Tăng tính thiết kế cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ

Khâu thiết kế sản phẩm vẫn là thách thức không nhỏ đối với các nghệ nhân, làng nghề và doanh nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Để cải thiện chất lượng, Hà Nội tổ chức các cuộc thi thiết kế mẫu mã, góp phần thúc đẩy nghệ nhân đổi mới, bám sát xu hướng công nghiệp văn hóa và nhu cầu thị trường.

Thứ Hai, ngày 28/09/2026 - 23:45

Với chủ đề “Nghệ thuật thủ công-Hơi thở thời đại”, Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ mới năm 2026 của thành phố đã thu hút 185 tổ chức, cá nhân, nghệ nhân tham gia với tổng số 397 sản phẩm, bộ sản phẩm.

Các sản phẩm dự thi được chia thành sáu nhóm, gồm: Sản phẩm đồng, đá và thủ công mỹ nghệ khác; khảm trai, gỗ mỹ nghệ; gốm sứ; mây tre, giang đan, guột tế; dệt vải, thêu ren, lụa tơ tằm; sơn mài, sơn son thếp vàng. Đáng chú ý, toàn bộ sản phẩm dự thi đều đã được thiết kế hoàn chỉnh.

Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Trịnh Quốc Đạt đánh giá, so với các năm trước, năm nay số lượng sản phẩm tham gia dự thi nhiều hơn, nghệ nhân tham gia đông hơn và có những sản phẩm thiết kế sáng tạo ý tưởng mới.

Thí dụ, nhiều sản phẩm khảm trai có sáng tạo, thiết kế độc đáo, gia công kỹ từ các chi tiết, đường nét mảnh, cách cắt ghép trong trai, thể hiện tài năng của các nghệ nhân. Nhóm sản phẩm mây tre đan cũng đổi mới, như sản phẩm chao đèn năm nay hình dáng hiện đại hơn, không bị cầu kỳ rắc rối nhưng về kỹ thuật lại được các nghệ nhân đan một cách chi tiết, tạo độ sáng bóng cho sản phẩm...

Một điểm các chuyên gia lưu ý trong quá trình thiết kế là nhiều nghệ nhân hay chú trọng, mải mê trang trí cầu kỳ mà công năng sử dụng lại không rõ rệt, khiến sản phẩm chưa thuyết phục được người tiêu dùng.

Nghệ nhân ưu tú Phạm Xuân Cường cho rằng, sản phẩm thủ công phục vụ đời sống hiện đại phải hướng tới sự tối giản, có giá trị ứng dụng cao, dễ vệ sinh và ít bám bụi. Thiết kế thị trường trong nước cần mang tư duy riêng, tránh sao chép kiểu dáng rườm rà hay nhái mẫu mã, hoa văn các nước khác. Nhiều sản phẩm được thiết kế thông minh dạng “nhiều chức năng trong một”.

Với kinh nghiệm hàng chục năm xuất khẩu sản phẩm thủ công mỹ nghệ đi khắp thế giới cũng như đang chinh phục thị trường trong nước, ông Cường nêu rõ, khách hàng sẵn sàng chi trả mức giá cao cho sản phẩm có đẳng cấp nghệ thuật và bản sắc văn hóa. Doanh nghiệp tồn tại bền vững cần khẳng định “cái tôi” và bản sắc riêng của nhà thiết kế, nghệ nhân.

Từ góc độ thị trường, ông Trịnh Quốc Đạt cho rằng, sản phẩm thủ công mỹ nghệ cuối cùng vẫn phải hướng tới người tiêu dùng.

Vì vậy, sản phẩm cần thể hiện được điều đối tượng khách hàng, nhu cầu mà sản phẩm hướng tới và khả năng tiêu thụ trên thị trường. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh các sản phẩm thủ công mỹ nghệ ngày càng phải cạnh tranh không chỉ bằng kỹ thuật chế tác hay câu chuyện làng nghề, mà còn bằng thiết kế, công năng và khả năng đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.

Do đó, các cuộc thi thiết kế mẫu mã thủ công mỹ nghệ là động lực rất lớn thúc đẩy nghệ nhân làng nghề sáng tạo. Mẫu mã sản phẩm luôn được cải thiện chính là điều cốt lõi để sản phẩm phát triển bền vững và hấp dẫn đối với khách hàng trong và ngoài nước.

Chuyên gia thủ công mỹ nghệ Vũ Hy Thiều đánh giá, các cuộc thi đã đóng góp tích cực cho phong trào sáng tác. Trước hết, cuộc thi khuyến khích các nghệ nhân, nhà thiết kế sáng tạo.

Sau đó là thông qua tư vấn, hướng dẫn, nhận xét của Ban tổ chức, họ đã cải tiến được kỹ thuật của mình, mỗi năm lại phù hợp hơn với cuộc sống chứ không cầu kỳ, rắc rối hoặc đi theo lối mòn như trước. Qua những cuộc thi này, nghệ nhân được tăng cường kết nối, giao lưu, học hỏi để tạo ra những sản phẩm phù hợp với thị trường hiện đại.

Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội (Sở Công thương) Hoàng Quân nhấn mạnh, cuộc thi năm nay không chỉ là dịp tìm kiếm những mẫu thiết kế mới cho ngành thủ công mỹ nghệ Hà Nội, mà còn đặt ra yêu cầu rõ hơn về việc đưa giá trị sáng tạo, văn hóa và lợi thế làng nghề vào những sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường.

Trên nền tảng, lợi thế về nghề truyền thống của Thủ đô, các nghệ nhân tiếp tục sáng tạo ra nhiều sản phẩm mới vừa đậm đà bản sắc, vừa phù hợp thị hiếu và nhu cầu, góp phần bảo tồn văn hóa dân tộc và mang lại giá trị kinh tế cao.

NGUYÊN TRANG

Thủ công mỹ nghệ Hà Nội Nghệ nhân làng nghề Bảo tồn văn hóa