sản đạt 16,38 tỷ USD, tăng 6,1%; lâm sản đạt 7,65 tỷ USD, tăng 4,5%; thủy sản đạt 4,65 tỷ USD, tăng 10,6%; sản phẩm chăn nuôi đạt 308 triệu USD, tăng 43,2%. Động lực tăng trưởng đến từ nhiều thị trường xuất khẩu chủ lực, trong đó Trung Quốc duy trì vị trí là thị trường lớn nhất khi chiếm 20,5% thị phần, tăng 28,4%; Liên minh châu Âu (EU) tăng 4,2%; Nhật Bản tăng 3,5%...

Dù kết quả xuất khẩu 5 tháng đầu năm khá tích cực, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hiện chỉ đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt 74-75 tỷ USD, tương đương mức tăng 5,6-7% so với năm 2025, thấp hơn định hướng tăng trưởng hai con số giai đoạn tới.

Lý giải thực tế này, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, giai đoạn 2021-2025, xuất khẩu nông sản của Việt Nam được hưởng lợi từ nhu cầu tiêu dùng quốc tế gia tăng cùng mặt bằng giá của nhiều mặt hàng nông sản duy trì ở mức cao. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu liên tục lập kỷ lục mới. Tuy nhiên giai đoạn tới, dư địa tăng trưởng sẽ hạn hẹp hơn khi thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu truy xuất nguồn gốc, chứng nhận xuất xứ, giảm phát thải và phát triển bền vững. Trong khi đó, nguy cơ bất ổn địa chính trị kéo dài sẽ tác động lớn đến chuỗi cung ứng, chi phí logistics và sức mua của nhiều thị trường. Mặt khác, khi quy mô xuất khẩu đã vượt mốc 70 tỷ USD, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số là thách thức lớn hơn nhiều so với giai đoạn trước.

Tìm giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026

08/05/2026 18:37

Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam, xu hướng nâng cao hàng rào kỹ thuật đang diễn ra tại hầu hết các thị trường nhập khẩu nông sản lớn. Cụ thể, Trung Quốc đang chuyển mạnh từ kiểm tra hồ sơ và sản phẩm cuối cùng sang giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro… Muốn giữ vững thị phần tại thị trường tỷ dân này, nông sản Việt Nam buộc phải “nâng cấp” toàn diện để tuân thủ các điều kiện, quy định chi tiết, cụ thể.

Cùng với Trung Quốc, năm 2026 cũng đánh dấu sự thay đổi lớn từ thị trường EU khi hàng loạt quy định liên quan môi trường, phát triển bền vững, minh bạch chuỗi cung ứng chính thức được áp dụng, như Quy định chống phá rừng (EUDR); triển khai Hộ chiếu sản phẩm số (Digital Product Passport-DPP)...

Trong khi đó, thị trường Mỹ đặt ra nhiều “biến số” hơn khi chính sách thuế đối ứng và các biện pháp phòng vệ thương mại được áp dụng ngày càng thường xuyên và khó lường. Điều này phần nào phản ánh qua kết quả 5 tháng đầu năm 2026 khi kim ngạch xuất khẩu nông sản sang Mỹ giảm 3,6% so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, tại các khu vực thị trường tiềm năng ASEAN, Trung Đông, cuộc cạnh tranh thị phần cũng ngày càng gay gắt khi nhiều quốc gia xuất khẩu lớn đồng loạt gia tăng hiện diện thương mại, tạo áp lực cho nhiều ngành hàng chủ lực của Việt Nam.

Bám sát thị trường, nâng cấp chuỗi cung ứng

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026, tạo nền tảng cho tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết: Bộ đã yêu cầu các cơ quan chức năng chủ động theo dõi sát diễn biến thị trường, chính sách nhập khẩu của các nước để kịp thời thông tin, hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân điều chỉnh sản xuất, tận dụng cơ hội xuất khẩu; đẩy nhanh đàm phán mở cửa, đa dạng thị trường xuất khẩu; phát triển thị trường phụ phẩm nông nghiệp và triển khai hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản. “Ngoài ra, Bộ tiếp tục thực hiện các giải pháp ứng phó tác động xung đột quân sự tại Trung Đông và chính sách thuế đối ứng của Mỹ nhằm bảo đảm ổn định xuất khẩu”, ông Điệp nhấn mạnh.

Một giải pháp mới được kỳ vọng tạo động lực cho tăng trưởng xuất khẩu nông sản thời gian tới là việc bố trí tham tán nông nghiệp tại thị trường trọng điểm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Các tham tán nông nghiệp sẽ là “cầu nối” giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp trong nước với thị trường sở tại; đồng thời hỗ trợ xử lý các rào cản kỹ thuật, cung cấp thông tin kịp thời và nâng cao năng lực tham mưu chính sách cho ngành nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để những thông tin thị trường chuyển hóa thành tăng trưởng xuất khẩu, vai trò chủ động của doanh nghiệp vẫn mang ý nghĩa quyết định.

Theo Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung

Theo Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, các tham tán nông nghiệp sẽ là “cầu nối” giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp trong nước với thị trường sở tại; đồng thời hỗ trợ xử lý các rào cản kỹ thuật, cung cấp thông tin kịp thời và nâng cao năng lực tham mưu chính sách cho ngành nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để những thông tin thị trường chuyển hóa thành tăng trưởng xuất khẩu, vai trò chủ động của doanh nghiệp vẫn mang ý nghĩa quyết định.

Ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc Công ty Vina T&T Group cho rằng, thị trường càng khó, áp lực cạnh tranh càng lớn thì doanh nghiệp càng phải làm chuẩn và nhạy bén hơn để chiếm lĩnh thị phần. Những năm gần đây, Công ty Vina T&T Group đã đầu tư mạnh vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu, xây dựng mã số vùng trồng, số hóa nhật ký canh tác; triển khai truy xuất nguồn gốc thông minh (Smart Traceability). Theo ông Tùng, mới đây, khi các lô bưởi, dừa tươi, xoài Việt Nam cập cảng Australia, đại diện doanh nghiệp còn trực tiếp có mặt tại Melbourne, Sydney để theo dõi quá trình kiểm dịch, kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi đưa vào hệ thống bán lẻ. Song song với đó là các cuộc làm việc với nhà phân phối và khảo sát thực tế tại siêu thị nhằm ghi nhận xu hướng, phản hồi của người tiêu dùng.

Khi thông tin thị trường từ cơ quan quản lý, hệ thống tham tán nông nghiệp và những kinh nghiệm “thực chiến” của doanh nghiệp tại nước nhập khẩu được “tích hợp” chắc chắn sẽ tạo ra sự kết nối chặt chẽ hơn cho từng chuỗi ngành hàng. Đây cũng chính là nền tảng quan trọng để nông sản Việt Nam nâng cao khả năng thích ứng, gia tăng giá trị và mở rộng dư địa tăng trưởng giai đoạn tới.

TIẾN ANH