Ngày 16/1, Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 với chủ đề ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ đã thông qua Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác số. Báo Nhân Dân xin giới thiệu nội dung Tuyên bố Hà Nội về Hợp tác số:
KHẲNG ĐỊNH LẠI các mục tiêu và nguyên tắc của ASEAN được ghi nhận trong Tuyên bố Bangkok ngày 8/8/1967 và Hiến chương ASEAN, đặc biệt là việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và phát triển văn hóa trong khu vực thông qua các nỗ lực chung trên tinh thần bình đẳng và đối tác, nhằm củng cố nền tảng cho một cộng đồng Đông Nam Á thịnh vượng và hòa bình.
ĐỊNH HƯỚNG theo Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giai đoạn 2026-2030 thuộc Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, được Lãnh đạo ASEAN thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 46 tại Kuala Lumpur, Malaysia vào tháng 5/2025, với mục tiêu xây dựng một nền kinh tế thống nhất và sẵn sàng cho tương lai, dựa trên tăng trưởng bền vững, được thúc đẩy bởi các công nghệ tiên tiến và có khả năng thích ứng với các cơ hội mới, đồng thời bảo đảm tính bao trùm và bền vững được lồng ghép xuyên suốt trong mọi khía cạnh của tiến trình hội nhập kinh tế.
TIẾP TỤC ĐỊNH HƯỚNG theo Tuyên bố của Lãnh đạo ASEAN về Thúc đẩy Chuyển đổi số tại ASEAN, được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 38 năm 2021, trong đó kêu gọi các nỗ lực chuyển đổi số có sự phối hợp và tính bao trùm trên tất cả các trụ cột chuyên ngành của ASEAN; đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy nhanh chuyển đổi số bao trùm, an toàn và bền vững của ASEAN, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hẹp khoảng cách số và tăng cường hợp tác khu vực hướng tới một Cộng đồng ASEAN tích hợp số, có khả năng chống chịu và lấy con người làm trung tâm.
GHI NHẬN Báo cáo tổng kết Kế hoạch tổng thể Số ASEAN 2025 (ASEAN Digital Masterplan 2025), trong đó bao gồm các thành tựu, kết quả và khuyến nghị then chốt nhằm tiếp tục tăng cường hợp tác và củng cố năng lực cạnh tranh và mức độ sẵn sàng số của khu vực; qua đó cung cấp những định hướng quan trọng cho việc xây dựng một khuôn khổ mới mang tính bao trùm và hướng tới tương lai nhằm điều phối hợp tác số của ASEAN trong giai đoạn 2026-2030.
NHẮC LẠI những nỗ lực lâu dài kể từ khi thành lập TELMIN (Hội nghị Bộ trưởng Viễn thông) và sau đó là ADGMIN (Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN) trong việc tăng cường kết nối khu vực như nền tảng cho phát triển số của ASEAN, cũng như các nỗ lực chung nhằm mở rộng khả năng tiếp cận an toàn, bao trùm và giá cả phải chăng cho tất cả mọi người; nâng cao độ phủ băng rộng; bảo đảm khả năng truy cập Internet an toàn và đáng tin cậy hơn cho người dân; và thúc đẩy bao trùm số để không cá nhân, doanh nghiệp hay cộng đồng nào bị bỏ lại phía sau. Những nỗ lực này đã giúp ASEAN thu hẹp khoảng cách kết nối, tăng cường sự tham gia kinh tế - xã hội và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong toàn khu vực.
NHẬN THỨC RẰNG trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên không chỉ như một công nghệ, mà còn như một dạng hạ tầng thiết yếu mới - một hạ tầng thông minh sẽ làm nền tảng cho giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ASEAN, định hình cách thức xã hội vận hành, kinh tế phát triển và chính phủ cung cấp dịch vụ. Cũng như kết nối vật lý và kết nối số từ lâu đã đóng vai trò là xương sống của hội nhập khu vực, AI hiện nay có tiềm năng trở thành lớp nhận thức cho phép cung cấp dịch vụ công thông minh hơn, nâng cao năng suất công nghiệp, tăng cường an ninh mạng, hỗ trợ hành động vì khí hậu và môi trường, mở ra các hình thức hoạt động kinh tế mới dựa trên công nghệ số, đồng thời thúc đẩy sự chuyển đổi của công dân từ vai trò người tiêu dùng thụ động sang người sáng tạo chủ động.
ĐÓN NHẬN AI như một yếu tố then chốt thúc đẩy tương lai số, giúp ASEAN chủ động thích ứng với sự chuyển dịch từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ, qua đó tạo điều kiện để khu vực khai thác đầy đủ lợi ích của chuyển đổi do AI dẫn dắt, thúc đẩy hội nhập khu vực sâu rộng hơn, và xây dựng một cộng đồng số đáng tin cậy, sáng tạo và bao trùm, trao quyền cho mọi công dân và doanh nghiệp tiếp cận cơ hội, phát triển năng lực đổi mới và phát triển trong nền kinh tế số toàn cầu.
NHẤT TRÍ:
1. Định hình tương lai số của ASEAN bằng việc thông qua Kế hoạch tổng thể Số ASEAN giai đoạn 2026-2030 (ADM 2030) như trụ cột của hội nhập số khu vực, với tầm nhìn xây dựng ASEAN trở thành một cộng đồng số bao trùm, đáng tin cậy và sáng tạo, trao quyền cho mọi công dân và doanh nghiệp phát triển trong nền kinh tế số toàn cầu. Với tầm nhìn này, ADM 2030 sẽ định hướng cả hợp tác khu vực và việc cập nhật các chiến lược số quốc gia, nhằm bảo đảm triển khai thống nhất trên toàn ASEAN.
2. Ủng hộ thúc đẩy đàm phán Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA) nhằm thiết lập các quy tắc thuận lợi, đồng thời bảo đảm việc triển khai Hiệp định thúc đẩy khả năng tương tác, tính bao trùm và mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và công dân trong toàn khu vực ASEAN.
3. Phát triển hạ tầng số thông minh, liền mạch, bao trùm và có khả năng chống chịu, thông qua việc tích hợp AI và Internet vạn vật (IoT) cho các hoạt động thông minh và dự báo; nâng cao tốc độ và độ phủ mạng nhằm bảo đảm kết nối liền mạch; đa dạng hóa phương thức tiếp cận thông qua mạng băng rộng, 5G/6G, dịch vụ điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) và cáp ngầm biển để bảo đảm khả năng chống chịu và tính liên tục xuyên biên giới; thúc đẩy kiến trúc an toàn ngay từ thiết kế, cơ chế dự phòng và đa dạng hóa mạnh mẽ; đồng thời ủng hộ hoạt động của Nhóm công tác về Cáp ngầm biển (WG-SC) nhằm đẩy nhanh hợp tác khu vực trong việc tạo thuận lợi cho sửa chữa, bảo trì và bảo vệ cáp ngầm biển theo các Hướng dẫn ASEAN tăng cường khả năng chống chịu và sửa chữa cáp ngầm biển.
4. Thúc đẩy hệ sinh thái số đáng tin cậy và an toàn thông qua việc tăng cường khả năng chống chịu an ninh mạng khu vực; đẩy mạnh hợp tác phòng, chống lừa đảo qua các kênh viễn thông thông qua triển khai Hướng dẫn ASEAN về Chính sách và Thông lệ tốt trong phòng, chống lừa đảo; thúc đẩy khả năng tương tác và luồng dữ liệu xuyên biên giới đáng tin cậy thông qua các cơ chế của ASEAN, đồng thời tôn trọng khuôn khổ pháp lý quốc gia về bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư; ủng hộ các nỗ lực do các Nhóm công tác ASEAN dẫn dắt; phát huy vai trò của Đội ứng cứu Sự cố Máy tính Khu vực ASEAN (ASEAN Regional CERT) trong chia sẻ thông tin xuyên biên giới kịp thời, ứng phó sự cố chung và nâng cao năng lực phù hợp với Danh mục triển khai Chuẩn mực ASEAN; và tăng cường nâng cao năng lực, hài hòa hóa các cách tiếp cận về bảo vệ dữ liệu, an ninh đám mây, Định danh Số ASEAN và khả năng tương tác của Định danh Số.
5. Thúc đẩy sự tham gia số bao trùm thông qua việc tăng cường kết nối phổ cập và giá cả phải chăng, bảo đảm công nghệ dễ tiếp cận cho tất cả mọi người, bao gồm phụ nữ, thanh niên, cộng đồng nông thôn, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương khác; tăng cường năng lực số, thúc đẩy học tập suốt đời và hành vi số có trách nhiệm; xây dựng môi trường số an toàn và đáng tin cậy nhằm bảo vệ công dân trước các hành vi lừa đảo trực tuyến và viễn thông thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn và biện pháp kỹ thuật, tạo điều kiện cho sự tham gia có ý nghĩa và an toàn trong xã hội số.
6. Tăng cường lực lượng lao động số và nhân tài số sẵn sàng cho tương lai thông qua khuyến khích hợp tác trong các sáng kiến nghiên cứu và phát triển (R&D) chung, đối tác học thuật - doanh nghiệp và tham gia các nền tảng đổi mới sáng tạo toàn cầu; thúc đẩy chia sẻ và phát triển kỹ năng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) giữa các trường cao đẳng, đại học và cơ sở đào tạo; đồng thời hỗ trợ dịch chuyển lao động chuyên môn trong khu vực thông qua việc thúc đẩy hoạch định nguồn nhân lực dựa trên dự báo, tận dụng AI và phân tích số để dự báo nhu cầu kỹ năng mới, xác định khoảng trống nhân lực và định hướng các can thiệp chính sách.
7. Đẩy nhanh hội nhập kinh tế số thông qua phát triển hạ tầng số công và kết nối dữ liệu có khả năng tương tác; thúc đẩy thương mại số không giấy tờ và liền mạch; tăng cường không gian mạng an toàn, bảo mật và đáng tin cậy, bao gồm các nỗ lực tập thể nhằm phòng, chống lừa đảo trực tuyến; và tăng cường hỗ trợ cho các start-up, danh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ và doanh nghiệp số thông qua cải thiện khả năng tiếp cận công nghệ, tài chính, cơ hội nâng cao năng lực và hợp tác xuyên biên giới, đồng thời trao quyền cho công dân và doanh nghiệp tham gia hiệu quả vào nền kinh tế số.
8. Tăng cường hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI) thông qua thúc đẩy hài hòa hóa chính sách và tăng cường các nỗ lực an toàn chung dưới sự dẫn dắt của Nhóm công tác về Quản trị AI (WG-AI) và các cơ chế hỗ trợ của ASEAN, bao gồm Mạng lưới An toàn AI ASEAN (ASEAN AI Safe), nhằm nâng cao năng lực của ASEAN trong việc ứng phó với các cơ hội và rủi ro AI mới nổi; bao gồm chia sẻ thông lệ tốt trong phát triển hạ tầng AI, khám phá các ứng dụng và trường hợp sử dụng thực tiễn, và thiết lập các cơ chế thử nghiệm (sandbox) để giải quyết các thách thức khu vực, qua đó hỗ trợ chuyển đổi số và củng cố tiếng nói chung của ASEAN trong quản trị AI toàn cầu.
9. Tăng cường chuyển đổi số xanh thông qua thúc đẩy hạ tầng số tiết kiệm năng lượng và các kỹ thuật phần mềm giảm phát thải carbon; lồng ghép các nguyên tắc Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào các chiến lược chuyển đổi số quốc gia và khu vực; gia tăng sử dụng năng lượng tái tạo cho các trung tâm dữ liệu; ứng dụng AI để tối ưu hóa mạng viễn thông; và thúc đẩy các cơ chế kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải điện tử nhằm phát triển bền vững.
10. Khuyến khích hợp tác với các Đối tác Đối thoại ASEAN và các tổ chức quốc tế trong tài trợ, nâng cao năng lực, hợp tác kỹ thuật và đối tác đổi mới sáng tạo nhằm hiện thực hóa tham vọng của ASEAN trở thành một trung tâm số hàng đầu toàn cầu.
