Sức sống mới của Trung thu xưa

Ở Hà Nội, có một địa chỉ chất Trung thu xưa luôn “đậm đặc” nhất, đó là phố cổ Hà Nội. Những không gian văn hóa tại đây sinh động với đèn lồng, đèn ông sao, con giống dân gian, tiến sĩ giấy, ngựa giấy, đồ chơi linh vật xưa... Đặc biệt hơn, những nét đẹp Trung thu được hồi sinh cùng giới trẻ.

Thứ Năm, ngày 24/09/2026 - 19:45

Trung tâm Văn hóa, nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm rực rỡ với những loại đèn Trung thu xưa được phục dựng.

Từ đầu tháng 8 âm lịch, hàng loạt di tích, địa chỉ văn hóa trong Khu phố cổ Hà Nội rực rỡ sắc màu trong chuỗi hoạt động văn hóa “Lưu trăng phố cổ 2026”. Tâm điểm mùa Trung thu là Trung tâm Văn hóa, nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm với triển lãm “Lưu trăng”.

Khách tham quan, nhất là các bạn nhỏ được thấy gần như tất cả những món đồ chơi Trung thu đẹp nhất của trẻ em Việt Nam xưa được “hồi sinh”. Nổi bật nhất là những chiếc đèn lồng cỡ lớn hình con cua, con tôm, con bướm... cùng cả đàn cá chép.

Khi thành phố lên đèn, cả hệ thống đèn Trung thu được thắp sáng khiến không gian càng trở nên lung linh, rực rỡ hơn. Cùng với đó là mâm cỗ Trung thu truyền thống, các loại đồ chơi: Ông tiến sĩ, ông đánh gậy, ngựa giấy... Năm nay, còn có một số loại linh vật vốn xuất hiện nhiều trong các di tích như: Voi, ngựa, long mã... được “biến tấu” thành những món đồ chơi độc đáo, tinh tế dành cho trẻ em.

Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ (số 50 phố Đào Duy Từ) lại “kể” một câu chuyện khác về Tết Trung thu. Đèn kéo quân, đèn ông sao, các quân rối nước trở thành những “nhân vật” trung tâm, qua đó giới thiệu nguồn gốc, ý nghĩa của Tết Trung thu - một lễ hội gắn với nền văn hóa lúa nước. Trong khi đó, Ngôi nhà Di sản (số 87 phố Mã Mây) đưa người xem trở về không gian gia đình Hà Nội xưa qua trưng bày “Đón Trăng”.

Xuyên suốt chương trình là chuỗi hoạt động trải nghiệm như làm bánh Trung thu, làm đèn lồng, đèn ông sao, đồ chơi và các sản phẩm thủ công truyền thống. Em Phạm Ngọc Mai (Trường tiểu học Hoàn Kiếm, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ: “Em vẫn đón Trung thu ở gia đình, ở trường, nhưng khi đến Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ, em được tìm hiểu thêm về nguồn gốc, ý nghĩa của các phong tục đón Trung thu, lại được tự tay làm đồ chơi rất vui”.

Trưởng ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội Ngô Thị Thùy Dương cho biết: “Các địa điểm tổ chức những hoạt động khác nhau được kết nối thành một hành trình chung giúp công chúng từng bước khám phá những lớp văn hóa khác nhau của Tết Trung thu. Đây cũng là cách Ban quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội kết nối di sản vật thể với di sản phi vật thể, nghệ nhân với cộng đồng, tri thức truyền thống với sáng tạo đương đại, để các giá trị di sản được tiếp cận bằng những hình thức gần gũi với đời sống hôm nay”.

Năm nay, không gian Trung thu được mở rộng từ chợ Trung thu truyền thống Hàng Mã, khu vực cửa chính chợ Đồng Xuân đến các tuyến phố đi bộ, khu phố cổ, hồ Hoàn Kiếm và các điểm di sản văn hóa trên địa bàn phường. Người dân, du khách có thể tham quan, mua sắm đồ chơi Trung thu, sản phẩm truyền thống, bánh Trung thu, sản phẩm OCOP; trải nghiệm văn hóa dân gian.

Tạo nên nét đẹp Trung thu phố cổ năm nay không chỉ có các nghệ nhân lâu năm mà còn có sự góp sức của cộng đồng sáng tạo trẻ. Các nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và những người sáng tạo trẻ cùng góp phần đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống qua những sản phẩm được trưng bày tại Trung tâm Văn hóa, nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm, với sự tham gia của các thương hiệu như Thong Dong, The Annam, Của Nả...

Tiêu biểu là bộ đồ chơi “Khoa bảng trông trăng”, lấy cảm hứng từ đồ chơi ông tiến sĩ, ông đánh gậy. Bộ “Phá cỗ trông trăng” lại tái hiện mâm ngũ quả truyền thống bằng những chất liệu quen thuộc như mây, lạt tre, giấy bồi, giấy màu.

Họa sĩ Nam Chi (thương hiệu Thong Dong) mang đến bộ sưu tập đồ chơi voi, ngựa với những cái tên như Xe Bạch Mã, Hồng Mã, Hắc Mã, Hắc Tượng...

Anh cho biết, mục tiêu của mình cũng như nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ khác không phải phục dựng nguyên trạng quá khứ, mà tiếp nối sức sống của di sản trong đời sống đương đại. Các sản phẩm được phát triển trên cơ sở nghiên cứu những giá trị văn hóa truyền thống, sau đó thiết kế, sáng tạo lại để trở thành những món đồ chơi phù hợp với trẻ em hôm nay.

GIANG NAM

Trung thu Hà Nội Phố cổ Hà Nội Văn hóa truyền thống Đồ chơi trung thu Sáng tạo trẻ