Báo Nhân Dân cuối tuần số 4 (1926) và số 5 (1927) đã đăng hai kỳ phóng sự mang tên “Những hồ chứa khổng lồ và cuộc thức dậy “vật vã” (khởi đăng ngày 25/1/2026), điều tra, phản ánh về tình trạng buôn bán, sử dụng thuốc nổ, kích điện để đánh bắt cá trái phép trên địa bàn tỉnh Lào Cai (đặc biệt là hồ Thủy điện Thác Bà), khiến nhiều người bị tai nạn thương tâm, nguồn lợi thủy sản bị tận diệt, hủy diệt nghiêm trọng, ảnh hưởng tai hại tới môi trường sinh thái. Ngay sau đó, lực lượng Cảnh sát giao thông đường thủy (Công an tỉnh Lào Cai) đã quyết liệt ra quân, tuần tra, kiểm soát trong đêm, bắt giữ, xử lý nhiều đối tượng vi phạm.
Phóng viên Báo Nhân Dân cuối tuần đã có những đêm thức trắng trên ca-nô cao tốc, chứng kiến lực lượng cảnh sát với các phương tiện chuyên dụng tổ chức bủa vây, thậm chí phải nổ súng trấn áp các đối tượng liều lĩnh vi phạm, kiên quyết bảo vệ hệ sinh thái hồ chứa.
Phản hồi về chùm phóng sự trên Nhân Dân cuối tuần, PGS,TS Thái Thanh Bình, Phó Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kinh tế, Kỹ thuật và Thủy sản (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh: “Việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm đạo đức cấp thiết của toàn xã hội. Công việc này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng dân cư. Cần thiết lập cơ chế chế tài nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm, đồng thời ưu tiên phân bổ nguồn lực và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến vào hệ thống giám sát, tuần tra nhằm nâng cao hiệu quả quản lý”.
Ngăn chặn vi phạm trong khai thác tận diệt nguồn lợi thủy sản có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sinh kế bền vững cho người dân trong toàn khu vực, nhất là khi các đơn vị đã thả hàng chục triệu con cá giống xuống để đánh thức giá trị của hồ thủy điện Thác Bà.
Mới nhất, ngày 13/2/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai cũng đã có Văn bản số 1234 (UBND - NLN), do Phó Chủ tịch tỉnh Nguyễn Thế Phước ký, gửi Công an tỉnh; Sở Nông nghiệp và Môi trường; Ủy ban nhân dân các xã, phường trên địa bàn, nhằm: “Tăng cường công tác bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản” trên địa bàn.
Theo đó: “Để tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong công tác bảo vệ và khai thác nguồn lợi thủy sản, góp phần phục hồi hệ sinh thái thủy sinh và bảo vệ môi trường sống của các loài thủy sản, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu các sở, ngành, đơn vị, địa phương: tổ chức hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động liên quan đến khai thác thủy sản, kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm theo quy định tại Nghị định số 38/2024/NĐ-CP ngày 5/4/2024 của Chính phủ; đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến tới người dân quy định về khai thác, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản theo quy định của pháp luật hiện hành; quản lý khu vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản và khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn vùng nội địa theo quy định”.
Đồng thời, “hỗ trợ người dân tổ chức thực hiện đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phù hợp nguyện vọng và điều kiện thực tế tại mỗi khu vực, bảo đảm nguồn lợi thủy sản được khai thác bền vững, hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu, huy động thêm nguồn lực xã hội hóa, đẩy mạnh sự tham gia của cộng đồng trong hoạt động thả giống để tái tạo, phát triển nguồn lợi thủy sản bền vững và phục hồi hệ sinh thái thủy sinh tại các vùng nước tự nhiên”.
Văn bản cũng yêu cầu Công an tỉnh Lào Cai chỉ đạo Công an các xã, phường phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tổ chức điều tra, xác minh và xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng trái phép chất cấm, hóa chất độc hại, chất nổ, kíp nổ, dây cháy chậm, xung điện, dòng điện và nghề, ngư cụ cấm để khai thác thủy sản.
Sau những đêm đi tuần tra, truy bắt các đối tượng vi phạm tinh vi, liều lĩnh trên hồ Thác Bà, thượng úy Nguyễn Văn Lâm, Đội Cảnh sát đường thuỷ số 2, Phòng Cảnh sát Giao thông, Công an tỉnh Lào Cai đã đặc biệt nhấn mạnh: Vi phạm trong dùng kích điện công suất lớn “tàn sát” cá, đã gây ra sự hủy hoại rất lớn cho nguồn lợi thủy sản trên hồ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn chết người, chính vì thế, việc tuyên truyền, ngăn chặn, truy đuổi, xử lý nghiêm khắc mọi vi phạm, nâng cao tính răn đe, giáo dục, là điều hết sức cần thiết.
Trả lời phỏng vấn Báo Nhân Dân cuối tuần, ông Trần Minh Sáng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định công tác quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững nguồn lợi thủy sản trên hồ Thác Bà là nhiệm vụ lâu dài, thường xuyên và không được chủ quan, buông lỏng. Song song với đó, Sở sẽ tập trung triển khai các giải pháp hỗ trợ sinh kế bền vững cho người dân ven hồ”.
Trước đó, tại Hội nghị phát triển kinh tế hồ chứa, với sự tham dự của các bộ, ngành và đại diện hơn 20 tỉnh, thành có hồ chứa lớn ở nước ta, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã có kết luận về vấn đề kinh tế thủy sản hồ chứa, với tiềm năng và thế mạnh to lớn cần được “đánh thức” xứng tầm ■
Dự thảo “Đề án phát triển nuôi trồng thủy sản hồ chứa giai đoạn 2026 - 2030” đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành, lấy ý kiến góp ý của các bộ, ngành, tỉnh, thành để chờ chính thức ban hành. Theo đề án kể trên, ước tính, sản lượng thủy sản từ hồ chứa, đến năm 2030, đạt 260.000 tấn một năm, trị giá 16.000 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 80.000 lao động.
