Thành phố Hồ Chí Minh: Đổi mới tư duy hoạt động của hệ thống bảo tàng, đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có hoạt động bảo tàng năng động. Tuy nhiên, để thật sự hội nhập với quốc tế, hệ thống bảo tàng thành phố cần có sự chuyển đổi, bứt phá mạnh mẽ hơn để đáp ứng được nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Linh Bảo)
Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Linh Bảo)

Ngày 29/5, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị thực trạng và giải pháp xây dựng và phát triển hệ thống bảo tàng tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong thời gian vừa qua, hệ thống bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh nỗ lực khắc phục khó khăn, từng bước đổi mới công nghệ, thay đổi cách trưng bày, không ngừng nghiên cứu, sưu tầm, tăng cường công tác thống kê, bảo quản hiện vật.

Bên cạnh đó, các bảo tàng còn thực hiện tốt chức năng giáo dục, truyền thông phục vụ nhu cầu cơ bản của công chúng. Trong 5 năm gần đây, hệ thống bảo tàng thành phố đã phục vụ 13,5 triệu lượt khách, trong đó gần 4 triệu lượt khách quốc tế.

ndo_br_dsc02542.jpg
Quang cảnh hội nghị.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa và Thể thao thành phố tại hội nghị, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 25 bảo tàng: trong đó có 13 bảo tàng công lập (9 bảo tàng trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao ; 5 bảo tàng trực thuộc bộ, ngành trung ương quản lý ) và 11 bảo tàng ngoài công lập .

Thành phố Hồ Chí Minh hiện lưu giữ: 692.626 hiện vật, tài liệu (296.665 hiện vật gốc) và 25 Bảo vật quốc gia (22 bảo vật lưu giữ tại các bảo tàng công lập và 3 bảo vật quốc gia lưu giữ tại bảo tàng ngoài công lập và sưu tập tư nhân ).

Công tác sưu tầm hiện vật ở các bảo tàng trong thời gian qua đã có nhiều biến đổi sâu sắc, việc sưu tầm hiện vật của từng bảo tàng đều được định hướng rõ ràng, các bảo tàng rất tích cực chủ động trong việc tìm kiếm sưu tầm hiện vật trong và ngoài nước.

ndo_br_dsc02525-copy.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu phát biểu tại hội nghị.

Năm 2021-2025 các bảo tàng sưu tầm là 18.430 hiện vật, tài liệu, hình ảnh . Đặc biệt, Ủy ban nhân dân thành phố hằng năm đã phê duyệt chủ trương, bố trí kinh phí cho các bảo tàng trong hoạt động sưu tầm hiện vật hằng năm là 10 tỷ đồng.

Công tác trưng bày, triển lãm của các bảo tàng ngày càng tạo được hấp dẫn và dấu ấn riêng, các chuyên đề trưng bày đã đáp ứng được nhiều đối tượng, nhiều giới đến với bảo tàng.

Hằng năm, các bảo tàng thực hiện 60 cuộc trưng bày chuyên đề tại bảo tàng; trưng bày, triển lãm lưu động 200 cuộc/năm. Các bảo tàng đã có nhiều hoạt động trưng bày, triển lãm thu hút khách tham quan…

ndo_br_dsc02553-copy.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Thị Tú Anh phát biểu tại hội nghị.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, dù đạt được thành tích khá nổi bật, nhưng so với yêu cầu cao trong điều kiện phát triển mới của đất nước nói chung và thành phố nói riêng, thành phố cần tập trung nhiều hơn nữa để tạo sự bứt phá, phát triển hệ thống bảo tàng một cách bền vững, đạt được những kết quả tốt hơn.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội khoa học lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, điều dễ nhận thấy nhất là tuy có nhiều bảo tàng, khá đa dạng về chủ đề nhưng chưa thật sự hấp dẫn công chúng, còn trùng lặp về loại hình hiện vật và một số nội dung, hình thức trưng bày khá đơn điệu, nhất là còn phân tán về không gian và thiếu tính kết nối. Các bảo tàng vẫn vận hành theo mô hình truyền thống “khép kín”, thiên về trưng bày hiện vật hơn là kể chuyện và diễn giải hiện vật, dẫn đến sự rời rạc trong cách tái hiện lịch sử.

ndo_br_dsc02582.jpg
Giám đốc Bảo tàng Áo dài Huỳnh Ngọc Vân phát biểu tại hội nghị.

“Một thành phố có nhiều bảo tàng nhưng thật sự chưa có bảo tàng nào thể hiện được toàn bộ quá trình lịch sử và diện mạo văn hóa của thành phố với tư cách một đô thị ra đời sớm và phát triển nhanh nhất nước. Bảo tàng Thành phố còn trưng bày khá giống bảo tàng nhiều tỉnh thành, chưa thấy được đặc trưng cơ bản nhất, tính chất trung tâm của đô thị Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh từ khi khởi lập đến hiện nay”, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu phát biểu.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Tú Anh, Khoa Văn hóa học, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, hệ thống bảo tàng tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn phải đối mặt với nhiều hạn chế mang tính cấu trúc và vận hành, làm suy giảm khả năng đổi mới và hội nhập quốc tế.

Một trong những thách thức nổi bật là sự phụ thuộc vào các phương thức trưng bày truyền thống, vốn thiên về trình bày tĩnh và nặng về văn bản, thay vì các trải nghiệm tương tác hoặc nhập vai. Trong bối cảnh bảo tàng học đương đại ngày càng đề cao sự tham gia của công chúng, những hạn chế này làm giảm khả năng kết nối với các nhóm khán giả đa dạng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

ndo_br_img-4195.jpg
Khách nước ngoài tham quan tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh.

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, ngành Văn hóa và Thể thao thành phố định hướng phát triển hệ thống bảo tàng theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, hội nhập quốc tế nhưng vẫn bảo đảm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và đặc trưng lịch sử-văn hóa của thành phố.

“Các bảo tàng cần xây dựng mô hình quản trị hiện đại, nâng cao năng lực tự chủ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành bảo tàng trong thời kỳ chuyển đổi số và công nghiệp hóa”, ông Trần Thế Thuận nhấn mạnh.

2y2a9351.jpg
Các đại biểu tham gia workshop "Áo dài và Hoa" tại Bảo tàng Áo dài trong khuôn khổ Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh 2026. (Ảnh: Sở Du lịch).

Ông Phạm Định Phong, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng hệ thống bảo tàng thành phố cần chuyển mạnh tư duy hoạt động từ “quản lý hiện vật” sang “phục vụ công chúng”, từ “giới thiệu thông tin” sang “kể chuyện di sản”, từ “không gian tham quan” sang “không gian trải nghiệm và sáng tạo”. “Đây là xu thế cốt lõi của bảo tàng hiện đại trên thế giới hiện nay”, ông Phạm Định Phong nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

Đổi mới tư duy trong phát triển giáo dục nghề nghiệp

Đổi mới tư duy trong phát triển giáo dục nghề nghiệp

Trong thời đại công nghiệp 4.0, giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Do đó, đòi hỏi các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cần phải đột phá, đổi mới phương pháp giảng dạy, để nâng cao chất lượng đào tạo.

Cái Mép-Thị Vải, từ vùng đất ngập mặn đến cửa ngõ quốc tế

Cái Mép-Thị Vải, từ vùng đất ngập mặn đến cửa ngõ quốc tế

Từ một vùng đất ngập mặn với những rặng đước, sú, vẹt, Cái Mép-Thị Vải hôm nay đã trở thành điểm đến của những siêu tàu container trên thế giới. Dọc dòng sông từng chỉ có bãi sình, đầm lầy và những vùng đất bỏ hoang, nay những cánh cẩu vươn cao, bến cảng nối dài, tàu container ra vào ngày càng tấp nập.

Khơi thông chính sách để phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê

Khơi thông chính sách để phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê

Hàng loạt dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê vừa được khởi công cùng những cam kết đầu tư quy mô lớn của doanh nghiệp đang tạo tín hiệu tích cực cho chương trình phát triển nhà ở xã hội tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, phía sau những sự lạc quan vẫn là khoảng cách rất lớn của nhiều tồn tại từ thực tế. 

Thành phố Hồ Chí Minh với khát vọng siêu đô thị

Thành phố Hồ Chí Minh với khát vọng siêu đô thị

Nửa thế kỷ trước, Thành phố Hồ Chí Minh chủ yếu xây dựng, mở rộng cầu, đường theo sự gia tăng của dân số. Nửa thế kỷ sau, thành phố phải giải bài toán khó hơn nhiều: Làm thế nào để xây dựng một siêu đô thị có sức cạnh tranh toàn cầu, duy trì động lực tăng trưởng bền vững cho nhiều thế hệ tương lai?

Kiến tạo cực tăng trưởng y tế mới theo hướng đa trung tâm

Kiến tạo cực tăng trưởng y tế mới theo hướng đa trung tâm

Sau gần một năm kể từ khi Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không gian phát triển trên cơ sở sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, ngành y tế Thành phố đang từng bước hiện thực hóa chiến lược phát triển mới, mục tiêu lâu dài là hình thành những cực tăng trưởng y tế mới.

Gần 40 năm giữ vững chủ quyền thềm lục địa phía nam Tổ quốc

Gần 40 năm giữ vững chủ quyền thềm lục địa phía nam Tổ quốc

Gần 40 năm qua, các thế hệ của Tiểu đoàn DK1 (Vùng 2 Hải quân) đã anh dũng, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền thềm lục địa phía nam của Tổ quốc. Những người lính nhà giàn ngày nay đã và đang phát huy những truyền thống anh hùng của bộ đội nhà giàn, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ để xứng đáng với những gì thế hệ cha anh để lại.

Toàn cảnh kỳ họp. (Ảnh: THẾ ANH)

Hành động để tạo kết quả thực chất

Kỳ họp thứ 5, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa 11 là kỳ họp chuyên đề có ý nghĩa quan trọng. Trong số 38 nội dung được xem xét, quyết nghị tại kỳ họp có 24 dự thảo nghị quyết cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Luật Phát triển đô thị. Luật này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trao quà lưu niệm cho đại diện Bệnh viện Đại học quốc tế Hồng Bàng. (Ảnh: KHANG ANH)

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu thăm làm việc tại Bệnh viện Đại học quốc tế Hồng Bàng

Ngày 20/9, tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhân buổi thăm, chúc mừng khánh thành Bệnh viện Đại học quốc tế Hồng Bàng, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, cơ sở vật chất có thể được đầu tư trong vài năm nhưng uy tín bệnh viện phải được bồi đắp trong nhiều thập kỷ bằng chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và y đức. 

Tàu container cập cảng ở Cái Mép-Thị Vải. (Ảnh: Doanh nghiệp cung cấp)

Đô thị cảng thông minh Tân Phước: Tọa độ chiến lược để phát triển kinh tế biển

Thành phố Hồ Chí Minh đang mở rộng không gian phát triển để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, hình thành các cực tăng trưởng mới có chức năng chuyên biệt, có khả năng kết nối và lan tỏa. Trong bối cảnh đó, Tân Phước đang nổi lên như một không gian mới, mang tính chiến lược trong phát triển kinh tế biển, hợp tác quốc tế.

Công an phường Xuân Hòa hướng dẫn người dân thao tác các tiện ích trên ứng dụng VNeID. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Thi đua để tạo động lực cho Thành phố Hồ Chí Minh bứt phá

Từ chiến dịch 100 ngày đêm tháo gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số của Công an, 90 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai đến chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho thấy, phong trào thi đua tại Thành phố Hồ Chí Minh đang được cụ thể hóa bằng những nhiệm vụ có thời hạn, sản phẩm và kết quả đo đếm được.

Một tuyến hẻm trên địa bàn phường Xuân Hòa được chỉnh trang từ việc người dân hiến đất mở rộng hẻm. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Thành phố Hồ Chí Minh: Người dân góp đất mở đường, rộng thêm không gian sống

Từ sự đồng thuận, đồng hành của người dân, nhiều tuyến hẻm chật hẹp, xuống cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh đã được mở rộng, chỉnh trang khang trang, thuận tiện cho giao thông và phòng cháy, chữa cháy. Đây cũng là điển hình của phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” mà địa phương này triển khai hiệu quả hơn 25 năm qua.

Đoàn đại biểu dành phút tưởng niệm, dâng hương, tri ân hàng vạn người con ưu tú đã chiến đấu, hy sinh tại “Địa ngục trần gian” Côn Đảo.

Đoàn công tác Trung ương và Thành phố Hồ Chí Minh dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Côn Đảo

Ngày 18/9, Đoàn công tác Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 và Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Lễ viếng, dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và đồng bào yêu nước đang yên nghỉ tại Côn Đảo.