Về miền có Km số 0

Ngược lên miền Tây Bắc xứ Nghệ về thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ, nơi đây đang hiện hữu cột mốc lịch sử một thời trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. “Km số 0” là điểm số 0 của con đường chiến lược mang tên “Đường mòn Hồ Chí Minh” hay “Đường Trường Sơn” hoặc “Tuyến đường 559”. 

Cột mốc Km số 0 tại thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ.
Cột mốc Km số 0 tại thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ.

Ngày 9/9/1964, nhát cuốc đầu tiên của Trung đoàn Công binh 98 tại bãi bằng chân Truông Dong, bên bờ sông Con, gần Lèn Rỏi thuộc xã Kỳ Sơn đánh dấu điểm xuất phát của con đường vận chuyển binh, khí, lương thực... phục vụ chiến trường miền nam Việt Nam. Từ đây xuyên Trường Sơn vào Nam ra Bắc với biết bao mồ hôi máu xương của các chiến sĩ và nhân dân đã đổ xuống để miền nam được hoàn toàn giải phóng, Bắc Nam sum họp một nhà vào ngày 30/4/1975. Con đường Trường Sơn ấy đã trở thành “huyền thoại”.

Sử sách ghi, Tân Kỳ có địa hình rừng núi hiểm trở, khi nghĩa quân Lam Sơn dấy binh, vào  khoảng năm 1424, vị tướng Nguyễn Chích tham mưu cho chủ tướng Lê Lợi kéo về Nghệ An đóng quân, chiêu mộ và tập luyện quân binh. Tại các xã Tiên Kỳ, Tân An, Giai Xuân, Tân Hợp, chứng tích còn ghi nơi này nghĩa quân tiến đánh tiền đồn Thạch Ngàn, giải phóng thành Trà Lân: “Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật/Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay” (Bình Ngô đại cáo, Nguyễn Trãi).

“Về miền có Km số 0 huyền thoại nếu chưa thưởng thức món măng loi thì coi như chưa biết Tân Kỳ”, đó là câu nói dí dỏm của một cô gái Thái ở Tiên Kỳ, xã vùng cao heo hút nằm cực nam của huyện Tân Kỳ. Đồng bào Thái ở Tiên Kỳ, có nhiều món đặc sản thú vị như sóc chiên, phắc cúm, canh lụi, canh ột… nhưng măng loi là món ăn dân dã có tính đặc trưng. Tên gọi măng loi là do loài măng này chủ yếu phân bố ở vùng đỉnh núi Pù Loi có độ cao 1.100 m. Măng loi có vị đắng pha chút ngọt, có mùi thơm nhè nhẹ, có mầu vàng pha hơi xanh, nhỏ chỉ tầm ngón tay cái hay ngón chân cái của người lớn, vừa dai vừa giòn. Người dân địa phương thường dùng luộc hoặc nướng để chấm muối ớt, có thể chấm với mắm tôm đánh chanh. Măng loi cũng có thể có những cách chế biến khác như nấu canh, muối chua… Khác hẳn với măng nứa, măng mét, măng giang hay măng lụi, măng loi ăn quanh năm không chán. Một người khỏe có thể ăn hết cả ký măng. Măng loi như  hội tụ thiên năng, địa năng của trời đất…

Từ Km số 0, nơi xuất phát con đường Trường Sơn huyền thoại còn bao điều chưa được khám phá.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: SONG ANH

Góc rẽ

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.

Tháng Bảy, tôi về thăm ông

Sáng tháng Bảy, tôi đưa con gái vào Nghĩa trang Mai Dịch thắp hương cho ông ngoại. Con bé ôm bó huệ trắng, cẩn thận châm từng nén hương rồi đứng rất lâu trước tấm bia đá. Trên tấm bia chỉ vài dòng ngắn ngủi: Tên ông, đơn vị Tây Tiến, năm hy sinh 1946. Chỉ vậy thôi. Con gái ngước lên hỏi: “Sao con chưa bao giờ được nhìn thấy ảnh cụ?”. Tôi mỉm cười mà thấy mắt mình cay.

Người dân đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: MINH LÊ

Đầu nguồn dòng Lô xanh

Mỗi năm, cứ khi tháng Bảy chạm ngõ, lòng tôi lại hướng về dải đất biên cương ấy, nơi có một dòng sông từng mang màu đỏ máu và một người bạn lặng lẽ ươm mầm xanh cho rừng.

Hai người cán bộ an ninh

Chúng tôi gặp nhau trong một sự tình cờ. Tôi ngồi với bạn. Anh Ngô Đức Lý cùng đồng đội ăn bữa cơm liên hoan tầng trên. Ở cùng một nơi. Gặp nhau, và dần trở thành thương mến.

Người đàn bà quét ngõ

Mỗi buổi sáng, trước khi phố kịp tỉnh hẳn, dưới chân tòa nhà tôi ở đã có tiếng chổi quét đều đều. Tiếng chổi ấy nghe nhỏ thôi, nhưng hình như đang giữ lại chút thể diện cuối cùng cho con ngõ.

Phía ngoài cánh cổng trường thi

Sáng cuối cùng của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, Hà Nội đã nắng từ rất sớm. Trước một điểm thi ở phường Cầu Giấy, một người mẹ kéo chiếc ghế nhựa vào sát gốc cây rồi ngồi xuống. Con trai chị vừa bước qua cổng trường ít phút trước.

Minh họa: TÙNG NGUYỄN

Tạm biệt Chân Mây

Mây sà rất thấp. Buổi sáng ở ga thường thế. Từ phía Chân Mây, những dải mây trắng bò qua sườn núi, tràn khắp đường ray, phủ lên mái ga bàng bạc. Nhiều hôm, Phước đứng ngoài sân, chỉ còn thấy lờ mờ ánh đèn tín hiệu phía trước, đoàn tàu hiện ra chậm chạp như cũng đến từ cõi mây.

Ảnh: ANH QUÂN

Mùi báo giấy còn vương

Hồi tờ Tuổi trẻ thông báo ra số Cuối tuần cuối cùng để chuyển sang mô hình Tuổi trẻ cuối tháng, tôi hơi khựng lại, như thể có một thứ vốn quen thuộc, từng nằm yên trong nhịp sống suốt rất nhiều năm bỗng cũng bị cuốn vào sự dịch chuyển của thời cuộc, của cách con người đọc tin tức…

Ảnh: SONG ANH

Một quãng đê hoa vàng, cỏ xanh

Quãng đê nào cũng hấp dẫn, và quãng đê dẫn lên đầu cầu Đuống thật sự khác biệt. Bất thình lình, một triền đê hoa vàng, cỏ xanh mở ra mênh mang. Không dài nhưng đủ để gieo vào lòng lữ khách một chút bồi hồi, man mác. Một cảm xúc rất Pau (Paustovsky - nhà văn Nga)!

Sau hơn 10 năm hoạt động, nhà sách cuối cùng trong hệ thống Cá Chép phải nói lời tạm biệt Thành phố Hồ Chí Minh.

Khoảng lặng giữa phố

Ly trà đặt nhẹ trên bàn, chưa kịp phả hơi lạnh vào lòng tay khách, giọng của nữ quản lý đã nhuốm màu buồn bã: “Hôm nay ngồi thật lâu nha! Hai ngày nữa thôi, quán phải ngưng, thay đổi mô hình”. Tiếng thở dài thật khẽ, đủ để khách và quản lý quán cùng vấn vương, không làm phiền những người còn lại.