Vũ khúc Thiền môn - Giới thiệu nghệ thuật Phật giáo thời Lý

Nhân ngày Quốc tế Bảo tàng và ngày Khoa học, Công nghệ Việt Nam (18/5/2025), Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Văn minh châu Á tổ chức trưng bày chuyên đề “Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ”. Trưng bày nhằm góp phần phục dựng, tái tạo và hồi sinh các di sản văn hóa vô cùng quý giá.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày.

Trưng bày “Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ” giới thiệu 14 hiện vật tiêu biểu, được chọn lọc từ khối di sản Phật giáo thời Lý đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chứa đựng những giá trị đặc sắc nhất của nghệ thuật Phật giáo thời Lý.

Nghệ thuật Phật giáo thời Lý (thế kỷ XI-XIII) là đỉnh cao của mỹ thuật Đại Việt, sự kết hợp độc đáo giữa tinh thần Thiền tông và văn hóa bản địa, nghệ thuật cung đình và dân gian tạo nên phong cách độc đáo.

Đông đảo người dân và du khách tham quan trưng bày.

Đông đảo người dân và du khách tham quan trưng bày.

Trưng bày tập trung giới thiệu 4 lĩnh vực nghệ thuật tiêu biểu, gồm: Nghệ thuật kiến trúc chùa tháp; nghệ thuật điêu khắc; nghệ thuật trên đồ gốm; nghệ thuật âm nhạc, vũ đạo.

Đối với nghệ thuật kiến trúc chùa tháp, vào thời Lý (1009-1225), Phật giáo phát triển cực thịnh, được triều đình coi trọng phát triển. Tiêu biểu trong số đó là những ngôi “quốc tự” được xây dựng như chùa Một Cột, tháp Báo Thiên, chùa Dạm, chùa Phật Tích, chùa Long Đọi...

Kiến trúc chùa tháp thời Lý không chỉ là công trình tôn giáo, còn là công trình nghệ thuật thể hiện triết lý Phật giáo và những kỹ thuật đỉnh cao, mang đậm bản sắc Việt đồng thời biểu hiện sự tiếp thu những yếu tố văn hóa ngoại sinh.

Khách tham quan tìm hiểu về bệ kê chân cột bằng đá tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Khách tham quan tìm hiểu về bệ kê chân cột bằng đá tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Nghệ thuật điêu khắc Phật giáo thời Lý đạt đến đỉnh cao với sự kết hợp hài hòa giữa Phật giáo Thiền tông, nghệ thuật cung đình và văn hóa dân gian tạo nên phong cách thanh thoát mà uy nghi, linh thiêng mà gần gũi. Các tác phẩm điêu khắc thời Lý với kỹ thuật chế tác tượng tròn, phù điêu, chạm nổi, chạm lộng được tạo hình mềm mại, uyển chuyển, cân đối, hài hòa, cách điệu cao nhưng vẫn giữ nét tự nhiên.

Đầu chim phượng được trang trí kiến trúc trên bộ mái các cung điện, chùa tháp thời Lý.

Đầu chim phượng được trang trí kiến trúc trên bộ mái các cung điện, chùa tháp thời Lý.

Đồ gốm trong nghệ thuật Phật giáo thời Lý với các dòng gốm men trắng ngà, men nâu, hoa nâu, men ngọc. Kỹ thuật trang trí chủ yếu là khắc chìm, tráng men độc sắc, khuôn in, dán nổi... với các hoa văn đặc trưng liên quan đến Phật giáo: hoa sen, cúc dây, chim phượng, rồng, vũ công…

Tượng Kinnari đánh trống được tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Tượng Kinnari đánh trống được tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Trang trí hình rồng với chất liệu gốm men trắng.

Trang trí hình rồng với chất liệu gốm men trắng.

Thạp hoa nâu bằng chất liệu gốm tráng men.

Thạp hoa nâu bằng chất liệu gốm tráng men.

Đầu tượng tiên nữ (năm 1057), phát hiện tại Chùa Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh.
Đầu tượng tiên nữ (năm 1057), phát hiện tại Chùa Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh.

Nghệ thuật âm nhạc, vũ đạo Phật giáo thời Lý là sự kết hợp độc đáo giữa nghi lễ tôn giáo, truyền thống dân gian và nghệ thuật cung đình, tạo nên một di sản âm nhạc, vũ đạo đặc sắc mang đậm bản sắc dân tộc.

Thời Lý, Phật giáo là quốc đạo, âm nhạc, vũ đạo trở thành phương tiện truyền bá giáo lý, thực hành các nghi lễ; các nhạc khí và âm điệu ảnh hưởng từ các nền văn hoá lớn như Ấn Độ, Trung Hoa nhưng được Việt hoá sâu sắc. Các nghi lễ Phật giáo được tổ chức long trọng với âm nhạc trang nghiêm dưới sự bảo trợ của triều đình.

Trưng bày chuyên đề “Vũ khúc Thiền môn-Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ” với những diễn giải và trình chiếu bằng các kỹ thuật 3D mapping, hologram, digital revival, gauze projection… mang tới cho khách tham quan những trải nghiệm mới, sâu sắc và hấp dẫn hơn.

Ông Trương Minh Tiến, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội cho biết rất ấn tượng với triển lãm này, ông chia sẻ: Trưng bày lần này rất là có ý nghĩa bởi vì kết hợp giữa yếu tố lịch sử Phật giáo với yếu tố công nghệ và phản ánh được lịch sử Phật giáo đã du nhập vào Việt Nam 2000 năm nay.

Trước đây, chúng ta thường trưng bày dưới góc độ hiện vật bình thường, nhưng trưng bày này áp dụng các kỹ thuật trình chiếu vào thì nó rất đặc biệt. Thí dụ như hiện vật bị mất một bộ phận nào đó, chúng ta có thể khôi phục lại được một cách trọn vẹn.

Tượng Kim Cương bằng đá năm 1507 tại chùa Phật Tích. Pho tượng vốn đã bị mất phần đầu, được phục chế nhờ công nghệ trình chiếu 3D.

Tượng Kim Cương bằng đá năm 1507 tại chùa Phật Tích. Pho tượng vốn đã bị mất phần đầu, được phục chế nhờ công nghệ trình chiếu 3D.

Nhờ những giải pháp công nghệ được ứng dụng giúp công chúng có thể tìm hiểu kỹ hơn về từng họa tiết trên các hiện vật.

Nhờ những giải pháp công nghệ được ứng dụng giúp công chúng có thể tìm hiểu kỹ hơn về từng họa tiết trên các hiện vật.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết: Thông qua việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số, trưng bày nhằm góp phần phục dựng, tái tạo và hồi sinh các di sản văn hoá vô cùng quý giá. Qua đó, giúp công chúng hiểu sâu sắc, trân quý hơn những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa dân tộc.

Trưng bày sẽ diễn ra đến hết tháng 7/2025 tại tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, tại địa chỉ số 1 Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Có thể bạn quan tâm

Công nghệ ánh sáng tạo ra hình ảnh độc đáo trong Triển lãm thư pháp diễn ra tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám.

Ứng dụng khoa học-công nghệ trong phát triển văn hóa

Trong kỷ nguyên số, thay đổi nhận thức, tăng cường đầu tư vào hạ tầng công nghệ, cũng như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là vấn đề then chốt cần được chú trọng đặc biệt, để văn hóa thật sự trở thành nguồn sức mạnh nội sinh, không chỉ làm giàu đời sống tinh thần nhân dân, mà còn là nguồn lực phát triển kinh tế đất nước.

Art.itecture #2: Đối thoại liên ngành giữa âm nhạc và kiến trúc

Art.itecture #2: Đối thoại liên ngành giữa âm nhạc và kiến trúc

Sự kiện đối thoại Art.itecture #2 với chủ đề “Xây dựng cảm xúc: Cách âm nhạc và kiến trúc định hình trải nghiệm của con người” đã diễn ra cuối tuần qua tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn và công chúng yêu nghệ thuật.

Một cảnh trong vở ballet “Dó”.

Sáng tạo từ bản sắc văn hóa Việt

Cuối tháng 3, tại Nhà hát Hồ Gươm, vở ballet đương đại “Dó” do Đoàn Vũ kịch Nhà hát Nhạc, Vũ kịch Việt Nam biểu diễn đã để lại dư âm sâu sắc trong lòng công chúng Thủ đô. 

Mốc son chói lọi của ngoại giao Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh

Mốc son chói lọi của ngoại giao Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những sự kiện không chỉ được ghi lại bằng tư liệu, mà còn được lưu giữ qua ký ức của những người trực tiếp thực thi sứ mệnh ngoại giao đầy cam go. Hội nghị Paris và việc ký kết Hiệp định Paris năm 1973 là mốc son chói lọi để lại cho chúng ta bài học vô giá về nghệ thuật đàm phán Việt Nam.

Giới thiệu trải nghiệm nghề sơn mài tại Đình Hà Vĩ, Hà Nội.

Giữ tinh hoa nghề cổ bằng không gian sáng tạo mới

Giữa nhịp sống đô thị hiện đại, những không gian sáng tạo mới đã mở ra cách tiếp cận đầy sức sống cho nghề thủ công truyền thống. Từ đình làng, phố nghề đến các workshop trải nghiệm, tinh hoa nghề Việt Nam đang dần hồi sinh qua tương tác trực tiếp, công nghệ số và câu chuyện văn hóa.

Tạo điều kiện thuận lợi để phát hiện, bồi dưỡng tài năng văn hóa nghệ thuật.

Hoàn thiện cơ chế, phát triển nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam trong đó đáng chú ý là nhóm chính sách về đãi ngộ, phát triển tài năng trong lĩnh vực văn hóa, thể thao nhằm tạo chuyển biến căn bản về chất lượng nguồn nhân lực.

Cuốn sách tranh “Khu vườn trong tim ta”. (Ảnh: Crabit Kidbooks)

Sách tranh Việt Nam lần đầu góp mặt trong The BRAW Amazing Bookshelf 2026 tại Hội chợ sách thiếu nhi Bologna

Cuốn sách tranh “Khu vườn trong tim ta” của tác giả, họa sĩ Phạm Quang Phúc do Crabit Kidbooks phát hành đã được lựa chọn giới thiệu trong danh sách 150 Amazing Bookshelf/BolognaRagazzi Award 2026, thuộc Hội chợ sách thiếu nhi Bologna 2026. Đây là cuốn sách thiếu nhi Việt Nam đầu tiên góp mặt trong danh sách này.

Mỗi tập của "Studio 3" là một cuộc gặp gỡ giàu cảm xúc. (Ảnh: VTV)

VTV3 ra mắt chương trình mới nhân dịp 30 năm lên sóng

Kỷ niệm 30 năm phát sóng kênh VTV3, Ban Văn hóa-Giải trí (VTV) ra mắt chương trình "Studio 3", lên sóng 20 giờ Chủ nhật hằng tuần, từ 5/4/2026. Chương trình là sự kết hợp giữa tinh thần tuổi trẻ, không gian kết nối và thông điệp lạc quan, được thể hiện bằng phong cách hiện đại, mang đến trải nghiệm mới mẻ cho khán giả.

Người dân Bình Đà rước lễ vật ra Đình Nội. (Ảnh: HỮU TOÀN)

Khẳng định giá trị của Lễ hội Bình Đà

Theo các nhà khoa học, lễ hội Bình Đà cũng như quần thể di tích Bình Đà (xã Bình Minh, Hà Nội) có vị trí đặc biệt trong trong hệ thống tín ngưỡng thờ Quốc Tổ của người Việt, cần phát huy và lan tỏa giá trị.

Công bố cuộc thi Miss Galaxy Vietnam 2026. (Ảnh: BTC)

Công bố cuộc thi Miss Galaxy Vietnam 2026

Cuộc thi Miss Galaxy Vietnam 2026 (Hoa hậu Ngân hà Việt Nam 2026) chính thức được công bố, với mục tiêu tìm kiếm và tôn vinh những đại diện tiêu biểu cho thế hệ phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên số, hội tụ nhan sắc, tri thức, bản lĩnh, khả năng thích ứng và tư duy toàn cầu.