Tìm giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026

Ngày 8/5, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị với chủ đề “Thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026”. Mục tiêu của hội nghị là nhằm đánh giá tổng quan tình hình xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 4 tháng đầu năm 2026 và nhận định diễn biến, bối cảnh thị trường, đề xuất định hướng, các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của ngành nông nghiệp và môi trường năm 2026.

Đồng chí Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, chủ trì hội nghị. Cùng dự, có đồng chí Trịnh Việt Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường; đại diện một số bộ, ngành liên quan; đại diện Ủy ban nhân dân, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh và thành phố ở phía nam; đại diện các hiệp hội ngành hàng liên quan…

Nhiều ngành hàng tăng trưởng tích cực

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 4 tháng đầu năm 2026 của nước ta đạt hơn 23 tỷ USD, tăng 5,4% so cùng kỳ năm 2025; kim ngạch nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12% so cùng kỳ; cán cân thương mại tiếp tục duy trì mức thặng dư (xuất siêu). Trong đó, châu Á tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm 44,1% tổng kim ngạch; tiếp theo là châu Mỹ (20,9%) và châu Âu (15,8%)...; nhiều ngành hàng đã có mức tăng trưởng tích cực.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết: "Xuất khẩu thủy sản của nước ta đã có những tín hiệu phục hồi khả quan. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục có tín hiệu phục hồi, ước đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tăng gần 15% so cùng kỳ. Ngành thủy sản có một số cơ hội để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 8-10%, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 12 tỷ USD trong năm 2026 (tăng thêm khoảng 1 tỷ USD so năm 2025) nếu có sự đồng hành, chỉ đạo, hỗ trợ kịp thời của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, tín dụng, logistics, giảm chi phí tuân thủ và xử lý các rào cản thương mại quốc tế".

Còn ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết: Những tháng đầu năm nay, ngành rau quả nước ta đã đạt được những kết quả rất khả quan. Kim ngạch xuất khẩu rau quả 4 tháng đầu năm đạt hơn 2 tỷ USD, tăng 22% so cùng kỳ. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất khi chiếm hơn 50% thị phần với kim ngạch đạt hơn 1 tỷ USD. Việc ký kết Nghị định thư cho quả bưởi và chanh đang là một cú huých mới cực kỳ quan trọng cho xuất khẩu vào thị trường tỷ dân này. Song song đó, các thị trường trọng điểm khác như: Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tốt ở mức 15-20%.

Bên cạnh đó, xuất khẩu chính ngạch đang ngày càng chiếm vai trò chủ đạo, dù xuất khẩu tiểu ngạch vẫn đang được duy trì nhờ lợi thế linh hoạt về logistics. Đáng mừng hơn, cơ cấu hàng xuất khẩu đang có sự chuyển dịch tích cực khi tỷ trọng và kim ngạch hàng chế biến tăng lên; các doanh nghiệp đang ngày càng quan tâm đầu tư vào chế biến sâu (sản phẩm đông lạnh, sấy, hay nước quả cô đặc). Ngành rau quả Việt Nam đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 10 tỷ USD trong năm 2026. Còn theo đại diện Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu toàn ngành hồ tiêu và gia vị của nước ta đạt khoảng 150 nghìn tấn, kim ngạch đạt khoảng 760 triệu USD, tăng 20% về lượng và tăng 15% về giá trị so cùng kỳ; trong đó, mặt hàng hồ tiêu đạt 96 nghìn tấn, kim ngạch đạt 625 triệu USD, tăng 30% về lượng và 22% về giá trị,

Đẩy mạnh cải thiện môi trường kinh doanh

Để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề ra nhiều giải pháp. Về ngắn hạn, Bộ sẽ theo dõi sát thị trường, chủ động điều hành linh hoạt theo tháng, theo quý; có cơ chế cập nhật, dự báo và cảnh báo sớm về thị trường, giá cả, logistics, tác động của xung đột địa chính trị, thay đổi chính sách nhập khẩu, nhất là đối với thị trường lớn, truyền thống. Cùng với đó, Bộ sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn cho các ngành hàng có nguy cơ suy giảm giá trị xuất khẩu; hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với biến động logistics, tín dụng, thanh toán; triển khai cơ chế tiếp nhận thông tin, xử lý nhanh các vướng mắc về hợp đồng, thanh toán, lưu kho, chậm giao hàng; tăng hỗ trợ tín dụng lưu động, cơ cấu nợ, kho lạnh, bảo quản đối với các ngành hàng dễ hư hỏng và phụ thuộc vận tải đường dài.

Tiếp đó, Bộ sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại có trọng tâm, trọng điểm; chuyển từ quảng bá đơn thuần sang xúc tiến gắn với mở cửa thị trường, xử lý kỹ thuật, kết nối chuỗi nhập khẩu, phát triển kênh phân phối và thương mại điện tử xuyên biên giới…

Còn về dài hạn, Bộ sẽ hoàn thiện và cụ thể hóa các thể chế mang tính định hướng phát triển thị trường nông sản và hội nhập phù hợp với các luật chuyên ngành được sửa đổi, ban hành; tập trung triển khai các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và xây dựng các chuỗi cung ứng nông sản bền vững, nâng cao chất lượng, giá trị, sức cạnh tranh và uy tín của nông sản Việt Nam tại thị trường trong nước và quốc tế.

Bộ sẽ tiếp tục triển khai thực hiện các chiến lược phát triển từng ngành hàng trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp nhằm duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn cung phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu…

Song song đó, Bộ sẽ quản lý chặt chẽ hơn khâu chất lượng trong sản xuất, chế biến và chứng nhận sản phẩm bảo đảm các tiêu chuẩn, quy định của thị trường, truy xuất được nguồn gốc sản phẩm, làm cơ sở để phát triển thương hiệu nông sản Việt Nam…

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tập trung triển khai thực hiện các giải pháp với quyết tâm và nỗ lực cao nhất để kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 đạt hơn 74,2 tỷ USD. Đây là mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm giải quyết đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, ổn định sản xuất, thu nhập và đời sống cho người dân.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu nông sản; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, logistics, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.

Cùng với đó, tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động xuất-nhập khẩu, tạo thuận lợi cao nhất cho doanh nghiệp. Song song đó, cơ cấu lại sản xuất gắn với nhu cầu thị trường và yêu cầu hội nhập quốc tế; tập trung phát triển các vùng nguyên liệu lớn, ổn định, đạt chuẩn nhằm bảo đảm nguồn cung bền vững phục vụ chế biến và xuất khẩu; thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, cần nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu; kiểm soát chặt chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất được nguồn gốc sản phẩm; chủ động điều chỉnh sản xuất theo tín hiệu thị trường nhằm hạn chế tình trạng mất cân đối cung-cầu và biến động giá cả.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; ngoài việc giữ vững các thị trường truyền thống (Trung Quốc, Mỹ, EU, Nhật Bản…), cần mở rộng sang các nước thuộc ASEAN, Nam Á, Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latinh… Các bộ, ngành liên quan cần tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do đã ký kết…