100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam

Về nơi ra đời Báo Thanh Niên ở Quảng Châu

Ngày 21/6/1925, tại thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Ðông (Trung Quốc), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các thành viên của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã tổ chức viết bài, biên soạn, in ấn, phát hành số 1 - báo Thanh Niên.

Báo Thanh Niên số 71, ra ngày 28/11/1926.
Báo Thanh Niên số 71, ra ngày 28/11/1926.

Cơ quan ngôn luận đầu tiên của Cách mạng Việt Nam đã được ra đời chính tại “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Hai căn nhà ba tầng kề sát nhau tại số 248-250 (số 13 cũ) đường Văn Minh, quận Việt Tú, thành phố Quảng Châu vốn là trụ sở của lớp huấn luyện chính trị thanh niên Việt Nam và trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên - nay là “di tích bảo tồn văn vật của tỉnh Quảng Đông”, do Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Quảng Đông quản lý. Nơi đây còn lưu giữ nhiều hiện vật, dấu tích về quãng thời gian lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc hoạt động ở Quảng Châu (Trung Quốc). Tháng 11 năm 1924, đồng chí Nguyễn Ái Quốc đại diện cho Quốc tế Cộng sản, từ Mát-xcơ-va tới Quảng Châu để tổ chức lực lượng Cách mạng Việt Nam tại đây. Tháng 6 năm 1925, Người sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên với mục đích: “hy sinh tính mệnh, quyền lợi, tư tưởng để làm cuộc cách mạng dân tộc (đập tan bọn Pháp và giành lại độc lập cho xứ sở”. Nhằm tuyên truyền cho các hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lê-nin, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã quyết định thành lập báo Thanh Niên - tờ báo tiếng Việt đầu tiên của Cách mạng Việt Nam. Thời khắc lịch sử của báo chí cách mạng Việt Nam đã diễn ra đúng ngày 21/6/1925, khi tờ báo Thanh Niên in roneo khổ 18x24cm chính thức hiện diện sau quá trình chuẩn bị công phu, vượt qua nhiều khó khăn trở ngại của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng các cộng sự. Một “phòng in báo Thanh Niên” với những công cụ thô sơ phù hợp cho các bản in roneo từ trăm năm trước vẫn hiển hiện tại khu di tích, như còn vương vấn dấu tay của lãnh tụ cách mạng tiền bối.

Theo các tài liệu, hiện vật trưng bày tại di tích Lớp huấn luyện chính trị thanh niên Việt Nam và Trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, Báo Thanh Niên in được 88 số, mỗi số chừng 100 bản. Nguyễn Ái Quốc là cây bút chủ lực của báo, Người thường ký các bút danh: Đội trưởng, Hạ sĩ, Hương Mộng, HT, HL… Cùng Nguyễn Ái Quốc, các tên tuổi như Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu, Trương Vân Lĩnh, Lê Duy Điếm… cũng thường xuyên viết bài cho báo. Bút danh Đội trưởng xuất hiện ngay trên số 1 - Báo Thanh Niên với bài viết mang tiêu đề: Nhiệm vụ của một người lính. Báo có nhiều chuyên mục như: tin tức quốc tế, tin tức trong nước, trả lời câu hỏi của độc giả, vấn đáp tri thức, từ điển cách mạng... Măng-sét được in bằng chữ Việt và chữ Hán kèm theo ngôi sao 5 cánh mà giữa những cánh sao có chữ số chỉ dấu từng số báo. Trên số báo 71 ra ngày 28/11/1926 có chuyên mục Chuyện phụ nữ, chứng tỏ ngay trong thuở ban đầu của Cách mạng Việt Nam, Bác Hồ đã rất chú trọng vận động, tuyên truyền tới đối tượng chị em phụ nữ.

Báo Thanh Niên đã khiến chính quyền thuộc địa “nóng mắt”, Chánh mật thám Pháp tại Đông Dương thời đó - Louis Marty - từng đánh giá: “Đọc qua 88 số báo này (từ tháng 6/1925 đến tháng 4/1927) do người lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tự tay soạn thảo bài vở và sửa chữa, ta thấy rõ ràng kỹ thuật mà ông ta dùng. Người viết báo đã cố gắng dùng những danh từ Hán - Việt quen thuộc… giúp người đọc dần dần hiểu lý thuyết cộng sản. Nguyễn Ái Quốc - người chủ biên báo Thanh Niên đã tỏ ra rất kiên nhẫn”.

tham-phong-in.jpg
Đồng chí Lê Quốc Minh và đoàn cán bộ Hội Nhà báo Việt Nam thăm “Phòng in Báo Thanh Niên” tại Di tích Trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
tang-di-tich.jpg
Đồng chí Lê Quốc Minh tặng khu di tích ấn phẩm đặc biệt kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam của Báo Nhân Dân. Ảnh trong bài | SƠN HẢI

Sau khi in ấn tại Quảng Châu, một phần trong những ấn bản báo Thanh Niên đã được bí mật chuyển về nước, kịp thời đến tay những người dân đang rên xiết dưới xích xiềng nô lệ, mặc dù mật thám Pháp tìm đủ mọi cách theo dõi, ngăn chặn và tiêu hủy. Con đường để những tờ báo chứa đựng ánh sáng cách mạng tới tận tay người đọc ở quê nhà cũng chông gai, vất vả bội phần và hành trình gian nan đã được sự giúp sức của Công đoàn Thủy thủ do Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo. Khi những tờ báo quý giá xuất hiện tại Việt Nam, nhiều cơ quan, cá nhân, hội nhóm đã tổ chức in lại hoặc chép tay các bài báo, trang báo và tiếp tục phổ biến rộng rãi tới mọi tầng lớp nhân dân, góp phần đưa chủ nghĩa Mác-Lê-nin tới Việt Nam.

Từ các căn nhà cũ, xuống cấp theo thời gian, Trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên - nơi ghi nhận sự ra đời của báo Thanh Niên - đã được chính quyền và nhân dân Quảng Châu sửa chữa, tu bổ. Ngay từ tháng 4 năm 1961, Bộ Văn hóa Trung ương Trung Quốc đã phê duyệt bảo tồn và bảo vệ trụ sở này. Tháng 11/1971, Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai đã tháp tùng Thủ tướng Việt Nam Phạm Văn Đồng tới tham quan. Tháng 3/1973, trụ sở được Quốc vụ viện Trung Quốc phê chuẩn triển khai công tác sửa chữa khôi phục. Tháng 7/1999, trụ sở được công bố là di tích bảo tồn văn vật của thành phố Quảng Châu. Tháng 11/2008, trụ sở được công bố là di tích bảo tồn văn vật của tỉnh Quảng Đông, được người dân Quảng Đông trông coi, giữ gìn như một biểu tượng của tình hữu nghị Việt-Trung… Các cán bộ, nhân viên của Bảo tàng lịch sử Quảng Đông được giao nhiệm vụ trông coi di tích Trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên hầu hết đều còn trẻ, nhiệt huyết và trân trọng, yêu mến công việc của mình, luôn chu đáo, tận tình khi có khách viếng thăm, nhất là những đoàn khách từ Việt Nam. Toàn cảnh khu di tích khang trang, được trưng bày khoa học, đẹp, có chỉ dẫn thuyết minh tiếng Việt và đặc biệt có tương tác với du khách bằng sự hỗ trợ của công nghệ, để du khách có cơ hội trải nghiệm vào lớp huấn luyện chính trị thanh niên Việt Nam cả thế kỷ trước…

Đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm Ngày báo chí Cách mạng Việt Nam, Đoàn công tác của Hội Nhà báo Việt Nam do đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà Báo Việt Nam dẫn đầu đã tới thăm di tích lịch sử này. Tại trụ sở có gắn bó mật thiết với những người làm báo Việt Nam, đồng chí Lê Quốc Minh xúc động bày tỏ: “Được trực tiếp xem hình ảnh, hiện vật, được giới thiệu về sự ra đời, quá trình tổ chức sản xuất các ấn phẩm của Báo Thanh Niên năm xưa, chúng tôi - những người đã và đang tiếp bước hành trình nghề nghiệp - như được tiếp thêm sức mạnh. Chính từ những câu chuyện về Người, đội ngũ những người làm báo hôm nay càng thêm trân quý nghề nghiệp, có thêm động lực để tiếp tục hành trình, sứ mệnh của người làm báo cách mạng. Những người làm báo Việt Nam luôn bày tỏ lòng biết ơn vô hạn đến công lao của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người đặt nền móng khai sinh ra nền Báo chí Cách mạng Việt Nam”... Thay mặt Đoàn công tác, đồng chí Lê Quốc Minh đã tặng khu di tích sách và các ấn phẩm đặc biệt của Báo Nhân Dân: Ấn phẩm đặc biệt kỷ niệm 100 năm Báo chí Cách mạng Việt Nam: Đồng hành, kiến tạo và phụng sự đất nước; phụ san kỷ niệm 70 năm Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ; phụ san kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước...

Có thể bạn quan tâm

Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ninh làm Trưởng đoàn kiểm tra công tác quản lý, vận hành tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh.

Dấu mốc quan trọng trong giai đoạn mới

Thời điểm tỉnh Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra một giai đoạn phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) cả về quy mô, tính chất và phương thức quản lý.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), ngày 9/8/2026. Ảnh | DUY LINH

THAY ÐỔI PHƯƠNG THỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

Dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) sửa đổi vừa được Quốc hội thảo luận trong một thời điểm rất khác so với khi Luật năm 2012 được ban hành. Hơn 10 năm qua, hệ thống pháp luật được bổ sung, hoàn thiện, đời sống xã hội chuyển mạnh lên môi trường số, AI hiện diện trong từng chiếc điện thoại thông minh. Vì vậy, phương thức PBGDPL cũng phải đổi mới, để người dân có thể dễ dàng tìm, hiểu và vận dụng vào những tình huống cụ thể của cuộc sống.

Các sản phảm được tái chế từ rác thải nhựa. Ảnh | Trần Hải

Chủ động thích ứng, kiến tạo phát triển

Các văn kiện Đại hội XII, XIII và XIV của Đảng đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển nhanh nhưng phải bền vững; không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế; lấy bảo vệ sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu của công tác bảo vệ môi trường. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa ban hành Kết luận số 75-KL/TW, tiếp tục đề ra những quyết sách quan trọng, không chỉ về mục tiêu mà còn về phương thức quản lý và tổ chức thực hiện, với tư duy mới và tầm nhìn xa.

Quang cảnh phiên bế mạc Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIV. Ảnh | ĐĂNG KHOA

Kỳ III- Học trong thực tiễn

Mùa thu đã về trong tiết trời trong, nắng sáng, gió lành. 81 năm trước, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhân dân Việt Nam đã vùng lên làm nên một mùa thu lịch sử. Cách mạng Tháng Tám thành công, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Giá trị bền vững của cuộc cách mạng ấy không chỉ ở thắng lợi giành chính quyền, mà còn ở bài học kinh điển về nghệ thuật nhận diện, chuẩn bị và chớp đúng thời cơ lịch sử.

Một số trụ sở của Khu trung tâm Hành chính mới thuộc tỉnh Kon Tum (cũ) xây dựng trước khi sáp nhập tỉnh Quảng Ngãi đang được sắp xếp để khai thác hiệu quả. Ảnh | Đông Huyền

Đánh thức nguồn lực từ những trụ sở dôi dư

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy mới từng bước đi vào ổn định, nhiều chuyển biến tích cực đã được ghi nhận. Tuy nhiên, phía sau những kết quả ấy vẫn còn một bài toán chưa thể sớm giải quyết: Hàng nghìn trụ sở, cơ sở nhà đất dôi dư sau sắp xếp. Nếu để kéo dài, đó sẽ là sự lãng phí nguồn lực công; song nếu được xử lý bài bản, đây có thể trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển trong giai đoạn mới.

Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Lương Bằng (Hưng Yên) giải quyết thủ tục hành chính phục vụ người dân.

Kỳ II: Trách nhiệm tới cùng

Có một căn bệnh âm thầm nhưng rất nguy hiểm trong đời sống công vụ - bệnh “đẩy việc”. Đủ loại hồ sơ chạy lòng vòng như những chiếc lá mắc trong dòng nước xoáy. Việc không ai nói là không làm, nhưng cũng không ai thật sự làm cho tới nơi tới chốn. Người này chuyển người kia, phòng này đẩy phòng nọ. Có câu nói hài hước, thật buồn: “Không muốn làm thì cứ đưa ra hội thảo” (!).

Nhiều bài báo phát hiện vấn đề, cảnh báo nguy cơ, bảo vệ lẽ phải.

Phẩm chất người đảng viên hôm nay

L.T.S: Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn, mỗi cán bộ, đảng viên phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, “vừa hồng, vừa chuyên”. Ngày nay cuộc cách mạng công nghệ số đang làm thay đổi gần như mọi nền tảng của đời sống xã hội, từ cách con người làm việc, giao tiếp, đến việc quản lý và ra quyết định. Trong một “thế giới đang bay”, tiêu chuẩn về người cán bộ, đảng viên cũng không thể đứng yên. Thế nào là “hồng” trong thời đại mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và xã hội dữ liệu? Thế nào là “chuyên” khi nhiều tri thức cũ trở nên lạc hậu, liên tục bị thay thế? Và làm sao để người cán bộ vừa giữ vững phẩm chất đạo đức, vừa đủ năng lực dẫn dắt sự đổi thay? Loạt bài “Phẩm chất người đảng viên hôm nay” mong góp thêm một góc nhìn về những câu hỏi ấy.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh.

Sứ mệnh mở đường cho mô hình phát triển mới

Ngày 19/5, đúng dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Với phương châm: “Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì Thành phố Hồ Chí Minh”, văn kiện này xác định nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng không chỉ của Đảng bộ, chính quyền thành phố mà của hệ thống chính trị cả nước.

Chuyển đổi số góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công ở các địa phương.

Năng lực thực thi - thước đo của chính quyền địa phương hai cấp

Một năm trước, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trong bối cảnh đặc biệt: Vừa sắp xếp lại đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy, vừa bảo đảm không gián đoạn phục vụ người dân và doanh nghiệp. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nêu rõ: “Triển khai hoạt động có hiệu quả tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo mô hình mới bảo đảm vận hành đồng bộ, thông suốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển đất nước nhanh và bền vững”.

Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án đưa và nhận hối lộ xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế).

Xử lý nghiêm minh, chủ động phòng ngừa

“Kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn tới cần được đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước, với cách tiếp cận vừa mang tính hệ thống vừa có chiều sâu chiến lược”.

Thường trực Chính phủ họp bàn giải pháp, cách thức thực hiện cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Ảnh | NHẬT BẮC

Cuộc “đại phẫu” thủ tục hành chính

Luật đã ban hành nhưng nghị định, thông tư vẫn chậm ra đời và có những lỗ hổng để mọc lên cả một “rừng” giấy phép con và thủ tục hành chính đè nặng lên doanh nghiệp, người dân.

Tiết mục trong concert Anh trai vượt ngàn chông gai.

Công nghiệp văn hóa “nhà máy vô hình”

Tháng 5 này, nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhìn lại tư tưởng của Người về văn hóa, chúng ta càng thấy rõ những giá trị bền vững với thời gian.

Nhà báo Hồng Vinh, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân.

DẤU ẤN MỘT ẤN PHẨM

Vào một ngày đầu xuân Bính Ngọ (2026), tôi được chứng kiến một cuộc trò chuyện khá thú vị đối với cánh báo chí chúng tôi.

Ông Hồ Mãn, Trưởng ban Tuyên huấn Thị Quảng Hà (Quảng Trị).

Người thầy cầm súng

Cả cuộc đời dấn thân theo Đảng, theo cách mạng, phục vụ nhân dân, Trưởng ban Tuyên huấn Thị Quảng Hà (Quảng Trị) Hồ Mãn - người thầy giáo cầm súng một thời khói lửa chiến tranh luôn tận trung với nước, giữ vững bản lĩnh, kiên cường xông pha gây dựng phong trào, tích cực đóng góp cho sự nghiệp trồng người và công tác tuyên huấn.

PGS, TS Frank Proschan.

Frank Proschan: Bền bỉ một tình yêu với Việt Nam

Khi lần đầu đặt chân đến Việt Nam năm 1987, PGS, TS Frank Proschan không hình dung rằng đó lại là khởi đầu cho một hành trình gắn kết bền chặt, kéo dài gần 40 năm giữa các nhà nghiên cứu Việt Nam và Mỹ.

Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh | ĐĂNG KHOA

Tự chủ chiến lược, nghĩ và làm

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV của Tổng Bí thư Tô Lâm không chỉ là một lời hiệu triệu chính trị, mà còn là sự định hình lại một trục tư duy phát triển. “Tự chủ chiến lược” được đặt ở vị trí trung tâm, gắn chặt với hai mục tiêu chiến lược 100 năm và yêu cầu hành động đồng bộ của toàn hệ thống chính trị.

Cử tri bỏ phiếu tại khu vực bỏ phiếu số 12, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội.

Góp sức cho cuộc bầu cử thành công

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã thành công tốt đẹp. Công tác chuẩn bị được triển khai chủ động, đồng bộ, bảo đảm dân chủ, đúng pháp luật, an toàn, tiết kiệm. Ngày bầu cử thật sự là ngày hội lớn của toàn dân.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng (phải) thực hiện phóng sự dài kỳ trên Nhân Dân cuối tuần về tình trạng đánh bắt cá trái phép trên hồ Thác Bà (Lào Cai), tháng 1/2026.

Một hành trình dài về dưới bóng “cụ đa”

Ngày đầu tiên đi làm tại Báo Nhân Dân, ngày 1/1/2026, tôi đã đứng chụp ảnh bên gốc đa cổ thụ trong khuôn viên tòa soạn và đăng dòng cảm xúc trên Facebook cá nhân - “được làm việc dưới bóng cụ đa huyền thoại”. Với tôi, đó là sự khởi đầu mới sau hành trình dài bao kỷ niệm, hơn 30 năm.

PGS, TS Phạm Văn Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu Bảo tàng, Cục Quản trị (Văn phòng Trung ương Đảng)

Nơi lưu giữ di sản của nhân dân

Dự án xây dựng Bảo tàng Đảng Cộng sản Việt Nam đang ở giai đoạn khởi đầu, rất khẩn trương, với mục tiêu hoàn thành vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (3/2/1930 - 3/2/2030).

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng kiểm tra an toàn bức xạ tại các đơn vị trên địa bàn. Ảnh | THANH HÀ

Những ý kiến tâm huyết của đại biểu dự Đại hội XIV của Đảng

Với phương châm Đoàn kết-Kỷ cương-Đột phá-Phát triển, Đại hội XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược đưa đất nước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Lực lượng công an tham gia Lễ Diễu binh, diễu hành kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Ảnh | THÀNH ĐẠT

Vững bước tiến vào kỷ nguyên mới

Một phần tư thế kỷ XXI đã đi qua. Năm 2026 tiếp nối trong bối cảnh có ý nghĩa đặc biệt: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra từ ngày 19/1 đến 25/1/2026.