Việt Nam hướng tới mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Trong bối cảnh kinh tế-địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, việc đổi mới mô hình phát triển trở thành yêu cầu cấp thiết với mỗi quốc gia. Những thách thức từ biến động giá năng lượng và chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu tạo sức ép nhưng cũng mở ra cơ hội để phát triển nền kinh tế.

Thông điệp xuyên suốt của diễn đàn là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành nền tảng, động lực then chốt cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam, như tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Thông điệp xuyên suốt của diễn đàn là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành nền tảng, động lực then chốt cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam, như tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 với chủ đề “Mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” được tổ chức ngày 25/3, các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế, nhà hoạch định chính sách đã cùng nhau làm rõ những vấn đề cốt lõi, góp phần xây dựng chiến lược phát triển đất nước giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn xa hơn. Thông điệp xuyên suốt của diễn đàn là: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành nền tảng, động lực then chốt cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam, như tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Khoa học công nghệ - chìa khóa để vươn xa

Chia sẻ tại diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026: Mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, PGS, TS Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam nhấn mạnh, việc lựa chọn mô hình phát triển hôm nay không còn là quyết định giữa tăng trưởng chiều rộng hay chiều sâu, mà là sự chuyển dịch toàn diện, căn bản của hệ sinh thái phát triển quốc gia. Việt Nam đang kiên định hướng tới một nền kinh tế được dẫn dắt bởi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thực tiễn cho thấy, những quốc gia sớm nắm bắt và làm chủ các làn sóng công nghệ mới đều đạt được những bước nhảy vọt về năng suất lao động và sức cạnh tranh quốc tế. Ngược lại, các quốc gia chậm thích ứng đang đối mặt với nguy cơ tăng trưởng trì trệ tụt hậu ngày càng rõ nét. Vì vậy, việc đặt khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí trung tâm chiến lược phát triển quốc gia không chỉ là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu, khách quan, phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng.

Một điểm nhấn quan trọng là vai trò trung tâm của con người. Công nghệ chỉ là công cụ, còn con người và bản sắc văn hóa dân tộc mới là nguồn lực nội sinh quyết định sự thành bại. Các chuyên gia khẳng định, khi kết hợp hài hòa sức mạnh của công nghệ hiện đại với giá trị văn hóa truyền thống và nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng mô hình phát triển vừa bền vững, vừa mang đậm bản sắc dân tộc, có sức cạnh tranh mạnh mẽ trên trường quốc tế.

Từ góc độ nghiên cứu mô hình phát triển sau gần 40 năm đổi mới, TS Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương cho rằng, cần xuất phát từ “phần lõi” - tức là triết lý phát triển để trả lời cho câu hỏi: phát triển để làm gì, phát triển vì ai và hướng tới mục tiêu gì? Trên nền tảng đó, mô hình phát triển được cụ thể hóa thành các động lực tăng trưởng và các trụ cột chính.

TS Nguyễn Đức Hiển gợi mở các lĩnh vực trọng tâm gồm: mô hình phát triển kinh tế với trọng tâm tăng trưởng dựa trên năng suất và công nghệ; quản lý phát triển xã hội bền vững; xây dựng quốc phòng, an ninh toàn dân, hiện đại; bảo vệ môi trường hướng tới phát triển xanh; đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng. Nhiều ý kiến đề xuất bổ sung hai yếu tố quan trọng là văn hóa và quản trị quốc gia, hình thành khung bảy trụ cột hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Đức Hiển thách thức lớn nhất không phải ở việc xác định các yếu tố mà ở việc kết nối chúng thành một hệ thống mạch lạc, đồng bộ, tránh chồng chéo, mâu thuẫn. Ông dẫn chứng về khái niệm “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau, cần làm rõ đây là mô hình phát triển hay chỉ là cơ chế vận hành.

Ổn định vĩ mô - nền tảng vững chắc cho tăng trưởng cao và bền vững

Diễn đàn đã mở rộng tầm nhìn phát triển vượt xa các mốc hiện tại. Bên cạnh mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, các nhà hoạch định chính sách hướng tới tầm nhìn dự báo cho một trăm năm tới, xác định vị trí của Việt Nam trong trật tự kinh tế-công nghệ toàn cầu của thế kỷ XXI. TS Nguyễn Đức Hiển khẳng định, “nguyên liệu” xây dựng mô hình phát triển mới đã khá rõ ràng. Vấn đề then chốt là biến những yếu tố ấy thành lộ trình cụ thể, khả thi đòi hỏi sự tham gia đồng bộ, chặt chẽ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng khoa học và khu vực doanh nghiệp.

Cùng với định hướng dài hạn, các chuyên gia dành nhiều thời gian phân tích điều kiện kinh tế vĩ mô để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao. PGS, TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước và các đại biểu nhấn mạnh: mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới là tham vọng nhưng hoàn toàn có cơ sở, đặc biệt khi kinh tế năm 2025 đã đạt mức tăng trưởng khoảng 8%.

Trong bối cảnh năng lượng toàn cầu biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, chi phí sản xuất, logistics tăng, áp lực lạm phát chi phí đẩy…công tác điều hành kinh tế vĩ mô phải bảo đảm sự cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và giữ vững ổn định. Duy trì lạm phát kiểm soát, ổn định tỷ giá, củng cố niềm tin nhà đầu tư là những yếu tố nền tảng.

Theo các nhà khoa học, mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên đã bộc lộ giới hạn. Kinh tế số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo đang mở ra động lực tăng trưởng năng suất mới. Kinh nghiệm của Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore chứng minh công nghệ chính là yếu tố quyết định bước nhảy vọt. Vì vậy, Việt Nam cần tăng mạnh đầu tư nghiên cứu, phát triển, đẩy nhanh ứng dụng công nghệ vào sản xuất, thương mại, quản trị nhà nước. Đồng thời, chuẩn bị nguồn lực chất lượng cao, trang bị kỹ năng sáng tạo, phân tích dữ liệu, quản trị công nghệ để đáp ứng yêu cầu cách mạng công nghiệp 4.0.

Dù đối mặt nhiều biến động, xuất khẩu vẫn là động lực quan trọng. Năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu dự báo vượt 1.000 tỷ USD. Việc tham gia sâu các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo lợi thế lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Các chuyên gia khẳng định, những biến động địa chính trị và kinh tế thế giới hiện nay tuy tạo thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội lịch sử. Với ổn định chính trị, môi trường đầu tư thuận lợi, Việt Nam hoàn toàn có thể thu hút thêm dòng vốn quốc tế, đẩy nhanh chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 một lần nữa khẳng định, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, với tinh thần Đại hội XIV, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nhất định sẽ xây dựng thành công mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hiện thực hóa khát vọng dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu như Bác Hồ kính yêu hằng mong đợi.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tại một điểm cầu hội nghị Tư vấn, hỗ trợ pháp lý về thuế cho phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh doanh do Bộ Tư pháp và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức. (Ảnh: HẢI MINH)

Đồng hành sâu sát với doanh nghiệp

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm gần 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, song lại là nhóm dễ chịu tác động nhất trước rủi ro pháp lý.

Chăm sóc vườn cà-phê tại phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk. (Ảnh: MINH ANH)

Tận dụng cơ hội xuất khẩu cà-phê

Hiện nay, giá cà-phê thế giới đang tăng trở lại do lo ngại sụt giảm nguồn cung trước tác động của hiện tượng El Nino. Đây là cơ hội cho ngành cà-phê Việt Nam lấy lại đà tăng trưởng xuất khẩu sau một thời gian trầm lắng.

Cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. (Ảnh: VIỆT PHONG)

Gỡ “điểm nghẽn” định giá đất

Quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai có ý nghĩa trực tiếp đối với tăng trưởng kinh tế, phát triển hạ tầng, ổn định xã hội, bảo đảm an sinh và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp vào hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Các quy định mới góp phần hiện đại hóa quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài khi xuất cảnh.

Kết nối dữ liệu trong hoàn thuế cho khách quốc tế

Quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nước ngoài được bổ sung nhiều nội dung về kết nối dữ liệu, xử lý hóa đơn điện tử và phân cấp thẩm quyền. Các thủ tục lựa chọn địa điểm hoàn thuế tại sân bay, cảng biển cũng lần đầu được quy định cụ thể.

Ảnh minh họa: nhandan.vn

Tăng cường ứng dụng công nghệ trong đánh giá tuân thủ, phân loại rủi ro

Thông tư số 94/2026/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 1/7/2026 có nhiều điểm mới, trong đó mở rộng cách tiếp cận sang “quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế”, được thiết lập trên nền tảng ứng dụng công nghệ cao như dữ liệu lớn (Big Data), học máy (Machine Learning), trí tuệ nhân tạo (AI).

[Infographic] Chứng khoán ngày 16/7: VN-Index tăng 22,12 điểm, khối lượng giao dịch khớp lệnh tăng 40,9% so phiên trước

[Infographic] Chứng khoán ngày 16/7: VN-Index tăng 22,12 điểm, khối lượng giao dịch khớp lệnh tăng 40,9% so phiên trước

Kết phiên giao dịch 16/7, VN-Index đảo chiều tăng 22,12 điểm (+1,24%) lên mức 1.804,24 điểm. Độ rộng trên HoSE khá cân bằng với 134 mã tăng giá, 64 mã giữ giá tham chiếu, 152 mã giảm giá. Thanh khoản thị trường tăng mạnh, khối lượng giao dịch khớp lệnh tăng 40,9% so phiên trước.  

Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) và Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) ký thỏa thuận hợp tác giữa hai đơn vị.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước và Vietnam Post ký kết hợp tác thúc đẩy phát triển thị trường trong nước

Ngày 16/7, tại Hà Nội, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) và Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) ký thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường kết nối lưu thông hàng hóa, mở rộng mạng lưới phân phối, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt Nam và phát triển thị trường trong nước theo hướng hiện đại, bền vững.

Sầu riêng xuất khẩu đang được ưu tiên tạo thuận lợi trong quá trình thông quan. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Hải quan triển khai giải pháp hỗ trợ thông quan sầu riêng xuất khẩu

Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ về tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu nông sản, Cục Hải quan vừa có công văn gửi các Chi cục Hải quan khu vực yêu cầu triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thông quan hàng hóa nông, lâm, thủy sản, đặc biệt là sầu riêng xuất khẩu.

Các quy định mới về tạm hoãn xuất cảnh được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Rút ngắn thời gian hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế

Từ 1/7/2026, nhiều quy định mới của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn chính thức có hiệu lực. Đáng chú ý, quy định về tạm hoãn xuất cảnh được sửa đổi theo hướng rút ngắn thời gian xử lý, tháo gỡ vướng mắc khi dữ liệu nộp thuế chưa được cập nhật, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Ban Giám khảo trao giải cho các đội thi.

Lan tỏa thông điệp bình đẳng giới qua Hội thi tuyên truyền viên giỏi

Ngày 16/7, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Phú Thọ phối hợp Tổ chức Care quốc tế tại Việt Nam tổ chức Hội thi tuyên truyền viên giỏi mô hình Tổ truyền thông cộng đồng với chủ đề "Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế xanh", góp phần lan tỏa bình đẳng giới, thúc đẩy sinh kế bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hội nghị chuyên đề tại Cà Mau có sự tham dự của người đứng đầu các ban, sở, ngành và cấp ủy, chính quyền các địa phương trong tỉnh.

Cà Mau khơi thông điểm nghẽn mặt bằng, quyết tâm đưa các dự án trọng điểm về đích đúng hẹn

Ngày 16/7, Tỉnh ủy Cà Mau tổ chức hội nghị chuyên đề nhằm đánh giá kết quả thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Dự và đồng chủ trì hội nghị có đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, cùng các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau.

Quyết liệt thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công trong những tháng tiếp theo của năm 2026. (Ảnh: minh họa)

Đầu tư công nửa đầu năm 2026: Dấu ấn trong điều hành và bài toán bứt tốc

Trong nửa đầu năm 2026, công tác giải ngân vốn đầu tư công đạt gần 357 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên tiến độ đầu tư công vẫn đối mặt với không ít thách thức từ áp lực chi phí và thủ tục. Việc khẩn trương tháo gỡ những điểm nghẽn nhằm bứt tốc trong những tháng cuối năm đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Ảnh minh họa.

Chứng khoán ngày 16/7: Nhóm bất động sản dẫn sóng, VN-Index bật tăng hơn 22 điểm

Phiên giao dịch ngày 16/7, thị trường chứng khoán Việt Nam khởi sắc khi dòng tiền gia tăng mạnh, đưa thanh khoản toàn thị trường vượt 20.891 tỷ đồng. Nhờ sự bứt phá của nhóm bất động sản và ngân hàng, đặc biệt là VIC, VHM, HDB và ACB, VN-Index tăng 22,12 điểm lên 1.804,24 điểm, trong khi khối ngoại đảo chiều mua ròng.

Một nút giao trên tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận.

Hơn 27.000 tỷ đồng mở rộng gần 100km đường cao tốc từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Mỹ Thuận

Ngày 16/7, tại trụ sở Bộ Xây dựng (Hà Nội), Công ty Trách nhiệm hữu hạn BOT cao tốc Sài Gòn-Mỹ Thuận và Liên danh sáu ngân hàng đã ký hợp đồng tín dụng hợp vốn trị giá 27.094 tỷ đồng, tạo nền tảng tài chính triển khai dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận, tuyến huyết mạch đi các tỉnh miền tây.

Khai mạc Chương trình “Sức sống hàng Việt” số 9 với chủ đề “Điện Biên phố”.

Đưa đặc sản vùng miền đến gần hơn với người tiêu dùng

Sáng 16/7, tại Không gian trưng bày, livestream “Sức sống hàng Việt” (62 Tràng Tiền, phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội), Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước phối hợp Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Điện Biên tổ chức khai mạc Chương trình “Sức sống hàng Việt” số 9 với chủ đề “Điện Biên phố”.

Điều hành chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm; phối hợp hiệu quả với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Điều hành chính sách tài khóa theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm

Sáu tháng đầu năm chứng kiến những điểm sáng trong điều hành chính sách tài khóa. Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần nguồn lực lớn để bứt phá, việc thực thi chính sách theo hướng mở rộng hợp lý sẽ giúp phân bổ dòng tiền đúng trọng tâm, trọng điểm, tránh lãng phí ngân sách và góp phần vào tăng trưởng kinh tế năm 2026.

VSCF 2026 đòn bẩy thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi xanh của ngành xây dựng Việt Nam. (Ảnh: THÙY LINH)

Khai mạc Diễn đàn VSCF 2026 với chủ đề “Định hình Net Zero Việt Nam-Tái kiến tạo cho 2050”

Ngày 16/7, Diễn đàn phát triển bền vững ngành Xây dựng Việt Nam (VSCF 2026) chính thức trở lại tại Hà Nội, quy tụ các hiệp hội nghề, doanh nghiệp xây dựng-vật liệu-bất động sản, cùng các tổ chức tài chính, chuyên gia trong và ngoài nước, cùng nhau hướng tới mục tiêu kiến tạo tương lai bền vững cho ngành xây dựng Việt Nam.

Diêm dân xã Ninh Hải, tỉnh Khánh Hòa, giữ gìn nghề muối truyền thống qua nhiều thế hệ. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Nâng tầm giá trị hạt muối trên vùng đất nắng gió

Giữa cái nắng rát của vùng ven biển xã Ninh Hải (tỉnh Khánh Hòa) là những cánh đồng muối trắng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Nghề làm muối đã nuôi sống hàng trăm hộ dân và trở thành một phần bản sắc của vùng đất này. Nay, Ninh Hải đang hướng tới sản xuất sạch, chế biến sâu, nâng giá trị, tạo động lực mới cho kinh tế địa phương.