Vũ khúc Thiền môn - Giới thiệu nghệ thuật Phật giáo thời Lý

Nhân ngày Quốc tế Bảo tàng và ngày Khoa học, Công nghệ Việt Nam (18/5/2025), Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp cùng Viện Nghiên cứu Văn minh châu Á tổ chức trưng bày chuyên đề “Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ”. Trưng bày nhằm góp phần phục dựng, tái tạo và hồi sinh các di sản văn hóa vô cùng quý giá.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày.
Các đại biểu cắt băng khai mạc trưng bày.

Trưng bày “Vũ khúc Thiền môn - Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ” giới thiệu 14 hiện vật tiêu biểu, được chọn lọc từ khối di sản Phật giáo thời Lý đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chứa đựng những giá trị đặc sắc nhất của nghệ thuật Phật giáo thời Lý.

Nghệ thuật Phật giáo thời Lý (thế kỷ XI-XIII) là đỉnh cao của mỹ thuật Đại Việt, sự kết hợp độc đáo giữa tinh thần Thiền tông và văn hóa bản địa, nghệ thuật cung đình và dân gian tạo nên phong cách độc đáo.

Đông đảo người dân và du khách tham quan trưng bày.

Đông đảo người dân và du khách tham quan trưng bày.

Trưng bày tập trung giới thiệu 4 lĩnh vực nghệ thuật tiêu biểu, gồm: Nghệ thuật kiến trúc chùa tháp; nghệ thuật điêu khắc; nghệ thuật trên đồ gốm; nghệ thuật âm nhạc, vũ đạo.

Đối với nghệ thuật kiến trúc chùa tháp, vào thời Lý (1009-1225), Phật giáo phát triển cực thịnh, được triều đình coi trọng phát triển. Tiêu biểu trong số đó là những ngôi “quốc tự” được xây dựng như chùa Một Cột, tháp Báo Thiên, chùa Dạm, chùa Phật Tích, chùa Long Đọi...

Kiến trúc chùa tháp thời Lý không chỉ là công trình tôn giáo, còn là công trình nghệ thuật thể hiện triết lý Phật giáo và những kỹ thuật đỉnh cao, mang đậm bản sắc Việt đồng thời biểu hiện sự tiếp thu những yếu tố văn hóa ngoại sinh.

Khách tham quan tìm hiểu về bệ kê chân cột bằng đá tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Khách tham quan tìm hiểu về bệ kê chân cột bằng đá tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Nghệ thuật điêu khắc Phật giáo thời Lý đạt đến đỉnh cao với sự kết hợp hài hòa giữa Phật giáo Thiền tông, nghệ thuật cung đình và văn hóa dân gian tạo nên phong cách thanh thoát mà uy nghi, linh thiêng mà gần gũi. Các tác phẩm điêu khắc thời Lý với kỹ thuật chế tác tượng tròn, phù điêu, chạm nổi, chạm lộng được tạo hình mềm mại, uyển chuyển, cân đối, hài hòa, cách điệu cao nhưng vẫn giữ nét tự nhiên.

Đầu chim phượng được trang trí kiến trúc trên bộ mái các cung điện, chùa tháp thời Lý.

Đầu chim phượng được trang trí kiến trúc trên bộ mái các cung điện, chùa tháp thời Lý.

Đồ gốm trong nghệ thuật Phật giáo thời Lý với các dòng gốm men trắng ngà, men nâu, hoa nâu, men ngọc. Kỹ thuật trang trí chủ yếu là khắc chìm, tráng men độc sắc, khuôn in, dán nổi... với các hoa văn đặc trưng liên quan đến Phật giáo: hoa sen, cúc dây, chim phượng, rồng, vũ công…

Tượng Kinnari đánh trống được tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Tượng Kinnari đánh trống được tìm thấy tại chùa Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.

Trang trí hình rồng với chất liệu gốm men trắng.

Trang trí hình rồng với chất liệu gốm men trắng.

Thạp hoa nâu bằng chất liệu gốm tráng men.

Thạp hoa nâu bằng chất liệu gốm tráng men.

Đầu tượng tiên nữ (năm 1057), phát hiện tại Chùa Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh.
Đầu tượng tiên nữ (năm 1057), phát hiện tại Chùa Phật Tích, Tiên Du, Bắc Ninh.

Nghệ thuật âm nhạc, vũ đạo Phật giáo thời Lý là sự kết hợp độc đáo giữa nghi lễ tôn giáo, truyền thống dân gian và nghệ thuật cung đình, tạo nên một di sản âm nhạc, vũ đạo đặc sắc mang đậm bản sắc dân tộc.

Thời Lý, Phật giáo là quốc đạo, âm nhạc, vũ đạo trở thành phương tiện truyền bá giáo lý, thực hành các nghi lễ; các nhạc khí và âm điệu ảnh hưởng từ các nền văn hoá lớn như Ấn Độ, Trung Hoa nhưng được Việt hoá sâu sắc. Các nghi lễ Phật giáo được tổ chức long trọng với âm nhạc trang nghiêm dưới sự bảo trợ của triều đình.

Trưng bày chuyên đề “Vũ khúc Thiền môn-Nghệ thuật Phật giáo thời Lý: Di sản và và Công nghệ” với những diễn giải và trình chiếu bằng các kỹ thuật 3D mapping, hologram, digital revival, gauze projection… mang tới cho khách tham quan những trải nghiệm mới, sâu sắc và hấp dẫn hơn.

Ông Trương Minh Tiến, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO thành phố Hà Nội cho biết rất ấn tượng với triển lãm này, ông chia sẻ: Trưng bày lần này rất là có ý nghĩa bởi vì kết hợp giữa yếu tố lịch sử Phật giáo với yếu tố công nghệ và phản ánh được lịch sử Phật giáo đã du nhập vào Việt Nam 2000 năm nay.

Trước đây, chúng ta thường trưng bày dưới góc độ hiện vật bình thường, nhưng trưng bày này áp dụng các kỹ thuật trình chiếu vào thì nó rất đặc biệt. Thí dụ như hiện vật bị mất một bộ phận nào đó, chúng ta có thể khôi phục lại được một cách trọn vẹn.

Tượng Kim Cương bằng đá năm 1507 tại chùa Phật Tích. Pho tượng vốn đã bị mất phần đầu, được phục chế nhờ công nghệ trình chiếu 3D.

Tượng Kim Cương bằng đá năm 1507 tại chùa Phật Tích. Pho tượng vốn đã bị mất phần đầu, được phục chế nhờ công nghệ trình chiếu 3D.

Nhờ những giải pháp công nghệ được ứng dụng giúp công chúng có thể tìm hiểu kỹ hơn về từng họa tiết trên các hiện vật.

Nhờ những giải pháp công nghệ được ứng dụng giúp công chúng có thể tìm hiểu kỹ hơn về từng họa tiết trên các hiện vật.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết: Thông qua việc sử dụng công nghệ kỹ thuật số, trưng bày nhằm góp phần phục dựng, tái tạo và hồi sinh các di sản văn hoá vô cùng quý giá. Qua đó, giúp công chúng hiểu sâu sắc, trân quý hơn những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa dân tộc.

Trưng bày sẽ diễn ra đến hết tháng 7/2025 tại tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, tại địa chỉ số 1 Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Có thể bạn quan tâm

Những tiết mục nghệ thuật mở đầu chương trình khai mạc DACC 2026. (Ảnh: TÙNG LÂM)

Khai mạc sự kiện Kết nối nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng: Đánh thức không gian di sản

Ngày 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng chính thức khai mạc sự kiện Kết nối nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng (DACC 2026) với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”. Sự kiện diễn ra từ nay đến hết ngày 8/11 tại hai bảo tàng lớn của thành phố là Bảo tàng Đà Nẵng và Bảo tàng Điêu khắc Chăm.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA, trao đổi với các khách mời quốc tế trong Vietnam Night về tăng cường kết nối và mở rộng cơ hội hợp tác điện ảnh. (Ảnh: VFDA)

Giới thiệu tiềm năng của điện ảnh Việt Nam tại Tokyo

Hơn 300 đại biểu, nghệ sĩ, nhà làm phim, đối tác quốc tế... đã tham dự Vietnam Night - Đêm Việt Nam tại khách sạn Imperial Tokyo, Nhật Bản. Chương trình do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức, trong khuôn khổ Liên hoan phim Quốc tế Tokyo lần thứ 39 (TIFF 2026).

Quang cảnh họp báo công bố Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam-Vietnam Jazz Heritage Festival 2026 tại Đà Lạt. (Ảnh: BẢO VĂN)

Lần đầu Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam quy mô lớn được tổ chức tại Đà Lạt

Lần đầu, Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam quy mô lớn được tổ chức tại Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi trong nước và quốc tế. Đêm khai mạc tại Quảng trường Lâm Viên mở cửa miễn phí, tạo điều kiện để âm nhạc đến gần hơn với công chúng, góp phần đưa nghệ thuật trở thành một phần của nhịp sống đô thị cao nguyên.

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy (ở giữa) dành nhiều tâm huyết cho việc tìm hiểu, gìn giữ và phát huy giá trị của lụa Việt. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Phát huy giá trị di sản qua thời trang

Việc đưa các yếu tố di sản văn hóa vào thiết kế thời trang ngày càng phổ biến, từ chất liệu, kỹ thuật thủ công đến hoa văn, hình ảnh truyền thống. Tuy nhiên, có những trường hợp đưa lên trang phục một cách khiên cưỡng, thậm chí làm sai lệch di sản.

Các đại biểu tham dự chương trình giao lưu chụp ảnh kỷ niệm. (Ảnh: Đại sứ Việt Nam tại Hungary cung cấp)

Giao lưu văn hóa, thắt chặt tình hữu nghị giữa Việt Nam với Nga và Belarus tại Hungary

Chương trình giao lưu “Về miền ký ức chung - Giao lưu văn hóa Nga, Việt Nam và Belarus tại Hungary” góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, thắt chặt tình hữu nghị giữa Việt Nam với Nga và Belarus; đồng thời quảng bá văn hóa, ẩm thực Việt Nam tại thủ đô Budapest (Hungary), hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

Tiết mục xiếc kết hợp hiệu ứng công nghệ trong vở “Sơn thần thủy quái”. (Ảnh: BVHTTDL)

Ứng dụng công nghệ trong nghệ thuật biểu diễn

Ứng dụng công nghệ số trong nghệ thuật biểu diễn ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp đặc trưng và điều kiện từng đơn vị nghệ thuật.

Lãnh đạo, cán bộ, viên chức, người lao động Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật chụp ảnh lưu niệm tại Di tích lịch sử Địa điểm làm việc của Nhà xuất bản tại xóm Cây Hồng (1947-1950), xã Bình Thành, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh: NXB)

Địa điểm làm việc của Nhà xuất bản Sự thật (1947-1950) được xếp hạng Di tích quốc gia

Ngày 29/10, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký ban hành Quyết định số 2913/QĐ-BVHTTDL về việc xếp hạng Di tích quốc gia đối với Di tích lịch sử Địa điểm làm việc của Nhà xuất bản Sự thật (nay là Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật) tại xóm Cây Hồng (19471950), xã Bình Thành, tỉnh Thái Nguyên.

Tiết mục nghệ thuật tại Lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý” lần thứ 17. (Ảnh: TRỌNG HẢI)

Lan tỏa giá trị nhân văn từ Cuộc thi "Những tấm gương bình dị mà cao quý”

Sáng 29/10, Lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý” lần thứ 17 đã diễn ra tại Hà Nội. Cuộc thi do Báo Quân đội nhân dân phối hợp Vụ Báo chí-Xuất bản (Ban Tuyên giáo Trung ương), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Ngân hàng TMCP Bắc Á và Binh đoàn 20 - Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn tổ chức.

Tùng Dương dự định mang đến sân Mỹ Đình nhiều ca khúc ca ngợi quê hương, đất nước, thể hiện bản sắc văn hóa và khí phách dân tộc. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Sức nóng từ Live-concert “Bay về phía mặt trời” của Tùng Dương

12 giờ trưa ngày 28/10, Live-concert “Bay về phía mặt trời” của Tùng Dương chính thức mở bán một số hạng vé và nhanh chóng ghi nhận 8.000 vé được bán hết chỉ trong vòng 1 tiếng. Đến 19 giờ cùng ngày, có tới 15.000 vé được bán ra, cho thấy sự quan tâm lớn của khán giả dành cho dự án âm nhạc đánh dấu 25 năm ca hát của nam ca sĩ.

Các đại biểu cắt băng khai mạc Trưng bày chuyên đề. (Ảnh: TRANG ANH)

Trưng bày chuyên đề “Nghĩa tình cách mạng-Những đồng chí Việt Nam tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu”

Ngày 28/10, Trưng bày chuyên đề “Nghĩa tình cách mạng-Những đồng chí Việt Nam tham gia Khởi nghĩa Quảng Châu” đã khai mạc tại Hà Nội. Trưng bày do Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo Vụ Lý luận chính trị, Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Quảng Đông tổ chức.

Phối cảnh sân khấu chương trình nghệ thuật chính luận “Tự hào là người Việt Nam – Nối vòng tay lớn”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Tự hào là người Việt Nam 2026” hướng tới đại đoàn kết dân tộc

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Tự hào là người Việt Nam 2026” hiện đang được đông đảo công chúng quan tâm, bởi không chỉ là một sự kiện nghệ thuật chính luận, mà còn mang ý nghĩa hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam và kỷ niệm 80 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến.

Tỉnh Vĩnh Long ban hành Thông báo thống nhất sử dụng biểu trưng sau sáp nhập. (Ảnh: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long cung cấp)

Chính thức công nhận logo tỉnh Vĩnh Long

Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long vừa ban hành Thông báo số 107/TB-UBND về việc sử dụng biểu trưng (logo) tỉnh Vĩnh Long, nhằm thống nhất hình ảnh nhận diện của địa phương trong các hoạt động thông tin, tuyên truyền, quảng bá và xúc tiến phát triển kinh tế-xã hội.