Hợp tác số ASEAN: Kết nối khu vực, hội nhập sâu vào không gian số toàn cầu

Thông qua các kế hoạch hợp tác số năm 2026 với nhiều đối tác đối thoại và tổ chức quốc tế, ASEAN đang thúc đẩy hình thành một hệ sinh thái số an toàn, tin cậy và bao trùm, lấy trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số và niềm tin số làm trụ cột cho tầm nhìn phát triển đến năm 2030.

Mở rộng hợp tác số đa phương

Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN (ADGMIN) và Hội nghị Quan chức cao cấp số ASEAN (ADGSOM), là một trong những cơ chế hợp tác chuyên ngành thu hút sự tham gia tích cực và rộng rãi nhất của các đối tác đối thoại, đối tác phát triển và các tổ chức quốc tế trong ASEAN.

Hiện nay, hợp tác số ASEAN thông qua các cơ chế ADGMIN và ADGSOM đã thiết lập quan hệ hợp tác chính thức với sáu đối tác ở cấp Bộ trưởng và 10 đối tác ở cấp Quan chức Cao cấp, đồng thời tiếp tục nhận được nhiều đề nghị tham gia hợp tác từ các đối tác tiềm năng, thể hiện sức hấp dẫn và vai trò ngày càng quan trọng của chương trình nghị sự số ASEAN.

Hội nghị đã thông qua các Kế hoạch Hợp tác số năm 2026 giữa ASEAN và các Đối tác, qua đó xác định các lĩnh vực ưu tiên, định hướng hành động và cơ chế phối hợp cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác thực chất, hiệu quả và cùng có lợi, phù hợp với các mục tiêu và trụ cột của Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 (ADM 2030).

Trọng tâm AI, an ninh và niềm tin số

Hội nghị ghi nhận Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị Cấp cao Trung Quốc-ASEAN lần thứ 28, tổ chức vào tháng 10 năm 2025 tại Kuala Lumpur, Malaysia, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường trao đổi và hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời khuyến khích triển khai cụ thể Tuyên bố chung ASEAN-Trung Quốc về thúc đẩy hợp tác xây dựng hệ sinh thái số bền vững và bao trùm.

Hội nghị bày tỏ ghi nhận những tiến triển đạt được trong Kế hoạch hành động triển khai Quan hệ đối tác Kinh tế số ASEAN-Trung Quốc (2021-2025) và Kế hoạch công tác số ASEAN-Trung Quốc năm 2025; các sáng kiến về thành lập Trung tâm Đổi mới Công nghiệp AI ASEAN-Trung Quốc và Học viện số ASEAN-Trung Quốc, cũng như việc đang xây dựng Hướng dẫn chung về đối sánh Các Điều khoản Hợp đồng Mẫu ASEAN (MCCs) và Các Điều khoản Hợp đồng Tiêu chuẩn của Trung Quốc đối với luồng dữ liệu xuyên biên giới.

Ngoài ra, Hội nghị đã thông qua Kế hoạch hành động hợp tác Trung Quốc-ASEAN về xây dựng hệ sinh thái số bền vững và bao trùm (2026-2030) và Kế hoạch công tác số ASEAN-Trung Quốc năm 2026, tập trung vào trao đổi kinh nghiệm về chính sách và chiến lược, hạ tầng số, mã nguồn mở, an ninh và niềm tin số.

Hội nghị bày tỏ sự đánh giá cao và cảm ơn Nhật Bản đối với những tiến triển tích cực đạt được trong việc triển khai Kế hoạch Công tác Số ASEAN-Nhật Bản năm 2025. Hội nghị đồng thời hoan nghênh Kế hoạch Công tác Số ASEAN-Nhật Bản năm 2026, với trọng tâm vào bốn lĩnh vực ưu tiên: trí tuệ nhân tạo và chính sách số; an ninh mạng; hạ tầng số và chuyển đổi số; và hợp tác và điều phối.

Bên cạnh đó, Hội nghị hoan nghênh việc tăng cường hợp tác ASEAN-Nhật Bản trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và đã thông qua Tuyên bố chung của Bộ trưởng Số ASEAN-Nhật Bản về thúc đẩy trí tuệ nhân tạo an toàn, bảo mật và đáng tin cậy.

Tuyên bố chung tập trung vào sáu nội dung trọng tâm, bao gồm: quản trị AI; phát triển AI và hạ tầng số; nâng cao năng lực và phát triển nguồn nhân lực; đồng sáng tạo các giải pháp AI; thúc đẩy AI bao trùm và đáng tin cậy; và tăng cường đoàn kết số và phát triển kinh tế.

Hội nghị đánh giá cao cam kết của Hàn Quốc trong việc thúc đẩy hợp tác số với ASEAN và ghi nhận việc triển khai thành công Kế hoạch công tác số ASEAN-Hàn Quốc năm 2025, nhất là việc hoàn thành Dự án Lá chắn An ninh mạng ASEAN (ASEAN Cyber Shield), góp phần tăng cường khả năng chống chịu an ninh mạng trên toàn khu vực ASEAN, cũng như tiến triển của các Dự án Trọng điểm Đổi mới Số ASEAN-Hàn Quốc (KADIF).

Đồng thời, Hội nghị hoan nghênh Kế hoạch công tác số ASEAN-Hàn Quốc năm 2026, bao gồm việc tiếp tục triển khai các Dự án KADIF nhằm xây dựng nền tảng AI vững chắc, tăng cường năng lực nguồn nhân lực và thúc đẩy ứng dụng AI. Hội nghị cũng bày tỏ kỳ vọng tiếp tục tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực an toàn AI và an ninh mạng khu vực.

Mở rộng hợp tác số với các đối tác toàn cầu

Hội nghị ghi nhận và đánh giá cao hợp tác ASEAN-Ấn Độ trong thúc đẩy chuyển đổi số, bao gồm Tuyên bố chung, kết quả Kế hoạch công tác năm 2025, Kế hoạch công tác số năm 2026 tập trung vào đào tạo và nâng cao năng lực công nghệ thông tin (ICT), cùng việc vận hành Quỹ ASEAN-Ấn Độ vì Tương lai Số.

Bên cạnh đó, Hội nghị hoan nghênh tiến triển hợp tác ASEAN-Hoa Kỳ giai đoạn 2023-2025, ghi nhận các ưu tiên về AI, an ninh mạng, hạ tầng số, phòng chống lừa đảo trực tuyến và hỗ trợ Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế Số (DEFA); đồng thời dẫn chứng các hoạt động hợp tác cụ thể như Đối thoại Chính sách An ninh mạng ASEAN-Hoa Kỳ lần thứ 6 (10/2025), Hội thảo ASEAN về Đối tác Công-Tư phòng, chống lừa đảo tại Bangkok (8/2025) và hội thảo công nghệ do Google dẫn dắt tại Singapore (9/2025).

Hội nghị cũng thông qua Kế hoạch công tác số ASEAN-Hoa Kỳ năm 2026, tiếp tục kế thừa các ưu tiên này nhằm tăng cường hợp tác công-tư, phối hợp khu vực và phát huy tiềm năng AI.

Bày tỏ sự ghi nhận hỗ trợ của Nga, Hội nghị nhấn mạnh vai trò của công nghệ số trong phát triển kinh tế-xã hội, các lĩnh vực hợp tác ưu tiên theo ADM 2025 và Quan hệ đối tác chiến lược ASEAN-Nga, đồng thời hoan nghênh Kế hoạch công tác số ASEAN-Nga năm 2026 tập trung vào AI, chính phủ điện tử, kinh tế số và hội nhập số khu vực.

Hội nghị hoan nghênh tăng cường hợp tác ASEAN-Liên minh châu Âu (EU), ghi nhận sự hỗ trợ của EU trong Kế hoạch công tác số năm 2025, bao gồm đóng góp cho Hội nghị Cấp cao AI ASEAN lần thứ nhất, Diễn đàn ASEAN-UNESCO về quản trị nền tảng số và các dự án Global Gateway như SCOPE-Trade và SCOPE-Digital; đồng thời hoan nghênh Kế hoạch công tác số ASEAN-EU năm 2026 với các trọng tâm về kết nối an toàn, quản trị AI, nền tảng số, phòng chống lừa đảo trực tuyến, tiêu chuẩn và thương mại số, cùng quan sát trái đất.

Đồng thời, Hội nghị bày tỏ sự cảm ơn và đánh giá cao sự hỗ trợ của Liên minh Viễn thông Thế giới (ITU) đối với ASEAN trong triển khai ADM 2025, bao gồm hợp tác WSIS, GovStack, công nghệ mới nổi như 5G và tiêu chuẩn AI, tăng cường khả năng chống chịu cáp ngầm biển và hỗ trợ chuyển đổi số cho các Quốc gia Thành viên; đồng thời hoan nghênh sự tham gia của ASEAN vào nền tảng “AI for Good”, các kết quả của Khu vực Hợp tác Ưu tiên ASEAN-ITU giai đoạn 2024-2026, khuyến khích xây dựng khuôn khổ hợp tác giai đoạn 2027-2030 phù hợp ADM 2030, và thông qua Kế hoạch công tác số ASEAN-ITU năm 2026.

Sự kiện lần này cũng đánh giá cao sự hỗ trợ của Liên minh Viễn thông châu Á-Thái Bình Dương (APT) đối với ASEAN thông qua các hoạt động hợp tác, nhất là đào tạo và đối thoại trực tuyến; ghi nhận Kế hoạch Chiến lược APT 2024-2026 và Tuyên bố Tokyo năm 2025 của APT phù hợp với định hướng số của ASEAN; đồng thời hoan nghênh tăng cường hợp tác và thông qua Kế hoạch công tác số ASEAN-APT năm 2026 nhằm thúc đẩy phát triển ICT và kinh tế số khu vực.

Hội nghị hoan nghênh Phiên tham vấn ADGSOM lần thứ nhất với Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) và bày tỏ mong muốn xây dựng quan hệ đối tác dài hạn hỗ trợ chuyển đổi số bao trùm, đáng tin cậy và có khả năng chống chịu; đồng thời thông qua Kế hoạch công tác số ASEAN-WB năm 2026 nhằm thúc đẩy chuyển đổi và hạ tầng số, phát triển kinh tế số bao trùm, danh tính số có khả năng tương tác, thuận lợi hóa luồng dữ liệu xuyên biên giới, hợp tác về AI và tăng cường năng lực khu vực, bao gồm khuôn khổ pháp lý đối với vệ tinh.