Ngày 29/5, tại Hà Nội, thực hiện Kết luận của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tại Hội nghị giao ban công tác văn hóa, văn nghệ quý I năm 2026, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam chủ trì, phối hợp Hội Nhạc sĩ Việt Nam, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam tổ chức tọa đàm: “Giữ gìn tính trung thực trong biểu diễn nghệ thuật; ý thức trách nhiệm của người sáng tác trong kỷ nguyên số”.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, tọa đàm được tổ chức nhằm lắng nghe ý kiến của các nhà chuyên môn trong lĩnh vực âm nhạc, sân khấu, các nhà tổ chức-sản xuất chương trình nghệ thuật, các cơ quan quản lý hoạt động biểu diễn để đánh giá một cách khách quan, khoa học thực trạng hoạt động trong lĩnh vực hát, ngâm, diễn tấu nhạc cụ do nghệ sĩ biểu diễn trực tiếp trên sân khấu có khán giả, cũng như sáng tác, công bố sản phẩm âm thanh trên sân khấu, trên nền tảng số thời gian gần đây. Qua đó, khẳng định giá trị đích thực, cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn là tài năng của nghệ sĩ được thăng hoa trên sân khấu bằng sự trung thực trước khán giả.
Đề dẫn tọa đàm, Tiến sĩ, Nhà viết kịch Nguyễn Đăng Chương, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam khẳng định: Trong tiến trình lịch sử của dân tộc, văn học nghệ thuật luôn giữ vai trò quan trọng, góp phần to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và dựng xây đất nước.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có sự quan tâm đặc biệt đối với sự nghiệp phát triển văn học nghệ thuật, ban hành nhiều Nghị quyết nhằm bảo tồn, phát huy và phát triển nền văn học nghệ thuật cách mạng trong thời kỳ mới, tạo nền tảng để xây dựng nền văn học nghệ thuật tiên tiến, hiện đại, giàu bản sắc dân tộc, đáp ứng đời sống tinh thần của nhân dân với mong muốn nền văn học nghệ thuật Việt Nam theo kịp sự phát triển của xã hội, theo kịp thời đại trong quá trình hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, đời sống văn học nghệ thuật những năm gần đây đã xuất hiện một số hiện tượng lệch chuẩn, có những hiện tượng đã trở thành trào lưu, tạo dư luận không tốt, thậm chí gây bức xúc trong đời sống xã hội.
Điển hình trong các hành vi lệch chuẩn đó là hiện tượng thiếu trung thực trong biểu diễn nghệ thuật của nghệ sĩ và các tổ chức, cá nhân hoạt động nghệ thuật biểu diễn; sự thờ ơ vô cảm, thiếu trách nhiệm của người sáng tác ca khúc bằng công nghệ AI…
Từ thực tế đó, tọa đàm mong muốn tìm ra các giải pháp hữu hiệu để từng bước khắc phục các tồn tại, thúc đẩy văn học nghệ thuật trở về đúng vai trò, vị trí và chức năng vốn có trong đời sống xã hội.
Tại tọa đàm, các đại biểu đã đưa ra những góc nhìn khách quan về những hiện tượng thiếu trung thực trong biểu diễn nghệ thuật, phổ biến là tình trạng hát nhép, đàn nhép trong biểu diễn nghệ thuật. Bên cạnh đó là hiện tượng đặt lời bài hát thiếu chuẩn mực, phản cảm, làm tổn thương đến đối tượng được phản ánh trong tác phẩm của người sáng tác; đặc biệt là việc sử dụng công nghệ AI để sáng tác nhạc.
Tọa đàm đã chỉ ra những nguyên nhân chủ quan, khách quan dẫn đến các trào lưu trên; đồng thời đánh giá tác động tiêu cực của hiện tượng này đối với đời sống xã hội và nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của nhân dân trong kỷ nguyên số.
Từ đó, tọa đàm khẳng định trách nhiệm của nghệ sĩ biểu diễn, người sáng tác, các đơn vị tổ chức biểu diễn, Hội đồng nghệ thuật các cấp, cơ quan quản lý nhà nước về văn học nghệ thuật ở trung ương và các địa phương, đồng thời đề xuất các giải pháp để từng bước giải quyết, xử lý những vấn nạn trên.
Theo Nghệ sĩ Nhân dân Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, để loại bỏ vấn nạn hát nhép đang rất phổ biến hiện nay, các nhà đài và ban tổ chức cần thay đổi tư duy, không nên vì tiêu chí an toàn mà làm thui chột sự thăng hoa của nghệ sĩ. Bên cạnh đó, cần quy định rất hẹp những trường hợp đặc biệt mới được thu sẵn, còn lại phải để nghệ sĩ biểu diễn trực tiếp, trao cho họ cơ hội được biểu đạt cảm xúc trên sân khấu.
Nghệ sĩ Nhân dân Trần Quốc Chiêm, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội cũng bày tỏ nhiều trăn trở trước những lệch chuẩn trong hoạt động nghệ thuật hiện nay, từ tình trạng hát nhép diễn ra phổ biến, sự thiếu trung thực trong biểu diễn đến những biểu hiện lệch lạc về thẩm mỹ, văn hóa và ngôn ngữ nghệ thuật. Điều này làm mất đi cảm xúc và sự rung động từ trái tim đến trái tim giữa công chúng và nghệ sĩ.
Từ thực tế đó, ông kiến nghị cần tăng cường bồi dưỡng kiến thức về văn học nghệ thuật, văn hóa nghề nghiệp cho nghệ sĩ; đồng thời siết chặt công tác quản lý, hậu kiểm và hoàn thiện các quy định pháp luật để chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật.
Phát biểu chỉ đạo tại tọa đàm, ông Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định: Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã nhấn mạnh yêu cầu nâng cao sức đề kháng trước các biểu hiện lệch chuẩn. Trong kỷ nguyên số, "sức đề kháng" ấy chính là bản lĩnh nghề nghiệp và văn hóa ứng xử của người nghệ sĩ.
Theo ông Trần Thanh Lâm, tự do sáng tạo là quyền thiêng liêng, nhưng tự do luôn phải gắn liền với trách nhiệm công dân và trách nhiệm nghề nghiệp. Người nghệ sĩ không chỉ cần tài năng để làm đẹp cho đời, mà còn cần cái tâm trong sáng để định hướng thẩm mỹ cho công chúng.
Để kiến tạo môi trường nghệ thuật lành mạnh, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị cần tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ trọng tâm như sau:
Đối với các Hội Văn học nghệ thuật, cần làm tốt hơn nữa vai trò "mái nhà chung", không chỉ bồi dưỡng chuyên môn mà còn phải rèn luyện đạo đức nghề nghiệp cho hội viên; xây dựng những quy tắc ứng xử phù hợp trong môi trường số, tạo không gian sáng tạo lành mạnh, nơi cái đẹp và sự trung thực được tôn vinh.
Đối với các cơ quan chỉ đạo, quản lý nhà nước, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách để bắt kịp sự phát triển của công nghệ; tăng cường công tác định hướng, quản lý và chấn chỉnh kịp thời những sai phạm, nhất là trên không gian mạng, nhằm bảo đảm môi trường biểu diễn minh bạch, chuyên nghiệp.
Đối với các đơn vị tổ chức biểu diễn, sản xuất, phát hành sản phẩm nghệ thuật, cần trở thành những “người gác cổng” tận tâm, kịp thời nhận diện và phê phán những biểu hiện lệch chuẩn.
Đối với đội ngũ văn nghệ sĩ trẻ, cần không ngừng học tập, rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp, giữ gìn hình ảnh cá nhân trước công chúng, để mỗi tác phẩm là một viên gạch góp phần xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam thời đại mới: yêu nước, trung thực, trách nhiệm và sáng tạo.
Đối với các cơ quan báo chí, truyền thông, cần đẩy mạnh tuyên truyền, lan tỏa tinh thần trung thực trong sáng tác, biểu diễn.
Ông Trần Thanh Lâm bày tỏ tin tưởng với tình yêu nghệ thuật cháy bỏng và lòng tự trọng nghề nghiệp sâu sắc, đội ngũ những người làm công tác biểu diễn và sáng tác sẽ luôn khẳng định giá trị bền vững của mình, cùng nhau xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh, chuyên nghiệp, nơi mỗi tác phẩm ra đời và được đưa tới công chúng là một tiếng lòng trung thực hướng tới những giá trị chân-thiện-mỹ, góp phần phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
