Về miền có Km số 0

Ngược lên miền Tây Bắc xứ Nghệ về thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ, nơi đây đang hiện hữu cột mốc lịch sử một thời trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. “Km số 0” là điểm số 0 của con đường chiến lược mang tên “Đường mòn Hồ Chí Minh” hay “Đường Trường Sơn” hoặc “Tuyến đường 559”. 

Cột mốc Km số 0 tại thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ.
Cột mốc Km số 0 tại thị trấn Lạt, huyện Tân Kỳ.

Ngày 9/9/1964, nhát cuốc đầu tiên của Trung đoàn Công binh 98 tại bãi bằng chân Truông Dong, bên bờ sông Con, gần Lèn Rỏi thuộc xã Kỳ Sơn đánh dấu điểm xuất phát của con đường vận chuyển binh, khí, lương thực... phục vụ chiến trường miền nam Việt Nam. Từ đây xuyên Trường Sơn vào Nam ra Bắc với biết bao mồ hôi máu xương của các chiến sĩ và nhân dân đã đổ xuống để miền nam được hoàn toàn giải phóng, Bắc Nam sum họp một nhà vào ngày 30/4/1975. Con đường Trường Sơn ấy đã trở thành “huyền thoại”.

Sử sách ghi, Tân Kỳ có địa hình rừng núi hiểm trở, khi nghĩa quân Lam Sơn dấy binh, vào  khoảng năm 1424, vị tướng Nguyễn Chích tham mưu cho chủ tướng Lê Lợi kéo về Nghệ An đóng quân, chiêu mộ và tập luyện quân binh. Tại các xã Tiên Kỳ, Tân An, Giai Xuân, Tân Hợp, chứng tích còn ghi nơi này nghĩa quân tiến đánh tiền đồn Thạch Ngàn, giải phóng thành Trà Lân: “Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật/Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay” (Bình Ngô đại cáo, Nguyễn Trãi).

“Về miền có Km số 0 huyền thoại nếu chưa thưởng thức món măng loi thì coi như chưa biết Tân Kỳ”, đó là câu nói dí dỏm của một cô gái Thái ở Tiên Kỳ, xã vùng cao heo hút nằm cực nam của huyện Tân Kỳ. Đồng bào Thái ở Tiên Kỳ, có nhiều món đặc sản thú vị như sóc chiên, phắc cúm, canh lụi, canh ột… nhưng măng loi là món ăn dân dã có tính đặc trưng. Tên gọi măng loi là do loài măng này chủ yếu phân bố ở vùng đỉnh núi Pù Loi có độ cao 1.100 m. Măng loi có vị đắng pha chút ngọt, có mùi thơm nhè nhẹ, có mầu vàng pha hơi xanh, nhỏ chỉ tầm ngón tay cái hay ngón chân cái của người lớn, vừa dai vừa giòn. Người dân địa phương thường dùng luộc hoặc nướng để chấm muối ớt, có thể chấm với mắm tôm đánh chanh. Măng loi cũng có thể có những cách chế biến khác như nấu canh, muối chua… Khác hẳn với măng nứa, măng mét, măng giang hay măng lụi, măng loi ăn quanh năm không chán. Một người khỏe có thể ăn hết cả ký măng. Măng loi như  hội tụ thiên năng, địa năng của trời đất…

Từ Km số 0, nơi xuất phát con đường Trường Sơn huyền thoại còn bao điều chưa được khám phá.

Có thể bạn quan tâm

Mưu sinh trên sông. Ảnh: SONG ANH

Người cửa sông

“Mới đó mà đã hơn 17 năm rồi...”, anh Lê Văn Thức mở đầu câu chuyện bằng một tiếng thở dài, nhưng ánh mắt lại lấp lánh sự bình yên của một người đã đi qua giông bão.

Ảnh: SONG ANH

Chiếc hộp nhỏ cuối hành lang

Một chiều đầu thu, Minh trở lại Trường tiểu học Đông Ngạc sau gần 20 năm. Cổng trường vẫn ở đó, chỉ có Minh là đã khác. Cậu ngoại 30, có một gia đình nhỏ và những đứa con đang ở đúng cái tuổi ngày trước cậu từng ngồi trong những phòng học này. Đứng trước cổng trường, ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng trở về: Tiếng trống, mùi nắng trên sân, những chiếc áo trắng tung tăng giờ ra chơi và một người phụ nữ thường xuất hiện ở cuối hành lang, tay cầm chiếc chổi, mái tóc điểm bạc.

Người đi sau đoàn

Chuyến xe hôm ấy khởi hành muộn, lý do cũng chẳng có gì lạ. Một đứa trẻ chuẩn bị đi thì bỗng dưng đau bụng (mà cơn đau kiểu ấy của trẻ thì nó đến một cách thường xuyên nhưng cũng đầy bất ngờ). Chẳng ai lường trước được. Lại nữa, một người mẹ bỗng dưng quên đồ của con. Đứa trẻ 5 tuổi không thể thiếu bất cứ cái gì mà người phụ nữ chu đáo đã dày công chuẩn bị. Thế là chuyến đi ra khỏi thành phố trễ nửa tiếng.

Cụ già đầu ngõ

Cụ già đầu ngõ

Bà già ngồi trước ngõ gần như suốt ngày. Sáng cũng thấy bà, chiều cũng thấy bà, có hôm tôi đi về quá mười giờ đêm vẫn thấy cái dáng nhỏ thó ấy ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước mặt là túi len, lúc nào bà cũng đan len. Tôi vẫn nghĩ nó là thói quen luôn chân luôn tay của lớp người thế hệ trước.

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Sau 30 phút ngồi cabin cáp treo, chúng tôi lên tới “nóc nhà Đông Dương”. Ngắm nhìn và chụp ảnh mãn nguyện, chúng tôi lục tục giục nhau “xuống núi”. Ông Kim Lãm, người “tổ chức” nhóm lên đỉnh Phan Xi Phăng, xua tay vội vã: “Hôm nay là thứ 6. Điều đặc biệt sắp xảy ra”…

Thịt luộc mắm tép. Ảnh: SONG ANH

Mắm tép

Mâm cơm có thêm bát mắm tép. Vị ngọt thanh xen lẫn chua nhẹ vừa chạm đầu lưỡi. Đĩa rau muống luộc xanh mướt, bốc lên làn khói mỏng.

Ảnh: K.MINH

Mỗi năm giỗ gộp một lần

Giữa những bộn bề của công việc ngành y tại miền núi xã Nam Trà My. Mỗi chuyến về thăm nhà của anh Phan Văn Tân luôn là một cuộc chạy đua với thời gian.

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Ảnh: SONG ANH

Góc rẽ

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.

Tháng Bảy, tôi về thăm ông

Sáng tháng Bảy, tôi đưa con gái vào Nghĩa trang Mai Dịch thắp hương cho ông ngoại. Con bé ôm bó huệ trắng, cẩn thận châm từng nén hương rồi đứng rất lâu trước tấm bia đá. Trên tấm bia chỉ vài dòng ngắn ngủi: Tên ông, đơn vị Tây Tiến, năm hy sinh 1946. Chỉ vậy thôi. Con gái ngước lên hỏi: “Sao con chưa bao giờ được nhìn thấy ảnh cụ?”. Tôi mỉm cười mà thấy mắt mình cay.