Tạo đòn bẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2025 do Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới công bố cho thấy Việt Nam tiếp tục duy trì thứ hạng 44/139 quốc gia, nền kinh tế, giữ vững vị trí của năm 2024. Kết quả này khẳng định tính đúng đắn của chủ trương phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh.
Hoạt động nghiên cứu khoa học tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu GII 2025, Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm 50 quốc gia có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới. Đặc biệt, Việt Nam được ghi nhận là một trong 9 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013 và là một trong hai quốc gia duy trì thành tích đổi mới sáng tạo vượt mức phát triển trong suốt 15 năm liên tiếp. Việt Nam cũng thuộc nhóm ba quốc gia có tốc độ tăng trưởng năng suất lao động nhanh nhất giai đoạn 2014-2024.

Trong các cấu phần chỉ số, đầu vào đổi mới sáng tạo của Việt Nam đã cải thiện rõ rệt, tăng 3 bậc so với năm 2023, lên thứ hạng 50 năm 2025. Đây là kết quả của việc từng bước hoàn thiện thể chế, tăng cường nguồn nhân lực khoa học-công nghệ, đẩy mạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, phát triển hạ tầng số và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, đầu ra đổi mới sáng tạo vẫn duy trì vị trí cao, phản ánh khả năng chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế.

Trong khu vực ASEAN, Việt Nam đã vượt qua Thái Lan, vươn lên đứng thứ ba, chỉ sau Singapore và Malaysia. Ở nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp, Việt Nam tiếp tục giữ vị trí thứ hai, cho thấy nỗ lực bền bỉ trong thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

anh-bai-35-2.jpg
Công viên phần mềm Quang Trung (Thành phố Hồ Chí Minh) thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý nội khu.

Đáng chú ý, ngay sau khi Báo cáo GII 2025 được công bố, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Khung chỉ số phục vụ theo dõi, đánh giá tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây là bước đi kịp thời, thể hiện rõ tinh thần chủ động cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Khung chỉ số được xây dựng trên cơ sở chọn lọc các chỉ số trong Bộ Chỉ số GII và các lĩnh vực khoa học do SCImago xếp hạng, bảo đảm tính tương đồng quốc tế, phương pháp đo lường minh bạch và nguồn dữ liệu chính thống. Cấu trúc khung gồm hai hợp phần: đánh giá tiềm lực và đánh giá trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, phản ánh toàn diện từ nguồn nhân lực, đầu tư cho R&D, năng lực đại học đến hoạt động khởi nghiệp sáng tạo và đầu tư mạo hiểm.

Việc ban hành Khung chỉ số quốc gia không chỉ phục vụ theo dõi, đánh giá mà còn là công cụ định hướng chính sách, giúp Việt Nam so sánh có hệ thống với nhóm quốc gia thu nhập trung bình cao, qua đó xác định rõ các trụ cột cần ưu tiên đầu tư trong giai đoạn tới.

Những kết quả đạt được trong GII 2025 cùng việc triển khai đồng bộ Nghị quyết 57-NQ/TW cho thấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang từng bước trở thành động lực then chốt của tăng trưởng nhanh và bền vững. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, hướng tới quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Có thể bạn quan tâm

Nghi thức khởi công Tòa nhà Công nghệ số 01, thuộc dự án Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT tại phường Phú Diễn và phường Tây Tựu, thành phố Hà Nội. (Ảnh: BTC)

FPT khởi công Tòa nhà Công nghệ số đầu tiên trị giá hơn 1.311 tỷ đồng tại Hà Nội

Tòa nhà Công nghệ số 01 có tổng vốn đầu tư hơn 1.311 tỷ đồng, dự kiến đáp ứng nhu cầu làm việc của khoảng 6.000 chuyên gia công nghệ và lao động phụ trợ. Đây là bước triển khai cụ thể dự án Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT tại Hà Nội, hướng tới hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, đào tạo và phát triển công nghệ.

Để có cơ sở xây dựng các mô hình ứng dụng UAV phù hợp từng vùng sản xuất, Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đã phối hợp một số nhà cung cấp tổ chức trình diễn thực tế phương tiện bay không người lái (UAV) tại Quảng trường 7/5, phường Điện Biên Phủ. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên hướng tới mục tiêu sản xuất sản phẩm công nghệ “Make in Điện Biên”

Dù hiện mới đang thử nghiệm các thiết bị bay không người lái tại vùng sản xuất nông nghiệp để thực hiện mô hình phát triển kinh tế tầm thấp nhưng Điện Biên vẫn đặt mục tiêu lớn hơn, đó chính là sản xuất thử nghiệm các dòng UAV chuyên dụng cho địa hình miền núi - hướng tới sản phẩm công nghệ “Make in Điện Biên”. 

Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồ Hải (bìa trái) và Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời (bìa phải) trao quà lưu niệm đến ông Ran DaGan, Chủ tịch Tập đoàn Dagan (Israel) và ông Hà Duy Bình, Chủ tịch Tập đoàn VsionGlobal. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Cà Mau đón làn sóng đầu tư nông nghiệp công nghệ cao từ Israel

Sáng 15/10, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, lãnh đạo tỉnh vừa có buổi tiếp và làm việc với Đoàn công tác của Tập đoàn Dagan (Israel) đến trao đổi, tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao tại Cà Mau.

Giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh: HÀ LINH)

Xây dựng xã hội số lấy người dân làm trung tâm

Phát triển công dân số gắn với quyền, trách nhiệm, kỹ năng và những lợi ích thực tế người dân nhận được khi sử dụng dịch vụ số. Nhân Ngày Công dân số Việt Nam, các ý kiến từ người dân, doanh nghiệp, nhà quản lý và luật sư đề cập những kiến nghị để môi trường số thuận tiện, an toàn và phục vụ người dân tốt hơn.

Lực lượng công an xã Kiên Mộc (Lạng Sơn) hướng dẫn người dân sử dụng VNeID an toàn, hiệu quả. (Ảnh: KHÁNH AN)

Công dân số: Quyền lợi đi đôi với trách nhiệm

Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP ngày 9/7/2026 của Chính phủ quy định lấy ngày 15/10 hằng năm là Ngày Công dân số Việt Nam. Việc phát triển công dân số cần hướng tới xây dựng công dân có năng lực thụ hưởng quyền lợi, thực hiện trách nhiệm và làm chủ công nghệ; hình thành môi trường số an toàn, văn minh, lấy con người làm trung tâm

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

COSTI-90: ASEAN thúc đẩy huy động nguồn lực, đưa hợp tác Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo vào thực tiễn

Tại Cuộc họp lần thứ 21, Hội đồng Tư vấn cho Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (BAC) tập trung thảo luận cơ chế huy động nguồn lực, triển khai các sáng kiến ưu tiên và đo lường hiệu quả thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2035.

Thành phố Huế được vinh danh tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam năm 2026 với giải pháp chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp qua nền tảng Hue-S và IOC. (Ảnh: KHCN)

Huế được vinh danh tại hạng mục “Cơ quan nhà nước chuyển đổi số xuất sắc”

Tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam - Vietnam Digital Awards (VDA) 2026, thành phố Huế được vinh danh ở hạng mục “Cơ quan nhà nước chuyển đổi số xuất sắc”. Kết quả này ghi nhận nỗ lực ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Quang cảnh hội nghị đối thoại. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Cà Mau tiếp sức cho tuổi trẻ bứt phá, đổi mới sáng tạo

Ngày 14/10, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời chủ trì Hội nghị đối thoại với thanh niên năm 2026, với chủ đề “Phát huy vai trò của thanh niên Cà Mau trong việc phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Một trong nhiều điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số. (Ảnh: TRÀ MY)

Đổi mới cơ chế, nâng hiệu quả chuyển đổi số

Giảm giấy tờ, hạn chế khai báo lại thông tin, từng bước cung cấp dịch vụ công chủ động là những thay đổi đáng chú ý của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP. Cùng với các cơ chế mới về đầu tư và thử nghiệm công nghệ, những quy định này tạo cơ sở đổi mới cách tổ chức chuyển đổi số, phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận tiện hơn.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại lễ kỷ niệm. (Ảnh: HÀ LINH)

Đổi mới hoạt động tiêu chuẩn hóa

Trước sự phát triển nhanh của công nghệ và yêu cầu chuyển đổi xanh, hoạt động tiêu chuẩn hóa cần chủ động đón đầu công nghệ, tham gia định hình tiêu chuẩn quốc tế và tạo giá trị thiết thực cho doanh nghiệp. Đây là yêu cầu được nhấn mạnh tại Lễ kỷ niệm Ngày Tiêu chuẩn Thế giới tổ chức chiều 14/10.

Công dân có trách nhiệm chủ động phối hợp cung cấp, cập nhật và tích hợp thông tin cá nhân vào tài khoản định danh điện tử. (Ảnh: HÀ LINH)

Miễn, giảm nhiều khoản phí, lệ phí cho công dân số

Công dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tích hợp đủ thông tin, giấy tờ và đáp ứng các điều kiện theo quy định sẽ được miễn, giảm nhiều khoản phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh trao đổi tri thức chuyên ngành.

Đổi mới sáng tạo trong khoa học xã hội và nhân văn

Trong kỷ nguyên công nghệ, với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, các nghiên cứu nếu chỉ dừng ở việc mô tả hiện tượng, tổng hợp tài liệu, lặp lại những khung lý thuyết quen thuộc ít có khả năng tác động vào đời sống thì khoảng cách giữa nghiên cứu và thực tiễn sẽ ngày càng lớn. 

Khu trưng bày các sản phẩm chuyển đổi số của thành phố Hà Nội tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (xã Đông Anh, Hà Nội).

Bắt đầu từ những việc người dân cần

Từ phản ánh về vệ sinh môi trường, tra cứu nguồn gốc bữa ăn học đường đến thực hiện thủ tục hành chính, nhiều địa phương đang ứng dụng công nghệ để giải quyết những việc người dân cần. Hiệu quả của các mô hình gắn với quy trình thuận tiện, trách nhiệm xử lý rõ ràng và sự hỗ trợ để người dân sử dụng được dịch vụ số.