Nước tràn bất ngờ, nhà vườn trở tay không kịp
Trên các tuyến đường nông thôn, tiếng máy bơm rút nước hoạt động liên tục từ sớm đến tối. Những gương mặt âu lo của người làm vườn xuất hiện ở khắp các khu vực bị ảnh hưởng. Ai cũng mong nước rút nhanh để cứu lấy vườn cây, tài sản tích góp nhiều năm trời.
Tại ấp Tân Lợi, xã Phong Điền, chúng tôi gặp anh Trần Hoàng Giang, người có hơn 5 công đất trồng sầu riêng đang vào vụ nghịch. Dù đã chuẩn bị trước bằng cách nâng bờ bao và đặt nhiều máy bơm, anh Giang vẫn không tránh khỏi cảnh nước tràn vào vườn.
Triều cường năm nay cao hơn dự báo, vượt đỉnh triều cũ gần cả gang tay. Toàn bộ sầu riêng của anh, cây nào cũng đang mang trái bằng quả trứng gà phải ngắt bỏ để cứu gốc. “Một ngày bơm nước tốn cả trăm nghìn tiền dầu. Từ rằm tháng Bảy đến giờ ngày nào cũng bơm, không nghỉ ngày nào”, anh Giang buồn bã nói. Dù cố cầm cự, nhiều cây đã bắt đầu rụng lá do úng nước kéo dài.
Không chỉ riêng anh Giang, nhiều vườn cây ở khu vực lân cận cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Nước từ sông dâng lên, tràn qua cả những con đường vốn được xem như tuyến đê bao bảo vệ vườn.
Trên tuyến Lộ Vòng Cung (tỉnh lộ 923), ông Nguyễn Hữu Giàu vẫn chưa hết bàng hoàng khi gần 5 công đất trồng 80 cây sầu riêng 4 năm tuổi bị ngập đồng loạt. Tuyến đường này lâu nay được coi như bờ bao chắc chắn, nhưng trước đợt triều cường vừa qua đã không còn trụ nổi.
Theo ông Giàu, nước tràn nhanh, có nơi ngập từ 3 tấc đến nửa mét, làm toàn bộ vườn sầu riêng chìm trong nước suốt nhiều ngày. “Năm nay định cho trái bói, mà giờ coi như tiêu hết. Cây vàng lá, khô cành nhìn mà xót lắm”, ông nói.
Không chỉ riêng vườn của ông Giàu, khu vực này có hơn 20ha vườn sầu riêng và cây ăn trái của người dân bị ảnh hưởng, nhiều vườn bắt đầu ghi nhận tình trạng cây chết, rụng lá hàng loạt.
Chính quyền nỗ lực ứng phó nhưng triều cường vượt mốc lịch sử
Đồng chí Nguyễn Trung Nghĩa, Bí thư Đảng ủy xã Phong Điền, thành phố Cần Thơ cho biết, địa phương đã chủ động chuẩn bị trước đợt triều cường bằng cách rà soát các tuyến đê bao xung yếu, vận động người dân gia cố và triển khai phương châm “4 tại chỗ”.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy mức nước lần này vượt xa dự báo. “Mực nước cao hơn cả đỉnh triều lịch sử các năm trước nên nhiều đoạn đê không chịu nổi, nước tràn vào vườn là điều khó tránh”, ông Nghĩa chia sẻ.
Xã đã huy động lực lượng công an, quân sự hỗ trợ người dân đắp bờ, bơm rút nước, đồng thời kiến nghị thành phố đầu tư nâng cấp hệ thống đê bao kiên cố hơn. “Phong Điền hiện có nhiều vườn cây lâu năm, nhiều cây 5-7 năm tuổi đang cho năng suất rất tốt. Nếu không được bảo vệ, thiệt hại sẽ rất lớn”, ông Nghĩa nhấn mạnh.
Theo thống kê sơ bộ, xã Phong Điền có gần 3.000ha cây ăn trái, trong đó khoảng 2.600ha đang cho trái. Đợt triều cường vừa qua đã khiến hơn 400ha bị ngập, tập trung chủ yếu ở các vùng ven sông, nơi có nhiều vườn sầu riêng, chôm chôm, măng cụt.
Đối với cây sầu riêng, thiệt hại càng nặng nề hơn bởi đây là loại cây yêu cầu hệ thống rễ phải thông thoáng, không chịu được ngập úng. Chỉ cần nước đứng trong vài ngày, cây có thể chết hoặc suy kiệt, phải mất nhiều năm để phục hồi, thậm chí phải trồng mới.
Người dân ước tính chi phí đầu tư cho 1 cây sầu riêng có thể lên đến 5 triệu đồng từ lúc trồng đến năm thứ tư, chưa tính nhân công và phân bón. Vì vậy, nếu cây chết hàng loạt, nhiều hộ sẽ rơi vào cảnh trắng tay.
Không chỉ gây thiệt hại trước mắt, tình trạng triều cường năm sau cao hơn năm trước khiến người dân Phong Điền lo ngại về tính bền vững của hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Trước đây, những khu vực này ít khi bị ngập hoặc chỉ ngập nhẹ. Nhưng vài năm gần đây, nước dâng ngày càng thất thường, nhiều đợt vượt xa đỉnh triều đã đo được. Việc tôn bờ bao thủ công của người dân không còn đủ để chống chọi với con nước lớn.
Nhiều chuyên gia cho rằng, Phong Điền cần có hệ thống đê bao chống ngập đồng bộ, thay vì mỗi hộ tự làm theo cách riêng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ vườn cây mà còn tạo điều kiện để xây dựng vùng chuyên canh cây ăn trái ổn định, phục vụ du lịch sinh thái, ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.
Trong lúc chờ nước rút, người dân Phong Điền chỉ biết bám trụ, cố gắng cứu vườn trong khả năng có thể. Tuy nhiên, ai nấy đều hiểu rằng nếu tình trạng triều cường tiếp tục diễn biến bất thường mà không có giải pháp tổng thể, nguy cơ mất trắng những vườn cây gắn bó nhiều năm là điều khó tránh khỏi.
Người làm vườn nơi đây mong muốn các cấp chính quyền sớm đầu tư hệ thống đê bao kiên cố, hỗ trợ vốn để nâng cấp bờ bao, sửa chữa tuyến đường bị sạt lở và hỗ trợ kỹ thuật phục hồi cây sau ngập.
Phong Điền, vùng đất trù phú, nơi trái cây bốn mùa, đang cần những giải pháp bền vững để vượt qua thách thức từ biến đổi khí hậu, bảo vệ những giá trị nông nghiệp đặc trưng của miền Tây Nam Bộ.
