Vấn đề hạt nhân Iran lại nóng

Căng thẳng giữa Iran và các nước phương Tây lại nổi lên sau khi Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) thông qua nghị quyết yêu cầu Tehran “cải thiện hợp tác” và IAEA báo cáo toàn diện về chương trình hạt nhân Iran. Đây là lần thứ hai trong 5 tháng yêu cầu như vậy được đưa ra. Trong phản ứng tức thì, Iran thông báo kích hoạt một loạt máy ly tâm mới.
Biếm họa: SHADI GHANIM
Biếm họa: SHADI GHANIM

Tại cuộc họp ngày 20/11, Hội đồng Thống đốc IAEA, gồm 35 quốc gia thành viên, đã thông qua nghị quyết yêu cầu Iran hợp tác hiệu quả hơn với IAEA, đồng thời đặt thời hạn đầu năm 2025 để tổ chức giám sát hạt nhân của LHQ này công bố “báo cáo toàn diện” về chương trình hạt nhân của Iran. Nghị quyết do Anh, Pháp và Đức (còn gọi là Nhóm E3) đề xuất và thúc đẩy thông qua. Trừ một thành viên không tham gia bỏ phiếu, văn kiện được 19 phiếu ủng hộ, 12 phiếu trắng và 3 phiếu chống của Trung Quốc, Nga và Burkina Faso.

Nghị quyết yêu cầu Tehran đưa ra câu trả lời về việc phát hiện các “dấu vết urani” tại hai địa điểm mà Iran không thông báo là khu vực hạt nhân. Đây cũng là nội dung nghị quyết từng được IAEA thông qua hồi tháng 6. Nghị quyết cũng yêu cầu IAEA đưa ra đánh giá toàn diện và cập nhật về khả năng hiện diện hoặc sử dụng vật liệu hạt nhân chưa khai báo liên quan chương trình hạt nhân Iran, đồng thời báo cáo đầy đủ về sự hợp tác của Iran với IAEA về các vấn đề này.

Nhóm E3 và các nước phương Tây hy vọng bản báo cáo của IAEA, dự kiến ​​công bố vào mùa xuân năm 2025, sẽ gây sức ép buộc Iran phải đàm phán về những hạn chế mới đối với các hoạt động hạt nhân của nước này. Theo nguồn tin ngoại giao, những quy định mới không quá sâu rộng như trong Chương trình hành động chung toàn diện (JCPOA) ký năm 2015, vốn đã đổ vỡ sau khi Mỹ rút đi vào năm 2018.

Đáng chú ý, nghị quyết của IAEA được thông qua chỉ vài ngày sau khi Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi thăm Iran và thị sát hai cơ sở hạt nhân. Bộ Ngoại giao Iran cho biết, Iran và IAEA tái khẳng định cam kết “tiếp tục đối thoại và tương tác” để giải quyết bất đồng cùng những vấn đề khác. Hai bên nhấn mạnh sự cần thiết kiềm chế cách tiếp cận đối đầu và không mang tính xây dựng.

Theo báo cáo IAEA đưa ra trước thềm cuộc họp của Hội đồng Thống đốc, kho dự trữ urani làm giàu của Iran ước tính vượt 32 lần mức giới hạn theo, JCPOA. Tuy nhiên, IAEA cho biết, Iran đã bắt đầu thực hiện các bước để ngừng tăng cấp độ làm giàu urani và khẳng định có thể xác minh được việc Iran thực hiện các biện pháp cần thiết để giữ tỷ lệ làm giàu urani không quá 60%.

Phía Iran khẳng định cam kết hợp tác với IAEA và sẵn sàng giải quyết tranh cãi hiện nay, nhưng sẽ “không khuất phục trước áp lực”. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Araghchi nhấn mạnh, Tehran sẽ có “phản ứng thích đáng” đối với các cường quốc phương Tây đề xuất nghị quyết chống Iran. Trong cuộc trao đổi với người đồng cấp Pháp, Bộ trưởng Araghchi phản đối mạnh mẽ việc ba nước châu Âu thúc đẩy thông qua nghị quyết của IAEA, cảnh báo việc này chỉ làm phức tạp thêm tình hình.

Trong động thái đáp lại nghị quyết của IAEA, ngày 22/11, người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) đã ban hành “lệnh thực hiện các biện pháp hiệu quả”, trong đó khởi động một loạt máy ly tâm tiên tiến mới.

Việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt trừng phạt chống Iran dẫn tới JCPOA đổ vỡ và Tehran thu hẹp cam kết. IAEA và Iran lâu nay cũng bất đồng trong nhiều vấn đề, nhất là việc Iran từ chối mở rộng hoạt động thanh sát của IAEA và Tehran không giải thích về “dấu vết urani” được tìm thấy tại các địa điểm không được công bố. Nỗ lực khôi phục JCPOA được nối lại từ tháng 4/2021, tại Vienna (Áo). Tuy nhiên, các bên vẫn chưa đạt được tiến triển nào đáng kể và các cuộc đàm phán tạm ngưng từ tháng 8/2022.

Nghị quyết mới nhất của IAEA đã làm nóng trở lại tranh cãi giữa các bên. Các nước châu Âu muốn sử dụng văn kiện này tạo sức ép mới đối với Iran. Tuy nhiên, khẳng định tiếp tục hợp tác với IAEA, song Iran không dễ chấp nhận áp lực trở lại bàn đàm phán.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: ALEX FALCO CHANG

Thách thức lớn của “lục địa đen”

Chính phủ các quốc gia châu Phi cùng nhiều tổ chức y tế thế giới đang nỗ lực hết sức nhằm ngăn chặn dịch Ebola lan rộng. Tuy nhiên, nhiều khó khăn và trở ngại trong công tác chống dịch đang đe dọa sự hợp tác của các cơ chế ứng phó khẩn cấp quốc gia.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Không nhiều hy vọng

Ngày 2/6, Israel và Lebanon đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới kéo dài hai ngày tại Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington. Tuy nhiên, tình hình chiến sự trên thực địa vẫn rất căng thẳng, với các cuộc tấn công đáp trả của Israel và lực lượng Hezbollah.

Biếm họa: TOONSMAG

Sự ủng hộ quan trọng

Nhiều kế hoạch được đánh giá là táo bạo của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri. Đây là kết quả một cuộc thăm dò dư luận do tổ chức McLaughlin & Associates mới thực hiện với sự tham gia của 1.000 người. Kết quả cuộc thăm dò cho thấy sự tin tưởng, ủng hộ của cử tri Mỹ đối với chính quyền Tổng thống Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trong vòng chưa đầy nửa năm nữa.

Biếm họa: SIMON REGIS

Triển vọng mong manh

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio cho rằng vẫn có khả năng đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran trong vài ngày tới. 

Biếm họa: PETER SCHRANK

Chiến lược giảm rủi ro

Với một loạt thỏa thuận thương mại ký kết với các đối tác châu Á - Thái Bình Dương gần đây, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy toàn diện và mạnh mẽ các mối quan hệ kinh tế chiến lược với khu vực.

Biếm họa: JINDING

Cú sốc nguồn cung

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại Trung Đông ngày càng phức tạp và giá dầu mỏ liên tục tăng cao, LHQ vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, đồng thời cảnh báo lạm phát có thể leo thang mạnh.

Biếm họa: LATUFF

Điểm sáng hiếm hoi

Israel và Lebanon tuần qua tiếp tục tiến hành đàm phán tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm tìm kiếm cơ hội chấm dứt căng thẳng leo thang. Dù cánh cửa hòa bình vẫn chưa thể mở ra song hai bên cũng đã đạt thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày.

Tổng thống Macron (giữa) tại Thủ đô Nairobi của Kenya. Ảnh: AFP

Tìm lại vị thế

Hội nghị Thượng đỉnh “Africa Forward” (Châu Phi Tiến bước) diễn ra từ ngày 11 đến 12/5 tại Thủ đô Nairobi của Kenya được xem là dấu mốc khép lại gần một thập niên đầy biến động trong quan hệ giữa Pháp và châu Phi dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron.

Một phiên thảo luận của các nhà lãnh đạo ASEAN. Nguồn: THE ASEAN SECRETARIAT

ASEAN chủ động kiến tạo tương lai

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa kết thúc tại Cebu (Philippines), đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp hội về chủ động thích ứng trong kỷ nguyên mới.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Nút thắt khó gỡ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại với Mỹ trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt. Trong khi đó, Mỹ cũng đã bày tỏ thiện chí đàm phán khi tạm thời ngừng chiến dịch hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz nhằm tránh đối đầu quân sự trực tiếp với Iran.

Biếm họa: NIELS BO BOJESEN

Le lói tín hiệu tích cực

Phong trào Hồi giáo Hamas gửi thông điệp tích cực về các cuộc đàm phán hòa bình liên quan Dải Gaza với các nhà trung gian hòa giải quốc tế. Phản hồi của nhóm vũ trang này được giới quan sát đánh giá cao, coi đây là cơ hội chấm dứt xung đột, khôi phục hòa bình ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Áp lực gia tăng

Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng.

Biếm họa: NAYER TALAL NAYER

Bài toán nan giải

Gần 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu trong năm 2025, đặc biệt là tới châu Âu, cho thấy hành trình tìm kiếm an toàn hoặc cơ hội sống tốt hơn tiếp tục là một trong những chuyến đi nguy hiểm nhất đối với hàng chục nghìn người trên thế giới.

Hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc (bên trái) và Ấn Độ cam kết thúc đẩy mạnh hợp tác. Ảnh: THE KOREA TIMES

Tầm nhìn chiến lược Hàn Quốc-Ấn Độ

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (từ ngày 19 đến 21/4) được cả hai bên đánh giá đạt kết quả mang tính đột phá. Không chỉ củng cố mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt Hàn Quốc-Ấn Độ, hai nước còn xác lập tầm nhìn chiến lược mới về quan hệ “Đối tác hướng tới tương lai” giữa hai nước.

Biếm họa: SIMON REGIS

Thỏa thuận bất ngờ

Israel và Lebanon cuối tuần qua bất ngờ đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày. Lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được ký kết sau hơn một tháng bùng phát xung đột, được cộng đồng quốc tế hồ hởi đón nhận.

Biếm họa: LIU RUI

Ba kịch bản với kinh tế toàn cầu

Tại Hội nghị mùa xuân năm 2026 của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ), lãnh đạo hai định chế tài chính lớn nhất thế giới cảnh báo triển vọng tăng trưởng toàn cầu sẽ suy giảm, thậm chí rơi vào suy thoái nếu cuộc xung đột Trung Đông tiếp diễn và kéo dài.

Cảnh sát Colombia thu giữ lượng lớn ma túy sau một chiến dịch truy quét. Ảnh: NBC News

Căng thẳng thương mại Colombia-Ecuador leo thang

Căng thẳng thương mại giữa Colombia và Ecuador gia tăng nhanh chóng, khởi nguồn từ các tranh chấp nhỏ về kỹ thuật leo thang thành cuộc “xung đột toàn diện” với các mức thuế mang tính trừng phạt khắc nghiệt. Lo ngại tác động tới dòng chảy thương mại, các nước trong khu vực nỗ lực thúc đẩy đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Nguy cơ bất ổn an ninh lương thực toàn cầu

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp LHQ (FAO) nhận định, cuộc xung đột đang diễn ra tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu, đặc biệt với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng.

Biếm họa: JAWAD MORAD

Cú sốc liên kết

Ủy ban Kinh tế - Xã hội LHQ khu vực Tây Á (ESCWA) cảnh báo việc giá lương thực toàn cầu tăng 20% có thể đẩy thêm năm triệu người ở các nước Arab có thu nhập thấp và trung bình vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Quan ngại của ESCWA là không thừa trong bối cảnh xung đột ở Tây Á đang không ngừng leo thang.

Biếm họa: SANOUNI IMAD

Giá đắt phải trả

LHQ cảnh báo xung đột leo thang tại Trung Đông đang gây ra những tổn thất kinh tế đặc biệt nghiêm trọng đối với thế giới Arab, đồng thời tạo “hiệu ứng domino” có thể làm suy yếu kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nhiều nước đang thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm đạt được ngừng bắn và kiến tạo hòa bình.

Biếm họa: FAHD BAHADY

Khoét sâu rạn nứt

Giới phân tích chính trị Lebanon nhận định rằng, trong số các cuộc khủng hoảng mà nước này trải qua kể từ cuộc nội chiến giai đoạn 1975-1990, cuộc chiến giữa lực lượng Hezbollah và Israel bùng phát do xung đột tại Iran là cuộc khủng hoảng gây bất ổn nhiều nhất.

Biếm họa: PARESH NATH

Ngoại giao năng lượng

Căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang làm tê liệt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, buộc nhiều quốc gia phải khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường năng lượng.

Biếm họa: MUZAFFAR YULCHIBOEV

Sứ mệnh bất khả thi

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Washington đã yêu cầu các quốc gia cử tàu chiến tham gia bảo vệ và khai thông tuyến vận tải qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh nguy cơ khủng hoảng năng lượng toàn cầu gia tăng khi hoạt động hàng hải tại khu vực này gần như tê liệt.

Biếm họa: AGO

Trụ cột năng lượng toàn cầu

Trong bối cảnh giá dầu leo thang do xung đột Trung Đông và nguồn năng lượng ngày càng trở nên khó đáp ứng nhu cầu, dù còn những rủi ro song nhiều quốc gia đang quay trở lại với điện hạt nhân, coi đây như một trụ cột chiến lược nhằm bảo đảm an ninh năng lượng về lâu dài.

Biếm họa: DJAMEL LOUNIS

Khôi phục quan hệ

Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo, Washington và chính quyền lâm thời Venezuela đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và lãnh sự. Thông tin tích cực về bước cải thiện trong quan hệ giữa Washington và Caracas giúp người dân khu vực trút bỏ được gánh nặng và sự âu lo kéo dài nhiều tháng qua.