Ngành giấy Việt Nam đang đối mặt với nhiều sức ép: quỹ đất trồng rừng nguyên liệu thu hẹp, điều kiện thời tiết diễn biến phức tạp, sâu bệnh khó lường trong khi nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất và xuất khẩu liên tục gia tăng. Trong bối cảnh đó, ứng dụng khoa học và công nghệ được xác định là giải pháp then chốt nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển xanh.
Theo ông Trần Văn Tình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cây nguyên liệu giấy (trực thuộc Tổng công ty Giấy Việt Nam), nếu không đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, quá trình tạo giống mới, phòng trừ sâu bệnh và nâng cao năng suất sẽ kéo dài, tốn kém và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Công nghệ cho phép rút ngắn chu kỳ nghiên cứu, nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí.
Thực tế cho thấy, công nghệ sinh học đã và đang đóng vai trò quan trọng trong chọn tạo các giống keo, bạch đàn - nguồn nguyên liệu chính của ngành giấy theo hướng năng suất cao, chất lượng gỗ tốt, khả năng kháng bệnh và thích nghi rộng. Cùng với đó, các quy trình canh tác tiên tiến giúp giảm sử dụng phân bón hóa học, tiết kiệm tài nguyên và hạn chế tác động môi trường.
Với định hướng nghiên cứu gắn chặt sản xuất, Viện Nghiên cứu Cây nguyên liệu giấy đã triển khai nhiều dự án cải tạo, lai tạo và thuần hóa giống cây trồng, đồng thời khảo nghiệm trên nhiều vùng sinh thái khác nhau để lựa chọn giống ưu tú. Song song, các nghiên cứu về phân bón, sâu bệnh và dự báo rủi ro được thực hiện nhằm hoàn thiện quy trình kỹ thuật.
Kết quả, nhiều giống mới đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn công nhận, như keo KL2, KL20, KLTA3; bạch đàn PN10, PN47, PN24, PN54, PN108. Năm 2021, ba giống bạch đàn TC2, E15, E28 tiếp tục được bổ sung. Đặc biệt, năm 2024, công trình nghiên cứu chọn tạo giống bạch đàn của viện đã đoạt giải Nhì Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Phú Thọ.
Từ thực tiễn này, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: tăng cường công nghệ sinh học và nuôi cấy mô; ứng dụng công nghệ số trong quản lý rừng; phát triển mô hình liên kết nghiên cứu-doanh nghiệp-người trồng rừng; đồng thời nâng cao tư duy đầu tư dài hạn của doanh nghiệp. Cùng với chính sách hỗ trợ phù hợp từ Nhà nước, đây sẽ là nền tảng để ngành giấy xây dựng chuỗi giá trị bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
