Vũ khúc Thiền môn - Giới thiệu nghệ thuật Phật giáo thời Lý

Nhân ngày Quốc tế Bảo tàng và ngày Khoa học, Công nghệ Việt Nam (18/5/2025), Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Văn minh châu Á tổ chức trưng bày chuyên đề “Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ”. Trưng bày nhằm góp phần phục dựng, tái tạo và hồi sinh các di sản văn hóa vô cùng quý giá.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày.

Trưng bày “Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ” giới thiệu 14 hiện vật tiêu biểu, được chọn lọc từ khối di sản Phật giáo thời Lý đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chứa đựng những giá trị đặc sắc nhất của nghệ thuật Phật giáo thời Lý.

Nghệ thuật Phật giáo thời Lý (thế kỷ XI-XIII) là đỉnh cao của mỹ thuật Đại Việt, sự kết hợp độc đáo giữa tinh thần Thiền tông và văn hóa bản địa, nghệ thuật cung đình và dân gian tạo nên phong cách độc đáo.

Đông đảo người dân và du khách tham quan trưng bày.

Đông đảo người dân và du khách tham quan trưng bày.

Trưng bày tập trung giới thiệu 4 lĩnh vực nghệ thuật tiêu biểu, gồm: Nghệ thuật kiến trúc chùa tháp; nghệ thuật điêu khắc; nghệ thuật trên đồ gốm; nghệ thuật âm nhạc, vũ đạo.

Đối với nghệ thuật kiến trúc chùa tháp, vào thời Lý (1009-1225), Phật giáo phát triển cực thịnh, được triều đình coi trọng phát triển. Tiêu biểu trong số đó là những ngôi “quốc tự” được xây dựng như chùa Một Cột, tháp Báo Thiên, chùa Dạm, chùa Phật Tích, chùa Long Đọi...

Kiến trúc chùa tháp thời Lý không chỉ là công trình tôn giáo, còn là công trình nghệ thuật thể hiện triết lý Phật giáo và những kỹ thuật đỉnh cao, mang đậm bản sắc Việt đồng thời biểu hiện sự tiếp thu những yếu tố văn hóa ngoại sinh.

Khách tham quan tìm hiểu về bệ kê chân cột bằng đá tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Khách tham quan tìm hiểu về bệ kê chân cột bằng đá tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Nghệ thuật điêu khắc Phật giáo thời Lý đạt đến đỉnh cao với sự kết hợp hài hòa giữa Phật giáo Thiền tông, nghệ thuật cung đình và văn hóa dân gian tạo nên phong cách thanh thoát mà uy nghi, linh thiêng mà gần gũi. Các tác phẩm điêu khắc thời Lý với kỹ thuật chế tác tượng tròn, phù điêu, chạm nổi, chạm lộng được tạo hình mềm mại, uyển chuyển, cân đối, hài hòa, cách điệu cao nhưng vẫn giữ nét tự nhiên.

Đầu chim phượng được trang trí kiến trúc trên bộ mái các cung điện, chùa tháp thời Lý.

Đầu chim phượng được trang trí kiến trúc trên bộ mái các cung điện, chùa tháp thời Lý.

Đồ gốm trong nghệ thuật Phật giáo thời Lý với các dòng gốm men trắng ngà, men nâu, hoa nâu, men ngọc. Kỹ thuật trang trí chủ yếu là khắc chìm, tráng men độc sắc, khuôn in, dán nổi... với các hoa văn đặc trưng liên quan đến Phật giáo: hoa sen, cúc dây, chim phượng, rồng, vũ công…

Tượng Kinnari đánh trống được tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Tượng Kinnari đánh trống được tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Trang trí hình rồng với chất liệu gốm men trắng.

Trang trí hình rồng với chất liệu gốm men trắng.

Thạp hoa nâu bằng chất liệu gốm tráng men.

Thạp hoa nâu bằng chất liệu gốm tráng men.

Đầu tượng tiên nữ (năm 1057), phát hiện tại Chùa Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh.
Đầu tượng tiên nữ (năm 1057), phát hiện tại Chùa Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh.

Nghệ thuật âm nhạc, vũ đạo Phật giáo thời Lý là sự kết hợp độc đáo giữa nghi lễ tôn giáo, truyền thống dân gian và nghệ thuật cung đình, tạo nên một di sản âm nhạc, vũ đạo đặc sắc mang đậm bản sắc dân tộc.

Thời Lý, Phật giáo là quốc đạo, âm nhạc, vũ đạo trở thành phương tiện truyền bá giáo lý, thực hành các nghi lễ; các nhạc khí và âm điệu ảnh hưởng từ các nền văn hoá lớn như Ấn Độ, Trung Hoa nhưng được Việt hoá sâu sắc. Các nghi lễ Phật giáo được tổ chức long trọng với âm nhạc trang nghiêm dưới sự bảo trợ của triều đình.

Trưng bày chuyên đề “Vũ khúc Thiền môn-Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ” với những diễn giải và trình chiếu bằng các kỹ thuật 3D mapping, hologram, digital revival, gauze projection… mang tới cho khách tham quan những trải nghiệm mới, sâu sắc và hấp dẫn hơn.

Ông Trương Minh Tiến, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội cho biết rất ấn tượng với triển lãm này, ông chia sẻ: Trưng bày lần này rất là có ý nghĩa bởi vì kết hợp giữa yếu tố lịch sử Phật giáo với yếu tố công nghệ và phản ánh được lịch sử Phật giáo đã du nhập vào Việt Nam 2000 năm nay.

Trước đây, chúng ta thường trưng bày dưới góc độ hiện vật bình thường, nhưng trưng bày này áp dụng các kỹ thuật trình chiếu vào thì nó rất đặc biệt. Thí dụ như hiện vật bị mất một bộ phận nào đó, chúng ta có thể khôi phục lại được một cách trọn vẹn.

Tượng Kim Cương bằng đá năm 1507 tại chùa Phật Tích. Pho tượng vốn đã bị mất phần đầu, được phục chế nhờ công nghệ trình chiếu 3D.

Tượng Kim Cương bằng đá năm 1507 tại chùa Phật Tích. Pho tượng vốn đã bị mất phần đầu, được phục chế nhờ công nghệ trình chiếu 3D.

Nhờ những giải pháp công nghệ được ứng dụng giúp công chúng có thể tìm hiểu kỹ hơn về từng họa tiết trên các hiện vật.

Nhờ những giải pháp công nghệ được ứng dụng giúp công chúng có thể tìm hiểu kỹ hơn về từng họa tiết trên các hiện vật.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết: Thông qua việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số, trưng bày nhằm góp phần phục dựng, tái tạo và hồi sinh các di sản văn hoá vô cùng quý giá. Qua đó, giúp công chúng hiểu sâu sắc, trân quý hơn những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa dân tộc.

Trưng bày sẽ diễn ra đến hết tháng 7/2025 tại tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, tại địa chỉ số 1 Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Có thể bạn quan tâm

FORESTIVAL 2026 mang đến không gian nghệ thuật rực rỡ, kết hợp âm nhạc và chiều sâu di sản. (Ảnh: Ban tổ chức)

FORESTIVAL 2026: Khi âm nhạc vang lên cùng di sản và thiên nhiên Ninh Bình

Tối 30/5, Lễ hội âm nhạc & sáng tạo Tràng An-Ninh Bình FORESTIVAL 2026 với chủ đề “Chiến binh bình minh” đã khép lại trọn vẹn tại Quảng trường Bình Minh (Ninh Bình), để lại những dư âm rực rỡ nhờ sự giao thoa tuyệt đẹp giữa chiều sâu văn hóa di sản và sự đồng điệu của hàng vạn khán giả.

Đại lễ Phật đản năm 2026 chính cử hành tại Tổ đình Từ Đàm.

Thành phố Huế: Trang nghiêm cử hành Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 tại tổ đình Từ Đàm

Sáng 31/5 (tức 15/4 năm Bính Ngọ), tại Tổ đình Từ Đàm, phường Thuận Hóa, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành phố Huế đã long trọng tổ chức Đại lễ Phật đản năm 2026 - Phật lịch 2570 trong không khí trang nghiêm, thanh tịnh. Đây là lễ đài chính của Giáo hội Phật giáo thành phố Huế trong mùa Phật đản năm nay.

GS,TS Trịnh Sinh trong cuộc tọa đàm "Sắc màu văn hóa" diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Di sản văn hóa là hồn cốt của sức mạnh mềm Việt Nam

Kỷ nguyên số mở ra cơ hội lan tỏa văn hóa Việt Nam trên phạm vi toàn cầu nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức đối với việc gìn giữ bản sắc dân tộc. Trong đó, di sản văn hóa là giá trị cốt lõi cần được bảo tồn, số hóa và phát huy để trở thành nguồn lực của công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm quốc gia.  

Ca sĩ Long Nhật cùng Sơn Ngọc Minh và 69 đối tượng bị bắt. (Ảnh: Công an Thành phố Hồ Chí Minh)

Trách nhiệm xã hội và đạo đức của nghệ sĩ

Những ngày qua, thông tin một loạt tên tuổi trong giới showbiz vướng vòng lao lý vì sử dụng chất cấm đã gây dậy sóng dư luận. Vụ việc “nóng” đến mức kéo theo tâm lý hoài nghi lan rộng trong công chúng, khiến một số nghệ sĩ phải chủ động tự xét nghiệm ma túy để tránh đồn đoán, bảo vệ hình ảnh cá nhân.

MV Bắc Bling của ca sĩ Hòa Minzy tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống thu hút hàng triệu view, trở thành hiện tượng trên mạng xã hội. (Ảnh chụp màn hình)

Đưa văn hóa Việt Nam lan tỏa trên nền tảng số

Ngày 27/5, Cục Điện ảnh, Quỹ Hỗ trợ phát triển du lịch Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Tổng công ty Truyền thông Đa phương tiện VTC và YouTube chính thức công bố chương trình hợp tác nâng cao năng lực phát triển hệ sinh thái nội dung số.

Tiết mục "Xa khơi" có sự tham gia của Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Tân Nhàn. (Ảnh: Ban tổ chức)

Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam tôn vinh vẻ đẹp truyền thống qua đêm diễn mừng kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam

Chương trình hòa nhạc “Âm thanh Đất Việt” do Dàn nhạc Dân tộc Việt Nam - Học viện Âm nhạc Quốc gia biểu diễn đã tôn vinh vẻ đẹp truyền thống của âm nhạc dân tộc qua đêm diễn chào mừng kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và 17 năm thành lập Dàn nhạc.

Tiến sĩ Vũ Thị Minh Hương - Phó Chủ tịch Ủy ban Ký ức thế giới của UNESCO khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia phát biểu tại hội thảo.

Đề xuất giải pháp, nâng cao hiệu quả lưu trữ, bảo quản tư liệu điện ảnh

“Lưu trữ, bảo quản tư liệu hình ảnh động - Thực trạng và giải pháp” là chủ đề cuộc hội thảo do Viện Phim Việt Nam vừa tổ chức tại Hà Nội với sự tham dự của đông đảo các đơn vị Cục, Vụ, Viện, nhà trường của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các đơn vị điện ảnh, lưu trữ trong cả nước.

Quang cảnh buổi hội thảo. (Ảnh: Linh Bảo).

Thách thức và cơ hội trong chuyển đổi số thư viện

Trong thời đại công nghệ số, thư viện đang chuyển dần sang mô hình thư viện thông minh, thư viện số. Những tiến bộ của công nghệ đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho hoạt động tổ chức, quản trị và khai thác tài nguyên thông tin, qua đó giúp cho hoạt động thư viện ngày càng phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu bạn đọc ngày nay.

Tác phẩm đoạt giải Booker 2024 ra mắt độc giả Việt Nam

Tác phẩm đoạt giải Booker 2024 ra mắt độc giả Việt Nam

“Quỹ đạo”, cuốn sách ngắn nhất trong danh sách đề cử giải Booker 2024, đồng thời là cuốn sách ngắn thứ hai trong các cuốn sách từng đạt giải thưởng danh giá này, đã chính thức được Nhã Nam giới thiệu tới bạn đọc Việt Nam.

Festival Huế - thương hiệu văn hóa mang tầm quốc gia và quốc tế của thành phố Huế.

Động lực phát triển đô thị di sản

Trong dòng chảy hội nhập và phát triển mạnh mẽ của đất nước, phát triển văn hóa và con người trở thành yêu cầu cốt lõi để tạo nền tảng phát triển bền vững. Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, thành phố Huế đang đứng trước yêu cầu vừa phát triển mạnh mẽ, vừa giữ gìn chiều sâu bản sắc của một đô thị di sản đặc thù.

Các nghệ sĩ cùng đông đảo khán giả gieo mầm xanh tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long. (Ảnh: BTC)

Dàn sao nghệ sĩ Việt cùng 1.000 khán giả gieo mầm xanh tại đầm Vân Long

Ngày 29/5, trong khuôn khổ Lễ hội âm nhạc và sáng tạo Tràng An - Ninh Bình Forestival 2026, dàn sao Việt cùng 1.000 khán giả đầu tiên đã tham gia trồng hơn 1.000 cây xanh tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, góp phần lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường và phát triển hệ sinh thái bền vững.

Dự án "Phan Xích Long và cuộc biến loạn lục tỉnh Nam kỳ" của đạo diễn Phan Gia Nhật Linh.

Công bố Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Năm nay, Vườn ươm dự án của Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng 2026 thu hút một số lượng lớn hồ sơ đăng ký, đông hơn nhiều so với những mùa trước. Vườn ươm dự án được coi như một bệ đỡ cho các dự án của các nhà làm phim, nhà sản xuất trẻ, và từng có những dự án thành công qua các bệ đỡ này.

Toàn cảnh Tọa đàm.

Nâng cao ý thức, trách nhiệm trong biểu diễn, sáng tác nghệ thuật

Môi trường nghệ thuật biểu diễn chỉ thật sự lành mạnh khi chính những người hoạt động trong môi trường đó có nhận thức, hành động và ứng xử văn minh. Trong kỷ nguyên số với sự phát triển mạnh mẽ của AI, việc gìn giữ tính trung thực cũng như ý thức, trách nhiệm của người biểu diễn, sáng tác càng cần đặt lên hàng đầu.