Xuất khẩu nông sản phân hóa theo từng ngành hàng
Chia sẻ tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 1/4, ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Kế hoạch-Tài chính (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 3/2026 ước đạt 6,02 tỷ USD, tăng 47,8% so với tháng trước nhưng giảm 1,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung quý I/2026, tổng kim ngạch đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%.
Trong cơ cấu các nhóm hàng, nông sản đạt 8,93 tỷ USD (tăng 4,1%); thủy sản 2,62 tỷ USD (tăng 13,3%); chăn nuôi tăng mạnh 54,3% nhưng quy mô còn nhỏ; lâm sản giảm 2,4%. Đáng chú ý, nhóm vật tư đầu vào tăng tới 56,7%.
Theo ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch-Tài chính, bức tranh xuất khẩu quý I cho thấy sự “nghịch lý”: Sản lượng tăng nhưng giá trị giảm ở nhiều mặt hàng do giá xuất khẩu đi xuống. Cà-phê là thí dụ rõ nét khi khối lượng xuất khẩu tăng 12,6% nhưng giá trị giảm 6,4%; giá bình quân chỉ còn 4.697 USD/tấn, giảm gần 17%. Thị trường châu Âu tiếp tục chiếm ưu thế, trong đó Đức, Italia và Tây Ban Nha là ba điểm đến lớn.
Gạo xuất khẩu gần như đi ngang về sản lượng (tăng 0,2%), song giá trị giảm 7,8% do giá bình quân giảm 8%. Philippines vẫn là thị trường lớn nhất, chiếm hơn một nửa thị phần, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh.
Một số mặt hàng như cao-su, hạt tiêu ghi nhận tăng trưởng về lượng nhưng chịu áp lực giảm giá (cao-su giảm 5,1%, hạt tiêu giảm 5,9%). Hạt điều giảm nhẹ cả lượng và giá trị; chè giảm về sản lượng nhưng giá tăng. Ngược lại, rau quả tiếp tục là điểm sáng với mức tăng 32,1%, chủ yếu nhờ thị trường Trung Quốc.
Theo ông Trần Gia Long, thủy sản duy trì đà tăng trưởng 13,3%, với ba thị trường chủ lực là Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ. Dù vậy, xuất khẩu sang Mỹ vẫn giảm nhẹ.
Ngành gỗ và sản phẩm gỗ tiếp tục đối mặt khó khăn khi giảm 3,5% do nhu cầu yếu từ thị trường Mỹ - nơi chiếm gần 50% thị phần. Một số thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản ghi nhận tín hiệu phục hồi. Ở chiều ngược lại, rau quả và các thị trường mới nổi cho thấy dư địa tăng trưởng lớn.
Ở góc độ thị trường, châu Á tiếp tục dẫn đầu với 45,1% thị phần và tăng 15,3%. Xuất khẩu sang châu Mỹ giảm 3,4%, sang châu Phi giảm sâu 29%. Ba thị trường lớn nhất gồm Trung Quốc (22,1%), Mỹ (18,3%) và Nhật Bản (7,1%). Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 37,6%, sang Nhật Bản tăng nhẹ, trong khi thị trường Mỹ giảm 5,2%.
Tăng sức chống chịu, giảm phụ thuộc thị trường đơn lẻ
Diễn biến quý I/2026 cho thấy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang chịu áp lực kép: Cạnh tranh ngày càng gay gắt và xu hướng giảm giá trên thị trường thế giới. Trong bối cảnh đó, việc duy trì tăng trưởng không chỉ dựa vào sản lượng mà cần chuyển mạnh sang nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy chế biến sâu.
Sự phụ thuộc lớn vào một số thị trường trọng điểm như Trung Quốc hay Mỹ khiến xuất khẩu dễ bị ảnh hưởng khi nhu cầu biến động. Vì vậy, việc mở rộng thị trường, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng là yêu cầu cấp thiết.
Tại buổi họp báo, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, nhờ nền tảng tái cơ cấu ngành hơn 40 năm qua cùng kết quả tích lũy trong năm 2025, nông nghiệp tiếp tục duy trì ổn định trước nhiều thách thức.
Kết quả xuất khẩu 16,69 tỷ USD trong ba tháng đầu năm cho thấy khu vực nông nghiệp vẫn là điểm sáng của nền kinh tế. Cơ cấu thị trường ghi nhận sự dịch chuyển khi thị trường Trung Quốc tăng lên 22,1% thị phần, trong khi thị trường Mỹ giảm còn 18,3%.
Bên cạnh đó, các chỉ tiêu môi trường có chuyển biến tích cực, đặc biệt là giảm ô nhiễm không khí. Nhiều chương trình, dự án lớn đang được triển khai song song với quá trình sửa đổi chính sách, pháp luật về tài nguyên, khoáng sản và ứng phó biến đổi khí hậu.
Lĩnh vực khoa học-công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh, với hơn 200 nhiệm vụ đang triển khai nhằm giải quyết các bài toán lớn của ngành. Công tác tổ chức, bộ máy được kiện toàn, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.
Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, một số mặt hàng chủ lực như cà-phê đang chịu áp lực giảm giá, đòi hỏi các giải pháp điều hành linh hoạt. Ngược lại, thủy sản duy trì tăng trưởng ổn định; chăn nuôi kỳ vọng đạt gần 800 triệu USD trong năm 2026 và hướng tới mốc 1 tỷ USD vào năm 2027.
Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện các kịch bản tăng trưởng, triển khai đồng bộ giải pháp nhằm hoàn thành chỉ tiêu năm 2026 và tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030.
