Các phiên họp cấp Bộ trưởng trong hai ngày 15 và 16/1 do Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng chủ trì, trên cương vị Chủ tịch Hội nghị.
Khẳng định vai trò trung tâm của chuyển đổi số trong năng lực chống chịu ASEAN
Hội nghị ghi nhận việc hoàn thành 82 sáng kiến của Kế hoạch Tổng thể số ASEAN 2025 trong giai đoạn 2021-2025, phản ánh nỗ lực chung của khu vực trong xây dựng nền tảng cho kinh tế số, xã hội số và chính phủ số. Trên cơ sở đó, các Bộ trưởng đã thông qua 17 hoạt động và sáng kiến triển khai trong năm 2026, tập trung vào hạ tầng số thông minh, nâng cao năng lực số, đổi mới sáng tạo, an toàn mạng và phòng, chống lừa đảo trực tuyến.
Những quyết định này thể hiện cam kết mạnh mẽ của ASEAN trong hiện thực hóa Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 (ADM 2030), khẳng định chuyển đổi số là động lực then chốt cho khả năng chống chịu kinh tế, phúc lợi xã hội và phát triển bền vững.
Các Nhóm Công tác trực thuộc Hội nghị Quan chức cao cấp số ASEAN (ADGSOM) đã phát huy hiệu quả trong việc triển khai các kết quả hợp tác chuyên môn, góp phần cụ thể hóa các định hướng và cam kết của ASEAN trong lĩnh vực số thông qua các sáng kiến, hướng dẫn và cơ chế hợp tác thiết thực.
AI, dữ liệu và niềm tin số: Trụ cột mới của kết nối trí tuệ
Một trong những điểm nhấn nổi bật của Hội nghị là sự thống nhất cao về vai trò dẫn dắt của ADGMIN trong nghiên cứu, xây dựng và điều phối các chính sách khu vực liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ mới nổi. Nhóm Công tác ASEAN về Trí tuệ nhân tạo (WG-AI) đã thúc đẩy hợp tác AI trong ASEAN và với các đối tác; ban hành Hướng dẫn ASEAN về Quản trị và Đạo đức AI tạo khuôn khổ tham chiếu chung nhằm thúc đẩy việc phát triển, triển khai và ứng dụng AI một cách có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm tính minh bạch, an toàn, tin cậy và phù hợp với bối cảnh đa dạng của các Quốc gia Thành viên ASEAN.
Việc tuyên bố thành lập Mạng lưới An toàn AI ASEAN (ASEAN AI Safe) theo sáng kiến của Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) và được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 đã khẳng định cam kết mạnh mẽ và sự hợp tác chặt chẽ của các Quốc gia Thành viên ASEAN trong việc tăng cường kết nối, nâng cao năng lực và củng cố ý chí chung, hướng tới xây dựng một khu vực chủ động thích ứng và đáp ứng hiệu quả các xu hướng tất yếu của phát triển công nghệ.
ASEAN nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) trong việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành các chính sách, khuôn khổ và định hướng chiến lược toàn diện nhằm thúc đẩy các công nghệ then chốt như AI. ADGMIN được xác định là cơ chế trung tâm trong việc điều phối liên ngành, thúc đẩy sự tham gia và phối hợp chặt chẽ của các lĩnh vực liên quan trong tiến trình chuyển đổi dựa trên AI và công nghệ lượng tử của ASEAN
ADGMIN cũng tạo điều kiện và khuyến khích việc triển khai các hoạt động Đối thoại Công-Tư về Trí tuệ Nhân tạo nhằm chia sẻ kinh nghiệm thúc đẩy phát triển AI có đạo đức, các khuyến nghị được đề xuất mang tính nguyên tắc, linh hoạt, phù hợp với lợi ích và trình độ phát triển của các Quốc gia Thành viên trong ASEAN.
An toàn và niềm tin số: Nền móng cho không gian số ASEAN bền vững
Đối với vấn đề bảo vệ an toàn hạ tầng số công cộng và nâng cao niềm tin của người dân trên không gian mạng, Hội nghị nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường hợp tác khu vực một cách chặt chẽ và hiệu quả hơn nhằm ngăn chặn, phòng chống các mối đe dọa lừa đảo qua mạng viễn thông đang gia tăng.
Nhóm Công tác ASEAN về Phòng, chống lừa đảo trực tuyến (WG-AS) được xác định là cơ chế then chốt trong việc thúc đẩy phối hợp hành động, chia sẻ thông tin và triển khai các biện pháp phòng, chống lừa đảo ở cấp khu vực, qua đó góp phần bảo vệ an toàn hạ tầng số công cộng và củng cố niềm tin của người dân trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, Hướng dẫn về Quản lý Nền tảng số tại ASEAN được xây dựng như một bộ khuyến nghị khu vực mang tính thực tiễn và sẵn sàng cho tương lai, nhằm tăng cường niềm tin trong môi trường số, bảo vệ người tiêu dùng và người dùng số, nâng cao hiệu quả quản trị, tính minh bạch và công bằng của các nền tảng số, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng bền vững và bao trùm trong toàn khu vực ASEAN.
Nhóm Công tác ASEAN về Quản trị Dữ liệu (WG-DDG), cùng các cơ chế của ASEAN về bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư, đã và đang thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới một cách an toàn và tin cậy. Các nỗ lực này được triển khai thông qua việc khuyến khích cung cấp Hợp đồng Mẫu ASEAN (Model Contractual Clauses-MCCs) để các bên liên quan tham khảo trong giai đoạn xem xét và đàm phán, vận hành hệ thống Chứng nhận Quy tắc Bảo vệ Dữ liệu Xuyên Biên giới (CBPR) và Cơ chế Công nhận Quyền riêng tư (PRP), đồng thời nâng cao nhận thức về các công nghệ tăng cường quyền riêng tư.
Việc tổ chức thường niên các chương trình như Giải thưởng Số ASEAN dành cho Doanh nghiệp, Trại hè Số ASEAN cho Thiếu nhi (ASEAN Cyberkids Camp) và Lá chắn An ninh mạng ASEAN (ASEAN Cyber Shield-ACS) như các sân chơi thường niên trong ASEAN nhằm khuyến khích sự tham gia của các thành phần trong cộng đồng xã hội và nâng cao năng lực của doanh nghiệp và người dân trong việc phát triển kỹ năng và nhân lực số.
Hạ tầng số liền mạch, trụ cột kết nối và năng lực chống chịu của ASEAN
Hội nghị ghi nhận và đánh giá cao những tiến triển tích cực trong việc triển khai công nghệ 5G tại các quốc gia thành viên ASEAN, coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế số của khu vực.
Hội nghị đặc biệt ghi nhận vai trò chủ động và liên tục của Việt Nam trong nhiều năm qua trong việc chủ trì tổ chức Hội nghị ASEAN về 5G nhằm kết nối, tạo điều kiện trao đổi và hợp tác giữa các quốc gia thành viên, các nhà mạng viễn thông, các doanh nghiệp công nghệ qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển hài hòa và đồng bộ của 5G trong ASEAN.
Đồng thời, Hội nghị cũng hoan nghênh các kết quả quan trọng của Hội đồng các Cơ quan quản lý Viễn thông ASEAN (ATRC), bao gồm các sáng kiến nhằm giảm cước chuyển vùng di động, tăng cường quản lý và điều phối phổ tần, nghiên cứu khả năng thiết lập mạng trao đổi Internet ASEAN, cũng như thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải carbon trong hạ tầng viễn thông.
Hội nghị ghi nhận đề xuất thành lập Nhóm Công tác ASEAN về Hạ tầng Viễn thông (WG-TI), thể hiện quyết tâm tăng cường điều phối tổng thể ở cấp khu vực nhằm thúc đẩy xây dựng và phát triển hạ tầng viễn thông liền mạch, tự cường và bền vững, qua đó hỗ trợ kết nối khu vực, nâng cao khả năng chống chịu và đáp ứng hiệu quả các yêu cầu của quá trình chuyển đổi số ASEAN.
Nhóm Công tác về Cáp biển (WG-SC) đã tích cực thúc đẩy việc triển khai các quy trình sửa chữa cáp tinh gọn và tăng cường bảo vệ cáp biển phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982). Các nỗ lực này được thực hiện thông qua tăng cường chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực và điều phối hợp tác ứng phó giữa các cơ quan liên quan trong triển khai thực tiễn.
Hội nghị cũng trao đổi về tiềm năng về công nghệ vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) nhằm mở rộng kết nối băng rộng, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa và hải đảo, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách số và tăng cường khả năng kết nối liền mạch cho toàn khu vực ASEAN.
Bên cạnh đó, Hội nghị hoan nghênh các kết quả trong hoạt động Nhóm công tác về Ứng phó Khẩn cấp Máy tính Khu vực (ASEAN Regional CERT), với cơ chế chia sẻ thông tin kết nối giữa các Quốc gia Thành viên và Ban Thư ký ASEAN, qua đó tăng cường khả năng chống chịu an ninh mạng khu vực, thúc đẩy trao đổi thông tin, chia sẻ thông lệ tốt, diễn tập và nâng cao năng lực, góp phần củng cố hợp tác an ninh mạng trong toàn ASEAN.
Điểm nhấn của Hội nghị là việc thông qua Kế hoạch tổng thể số ASEAN 2030 (ASEAN Digital Master Plan-ADM 2030), với tầm nhìn xây dựng một cộng đồng số ASEAN được kết nối, an toàn, tin cậy, đổi mới sáng tạo và bao trùm, trao quyền cho mọi người dân và doanh nghiệp trong khu vực tiếp cận cơ hội, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển thịnh vượng trong nền kinh tế số toàn cầu.
ADM 2030 tạo khuôn khổ để các đối tác đối thoại, đối tác phát triển và các tổ chức quốc tế tham gia một cách thực chất và có cấu trúc vào Chương trình nghị sự số của ASEAN, thông qua hợp tác chính sách, hỗ trợ kỹ thuật, tăng cường năng lực và triển khai các sáng kiến phù hợp với các ưu tiên và nhu cầu của khu vực.
Hội nghị nhất trí tổ chức Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN lần thứ 7 và các Hội nghị liên quan tại Bandar Seri Begawan vào tháng 1/2027.
