Hội vật ở Thủ Lễ đã tồn tại nhiều đời. Người làng kể rằng trước kia, trai tráng đến sới không chỉ để vui xuân mà còn để rèn sức. Lâu dần, lệ làng trở thành lễ hội. Năm nào cũng vậy, sau mấy ngày Tết yên ắng, tiếng trống vật như hối thúc đã đến lúc bước ra sân đình.
Trận mở màn diễn ra nhanh. Hai đô vật trẻ vừa nhập cuộc đã liên tiếp ra miếng. Một pha gài chân bất ngờ khiến đối phương ngã ngửa, cát tung lên giữa tiếng reo. Nguyễn Văn Phú, 23 tuổi, lau mồ hôi rồi nói gọn: “Tụi tôi tập với nhau từ trước Tết. Được vào sới đầu năm là vui rồi, thua cũng vui”.
Nhìn quanh sới vật năm nay, dễ thấy dù số lượng đô vật giảm nhiều nhưng lực lượng chính vẫn là thanh niên. Có người làm thợ hồ, có người làm du lịch, có người vừa đi làm xa về quê ăn Tết. Họ gặp nhau trong cùng một vòng cát. Ở đó không có khoảng cách nghề nghiệp hay tuổi tác, chỉ còn sức lực và sự nhanh nhẹn.
Một cụ cao niên đứng xem từ đầu buổi nhận xét rằng vài năm gần đây, có lúc đã rất lo hội vật sẽ thưa người tham gia. Nhưng năm nay, vẫn còn người lên sới mới thấy hội làng cũng không dễ mà tắt ngay được”, ông nói nửa đùa nửa thật.
Thực ra, câu chuyện phía sau sới vật không chỉ là thắng thua. Khi thanh niên bước vào cuộc đấu, họ mang theo một nguồn sinh khí cho lễ hội. Những tiếng hò reo quanh sân đình vì thế không chỉ cổ vũ một trận vật, mà còn cổ vũ cho sự tiếp nối của một sinh hoạt cộng đồng.
Ở góc khác của vòng người, Lê Hoàng Nam, du khách từ Hà Nội, chăm chú theo dõi từng trận. Anh nói đã đi nhiều nơi dịp Tết nhưng hiếm thấy lễ hội nào gần gũi như vậy. Các trận đấu nối tiếp nhau suốt buổi sáng. Luật vật dân gian đơn giản: ai làm đối phương “lấm lưng trắng bụng” là thắng.
Nhìn vào sới vật, có thể thấy rõ một điều, sức hút của lễ hội nằm ở chỗ nó tạo cơ hội để thanh niên thể hiện mình trước cộng đồng. Họ bước vào sới với sự tự tin, và khi bước ra, dù thắng hay thua, vẫn nhận được những cái vỗ vai của người làng. Chính khoảnh khắc đó giữ cho hội vật không trở thành một màn trình diễn đơn thuần.
Hội vật năm nay kết thúc sớm khiến người dự hội cảm thấy quyến luyến. Trong nhịp sinh hoạt hiện đại, không nhiều dịp để mọi người về chốn đình làng. Vì thế, hội vật Thủ Lễ mỗi dịp đầu năm không chỉ là trò vui ngày Tết. Nó giống một cách để cộng đồng nhìn thấy mình.
