Tuy nhiên, trước áp lực ngày càng lớn do tốc độ đô thị hóa, dân số tăng nhanh, biến đổi khí hậu…, thành phố đang tập trung xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường.
Thời gian gần đây, công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn Hà Nội có nhiều chuyển biến tích cực. Thành phố đã trồng mới hơn 1,6 triệu cây xanh, cải tạo, nâng cấp nhiều công viên, vườn hoa và triển khai phân loại rác thải tại nguồn, phát động các chiến dịch giáo dục môi trường trong trường học, cộng đồng. Các phong trào "Ngày chủ nhật xanh", "Khu dân cư không rác thải nhựa", vệ sinh sáng thứ bảy hằng tuần… thu hút nhiều người dân tham gia, bước đầu hình thành ý thức cộng đồng trong công tác bảo vệ môi trường.
Thành phố đã đưa vào vận hành hai nhà máy đốt rác phát điện hiện đại giúp giảm ô nhiễm, cung cấp năng lượng sạch tại Khu xử lý chất thải rắn Sóc Sơn và Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn. Tổng công suất xử lý của hai nhà máy khoảng 7.250 tấn rác/ngày đêm, giải quyết khoảng 95% tổng lượng rác thải phát sinh mỗi ngày trên địa bàn (khoảng 7.600 tấn). Không dừng lại ở kết quả này, thành phố đang tiếp tục triển khai các dự án xử lý rác thải hiện đại khác, phấn đấu sớm loại bỏ phương pháp chôn lấp rác thải, gây tổn hại đến môi trường. Đáng chú ý, thành phố đang rất nỗ lực triển khai đề án cải tạo, nâng cao chất lượng môi trường các dòng sông nội đô, trước mắt là "hồi sinh" sông Tô Lịch; đồng thời khánh thành, đưa nhà máy xử lý nước thải Yên Xá có công suất xử lý 270.000m3 nước thải/ngày đêm vào vận hành…
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng Hà Nội vẫn đứng trước những thách thức không nhỏ trong lĩnh vực môi trường. Ô nhiễm không khí, nhất là bụi mịn PM2.5 vẫn ở mức đáng lo ngại. Hạ tầng đô thị quá tải, ùn tắc giao thông, ngập úng mỗi khi mưa lớn thường xuyên xảy ra. Các dòng sông nội đô như Kim Ngưu, Lừ, Sét bị ô nhiễm, trở thành "dòng sông chết". Lượng nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp ra các sông Nhuệ, Đáy, Cầu Bây rất lớn. Tại hội thảo khoa học "Xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn hiện nay" do Thành ủy Hà Nội phối hợp Hội đồng Lý luận Trung ương vừa tổ chức, nhiều chuyên gia chỉ rõ, hành vi thân thiện môi trường của một bộ phận dân cư vẫn chưa đồng đều. Thách thức lớn nhất trong công tác bảo vệ môi trường là chuyển hóa nhận thức thành hành vi tự giác của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng.
Để xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường tại Hà Nội, các chuyên gia đề xuất kết hợp giáo dục, truyền thông, chính sách hỗ trợ và hành động cụ thể từ mỗi cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp; tạo hiệu ứng lan tỏa, xây dựng hình ảnh người Thủ đô có ý thức, trách nhiệm và ứng xử văn minh với môi trường. PGS, TS Phạm Minh Anh, Hiệu trưởng Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong cho biết, văn hóa bảo vệ môi trường không chỉ là hành động giữ vệ sinh hay tiết kiệm năng lượng, mà còn là một lối sống, nếp nghĩ và chuẩn mực xã hội gắn với trách nhiệm của từng cá nhân, cộng đồng và thế hệ. Văn hóa bảo vệ môi trường là nền tảng để Thủ đô phát triển bền vững, sớm trở thành đô thị sáng, xanh, sạch, đẹp.
Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hà Nội Đào Xuân Dũng khẳng định, thành phố đang đứng trước vận hội lớn để phát triển mạnh mẽ, nhưng cũng đối diện nhiều khó khăn, thách thức. Vì thế, Hà Nội cần tiếp tục phát huy truyền thống nghìn năm văn hiến; đồng thời phải giải quyết hàng loạt vấn đề phức tạp của đô thị hiện đại như áp lực dân số, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, bảo vệ di sản văn hóa, giữ gìn bản sắc truyền thống trong hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng văn hóa bảo vệ môi trường là rất cần thiết, vừa là biểu hiện của hệ giá trị con người Hà Nội thanh lịch, văn minh, vừa là điều kiện tiên quyết để xây dựng Thủ đô "văn hiến-văn minh-hiện đại" ■
