"Trải nghiệm, theo góc nhìn của người trẻ"

Dù bận rộn với nhiều dự án, PGS, TS Trần Thành Nam (Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội) vẫn dành thời gian chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần những suy nghĩ của ông, về nhu cầu tôn trọng sự khác biệt trong thú chơi Tết ngày nay, nhất là những người trẻ.
Người trẻ "thưởng Tết" chú trọng vào sự tận hưởng trải nghiệm có chất lượng. Ảnh: Khiếu Minh
Người trẻ "thưởng Tết" chú trọng vào sự tận hưởng trải nghiệm có chất lượng. Ảnh: Khiếu Minh

- Thưa ông, là một chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý học, đồng hành và dành nhiều tâm huyết cho giới trẻ, chắc hẳn ông cũng có tài khoản TikTok hoặc những nền tảng mạng xã hội phổ biến khác, và nắm rõ các trend (xu hướng) của giới trẻ?

- Vâng, tôi làm việc như một nhà nghiên cứu tâm lý trẻ em và trẻ vị thành niên, nên đã tham gia TikTok ngay từ những ngày đầu. Cá nhân tôi cảm thấy các video trên nền tảng này thú vị và lôi cuốn người xem ở mọi lứa tuổi, như các video ngắn về biểu diễn, nhảy múa vũ đạo cùng lời hát; những video bình luận hoặc biểu diễn song song với các video khác (thường gọi là duets); lấy ý tưởng từ các video trước để tạo ra những gì đó khác biệt (hay được gọi là stitching). Gần đây nhất chúng ta có thể thấy nhiều clip các bạn nữ sinh nhảy múa theo điệu nhạc See Tình (ca sĩ Hoàng Thùy Linh), sau thì có một sĩ quan "bắt trend" và rồi là cả một trung đội quân nhân cũng tham gia… Ngoài ra, các video hướng dẫn, chia sẻ các tip hữu ích cũng nhận được sự quan tâm hưởng ứng từ nhiều người xem. Và chắc chắn còn nhiều điều thú vị khác tôi bỏ lỡ, nhưng đều rất hấp dẫn.

TikTok có những thuật toán phù hợp với GenZ - nhóm bạn trẻ thích tốc độ và ngắn gọn; thích những mẹo mực mang tính thực dụng áp vào cuộc sống. Mặc dù, nền tảng này sau khi nâng cấp đã cho phép người sáng tạo có thể đẩy lên các video dài hơn nhưng tôi thấy khá nhiều người sáng tạo nội dung chỉ giữ video của họ với thời lượng dưới 30s, qua đó thu được rất nhiều tương tác.

- Những năm gần đây, cứ đến dịp Tết, hình ảnh áo dài, clip ngắn hướng dẫn làm các món ăn truyền thống được các bạn trẻ rất ưa thích. Ông có cảm nhận thế nào về các sản phẩm video ngắn được các bạn trẻ bắt trend những ngày cận Tết? Cũng như xu hướng đón Tết của giới trẻ hiện nay?

- Tất cả những sự kiện thời sự trong cuộc sống, thời điểm diễn ra lễ hội luôn là những niềm cảm hứng dồi dào, để các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội tận dụng khai thác. Cá nhân tôi cũng đã được xem và trải nghiệm những video ngắn về việc chuẩn bị cỗ Tết, các món ăn truyền thống ngày Tết, cách cắm hoa Tết, thiết kế lì xì, làm hộp quà tặng hay lên kế hoạch chơi Tết của các bạn trẻ được đưa lên nền tảng này, đặc biệt nhiều hơn khi ngày Tết đang đến rất gần…

Là một nhà giáo dục, tôi thấy những video trên TikTok đang thay đổi cách chúng ta học tập về thế giới chung quanh. Qua đó, những người trẻ có thể học và trải nghiệm dễ dàng những nét đẹp văn hóa truyền thống ngày Tết một cách thú vị và gần gũi hơn, vì các video đều mang tính giải trí cao nhưng lại rất ngắn gọn, cung cấp một đơn vị kiến thức cụ thể. Nó cũng rất phù hợp với xu hướng học tập qua kênh nghe nhìn của giới trẻ bây giờ, cũng phù hợp với xu thế học micro-learning và nano learning đang được nhắc tới, thay thế cho những bài giảng truyền thống.

Xu hướng đón Tết của giới trẻ ngày nay rõ ràng có những đặc trưng riêng. Các bạn "thưởng Tết" bằng cách tập trung hơn vào sự nghỉ ngơi, tận hưởng chứ không quá chú tâm vào một loạt nghi lễ mang tính hình thức của Tết.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các hoạt động truyền thống ngày Tết đều bị giới trẻ bỏ qua, mà họ chỉ thực hiện nó theo một cách khác hoặc nâng tầm hiện đại, thổi thêm luồng gió công nghệ vào đó. Thí dụ, thay thế cho những món quà Tết truyền thống như bánh chưng, cây giò thì giới trẻ sẵn sàng biếu những món đồ công nghệ. Thay cho những phong bao lì xì truyền thống là những phong bao lì xì tự thiết kế với những thông điệp vui vui "bá đạo". Tất cả được giới trẻ phản ánh lại qua các video ngắn đăng trên các mạng xã hội như TikTok.

Nhiều video clip hướng dẫn chọn mua và cắm hoa Tết theo cách thức độc đáo; hướng dẫn nấu một mâm cỗ Tết nhanh chóng chỉ bằng nồi cơm điện hay nồi chiên không dầu để tiết kiệm thời gian. Rồi các video ngắn mô tả cảnh đi chợ Tết và cùng trải nghiệm sự rộn ràng của phiên chợ cuối năm, với những sắc mầu của đào, mai và các loại hoa Tết. Tất cả đều phản ánh cách giới trẻ đang chuyển hướng trong chơi Tết, ăn Tết theo hướng những trải nghiệm có chất lượng, thời gian bên nhau có chất lượng trong những hoạt động của Tết truyền thống chứ không còn là những điều "phải thực hiện".

TS Trần Thành Nam (Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội)

TS Trần Thành Nam (Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội)

- Công nghệ và Tết tưởng chừng như là hai khái niệm không liên quan đến nhau, nhưng mục đích của hai khái niệm này, tựu trung, đều là "kết nối" đưa mọi người lại gần nhau hơn. Ông nghĩ sao về quan điểm: công nghệ khiến giới trẻ xa rời truyền thống?

- Không thể phủ nhận công nghệ đã tạo ra nhiều trải nghiệm Tết sum vầy giữa những người phương xa. Nhưng chúng ta cũng cần ý thức rõ việc công nghệ cũng có thể đang cản trở những người thân sống cùng dưới một mái nhà, khiến những giá trị gia đình không được trao truyền hiệu quả và khoảng cách giá trị giữa các thế hệ sẽ có nguy cơ ngày càng lớn hơn.

Chính vì vậy, đến ngày Tết, chúng ta cần tạo ra các quy tắc về sử dụng công nghệ mà mọi người đều có thể đồng ý. Thí dụ như thống nhất tư tưởng là kỳ nghỉ của chúng ta sẽ thoải mái hơn nếu chúng ta ít sử dụng thiết bị hơn. Quy định sẽ chỉ sử dụng điện thoại để chụp ảnh, ghi hình mở quà và ghi lại những khoảnh khắc gặp gỡ người thân nhưng để tung lên mạng hay gửi cho các hội nhóm thì để sau đó. Điện thoại sẽ không sử dụng khi tất cả vào mâm cơm Tết. Chúng ta cũng cần có những hình thức phạt vui ngày Tết cho những vi phạm nguyên tắc về công nghệ, chẳng hạn như ai vi phạm sẽ phải rửa bát, nếu không có một người vi phạm là kế hoạch phá sản ngay.

Mỗi gia đình cũng cần lên kế hoạch để sử dụng công nghệ cho việc đoàn kết thay vì chia rẽ các thành viên. Tất cả cùng trải nghiệm một trò chơi, cùng xem một bộ phim, một chương trình Tết truyền thống như Táo quân. Cũng có thể tổ chức những cuộc thi tìm kiếm lại ảnh về những kỷ niệm của các thành viên trong gia đình trong một năm qua. Hãy hẹn giờ và chuẩn bị các thiết bị kết nối màn ảnh rộng để có thể video call với người thân yêu đang ở xa.

- Xu hướng đổi mới cách đón Tết, không chỉ ở các thế hệ trẻ, liệu có phải là điều đáng lo ngại?

- Nhiều nghiên cứu về những người sáng tạo nội dung trên mạng xã hội cho thấy họ có xu hướng bị phân liệt nhân cách. Nhân cách thể hiện trên mạng xã hội như TikTok là hoàn toàn khác với đặc điểm nhân cách của họ ngoài đời thực.

Vì vậy, những thứ mà họ thể hiện trên mạng, thật hay giả, đúng hay sai, thể hiện đúng sắc thái hay không trở nên rất mơ hồ. Chúng ta đang sống trong một nền kinh tế chú ý, và những sự chú ý của mọi người có thể mang lại lợi ích tài chính cho một số cá nhân. Thế nên, nhiều người sáng tạo ra các nội dung trên mạng xã hội bản chất chỉ là một vai diễn. Chưa chắc họ đã trải nghiệm và được sống với đúng những giá trị truyền thống đó.

Với xu thế ấy, một bộ phận không nhỏ trong chúng ta dường như chỉ đón Tết hoành tráng ở trên mạng, nhưng lại rất kém chất lượng khi ở bên nhau. Tết, thay vì chia sẻ và tận hưởng không khí với mọi người, chúng ta dán mắt vào màn hình điện thoại, thay vì tận hưởng những khoảnh khắc, chúng ta còn bận sắp đặt, yêu cầu các nhân vật cười thế này, tạo dáng thế kia để quay video đưa lên mạng xã hội.

- Vậy, chúng ta cần ứng xử như thế nào để các giá trị sống và trải nghiệm mang lại tác động tích cực cho người trẻ?

- Với GenZ, làm việc hay học tập đầu tiên là phải vui. Bên cạnh đó, công nghệ và internet là lẽ sống của họ. Họ có động lực cao muốn trở thành công dân tốt, muốn sáng tạo của mình tạo ra ảnh hưởng tới xã hội. Do đó, muốn GenZ nối dài các giá trị truyền thống thì hãy tạo cơ hội cho họ được thể hiện cách chơi Tết, thưởng Tết truyền thống theo góc nhìn của họ. Chính chúng ta cũng cần bỏ xuống những kỳ vọng phi thực tế về các hủ tục Tết truyền thống khiến mọi người mệt mỏi và kiệt sức, để hướng đến những giá trị đích thực của Tết. Tết là đoàn viên, là kết nối tình thân, là trải nghiệm hạnh phúc!

- Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ của ông! Xin chúc ông một mùa xuân mới bình an và thật đậm đà hương vị!

Có thể bạn quan tâm

Ông Nghiêm Quang Tuấn.

Chặn mối nguy từ hàng hóa có độ rủi ro cao

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Nhìn nhận về nguy cơ từ những vi phạm chung quanh sản phẩm này, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị: Cần xây dựng các quy định hướng dẫn và lộ trình áp dụng truy xuất nguồn gốc một cách minh bạch.

Không ít hợp tác xã, nông hộ đầu tư nông nghiệp sạch, nhưng khó tiếp cận thị trường.

Xoay xở giữa khó khăn

Nhiều hợp tác xã (HTX) phát triển nông sản sạch, an toàn đang phải tự “bơi” trước hàng loạt rào cản như: Thủ tục, chi phí chứng nhận, kinh nghiệm đưa hàng vào siêu thị, hạn chế về marketing, thương hiệu và nhất là thiếu vốn đầu tư. Sản phẩm làm ra đạt chất lượng, nhưng để đến được thị trường vẫn là một hành trình đầy gian nan.

Tại Tỉnh Thái Nguyên, các cây máy điện tử tự phục vụ (Kiosk) tích hợp AI được bố trí ở hầu khắp các Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Ảnh: Hải Thắng

Xu hướng tất yếu trong mô hình quản trị mới

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chính quyền cơ sở cần có thêm những công cụ đủ mạnh để xử lý khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, phức tạp. Sử dụng hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc hành chính công đã là một xu hướng tất yếu.

Chị Ngô Thị Minh Trinh (thứ ba từ trái sang), Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc (tỉnh Đắk Lắk) thường xuyên trực tiếp tham gia các phiên livestream quảng bá, bán nông sản cho bà con địa phương.

Củng cố niềm tin nhờ “Dân vận khéo”

Triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã là nơi đảm trách nhiệm vụ trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp và xã hội. Điều đó đòi hỏi một sự thay đổi thực chất trong phương thức lãnh đạo, điều hành của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong điều kiện đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, yêu cầu nâng cao năng lực số, tư duy số và kỹ năng làm việc trong môi trường số của cán bộ cơ sở là bắt buộc.

Thiết lập nền hành chính hiện đại

Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở “ngang tầm nhiệm vụ” không chỉ là câu chuyện về số lượng cán bộ hay bằng cấp có được, mà quan trọng hơn là cách tổ chức, sử dụng và phát huy năng lực, ý thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương.

Giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ cơ sở

Kỳ vọng lớn từ chủ trương chọn năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” chỉ có thể trở thành hiện thực nếu chúng ta giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ và quan trọng nhất là trả công tác cán bộ về đúng bản chất: Tìm đúng người yêu dân, vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phóng viên Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương chung quanh vấn đề này.

Công an xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) hỗ trợ đồng bào dân tộc người Hà Nhì làm các thủ tục hành chính. Ảnh: Thành Đạt

Gia tăng năng lực tuyến đầu của quản trị công

Chưa bao giờ yêu cầu đặt ra đối với cán bộ cơ sở lớn như hiện nay. Khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, cấp xã trở thành tuyến đầu của quản trị công, gánh trên vai nhiều trọng trách với phương thức hoạt động hoàn toàn mới. Việc lấy năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” vì thế không chỉ là khâu đột phá mà còn là kế hoạch lâu dài. Không như trước, công chức xã bây giờ phải là người kiến tạo phát triển ở cơ sở.

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII và nhiều diễn đàn về thanh niên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, tinh thần tiên phong và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Vì thế, trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, thanh niên không chỉ là lực lượng tham gia, mà còn phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi. 

Trên hành trình hướng đến mục tiêu xanh, thanh niên đang từng bước trở thành chủ thể trực tiếp của phát triển.Ảnh: AGriS

THẾ HỆ NET ZERO - lực lượng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững không còn là những lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện để mỗi quốc gia duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Trong cuộc đua ấy, quốc gia nào chuẩn bị tốt hơn nguồn nhân lực cho nền kinh tế xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh trong nhiều thập niên tới.

Với lợi thế công nghệ, thanh niên ngày nay hoàn toàn có thể tham gia hiện đại hóa nông nghiệp. Ảnh: TTXVN

Hiện thực hóa khát vọng bằng hành động

LTS - Từ những chiến dịch tình nguyện vì môi trường, các dự án khởi nghiệp xanh đến những sáng kiến công nghệ phục vụ cộng đồng, thanh niên Việt Nam đang ngày càng hiện diện rõ nét trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Đằng sau những chuyển động ấy là vai trò kết nối, dẫn dắt của tổ chức Đoàn cùng tinh thần dấn thân của một thế hệ trẻ sẵn sàng biến khát vọng cống hiến thành những hành động cụ thể. Góc nhìn từ cán bộ Đoàn và các bạn trẻ tiêu biểu cho thấy: Net Zero không còn là một mục tiêu vĩ mô, mà đang được hiện thực hóa từ chính những việc làm gần gũi mỗi ngày.

Dự án Hải Lưu Ngược đã kết hợp truyền thông văn hóa với công nghệ thực tế tăng cường để tuyên truyền bảo vệ môi trường.

Bền vững bắt đầu từ ý tưởng, thực thi

Hành trình chuyển dịch xanh của một quốc gia không thể đơm hoa kết trái, nếu chỉ dừng lại ở những tiếng hô hào hay các bản đề xuất nằm trên giấy. Phát triển bền vững đòi hỏi tư duy hành động thực chất, được bảo chứng bằng năng lực thực thi bài bản.

Những cánh đồng mía bất tận khiến Trần Nguyễn Huy Ninh ngỡ ngàng, thay đổi hoàn toàn cái nhìn về nông nghiệp hiện đại. Ảnh: AgriS

Hãy hình dung về một nền nông nghiệp rất khác!

Tôi sinh ra trong một gia đình làm nông nghiệp truyền thống tại Đà Lạt, vì vậy hình ảnh đầu tiên trong ký ức tôi về nghề nông là những buổi sáng bắt đầu từ rất sớm, những mùa vụ phụ thuộc nhiều vào thời tiết và nỗi lo thường trực về giá cả, sâu bệnh, năng suất…

Hiện nay, không ít cơ hội đang mở ra để các bạn trẻ tiếp cận những nguồn vốn cho các ý tưởng xanh. Trong ảnh: Hội thảo “Kết nối những nhà đổi mới nổi bật cho các hành động bền vững” (P4G) do Mạng lưới Thanh niên Hành động vì Khí hậu YNet Việt Nam, Đại học Công nghệ Đan Mạch (DTU) tổ chức.

Đứng chân trên bản đồ nghề nghiệp mới

Khi các doanh nghiệp phải thay đổi để đáp ứng những tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu, một “bản đồ nghề nghiệp” mới cũng dần hình thành. Với thanh niên, đó là cơ hội để khởi nghiệp, để đổi mới sáng tạo và trực tiếp góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero của đất nước.

Người dân quét giấy tờ gốc, xác thực bản sao điện tử tại Kiosk thông minh, chi nhánh số 1, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt

Tháo bỏ những rào cản vô hình

Mối quan hệ giữa Nhà nước và người dân là một yếu tố mang tính nền tảng đối với hành trình phát triển của mọi quốc gia. Cải cách thủ tục hành chính dựa trên các thành tựu khoa học-công nghệ, vì thế, được xem như minh chứng cho nỗ lực thay đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đặt người dân vào vị trí trung tâm của các chính sách.

Anh Lê Minh Thiện (phải) hỗ trợ ông Nguyễn Xuân Bình làm thủ tục ủy quyền lương hưu. Ảnh: Thành Đạt

Đưa hệ thống chạm tới nhóm người yếu thế

Mới đây, Hà Nội đã hoàn thành 100% mục tiêu của chiến dịch liên ngành bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội không bị gián đoạn. Kết quả này có được là nhờ hoạt động của Tổ hành chính công xung kích, với những công chức không quản nắng mưa, gõ cửa từng nhà.

Người dân Ấn Độ liên kết số Aadhaar của mình với tài khoản ngân hàng để phục vụ thanh toán trực tuyến.

Hai mặt của tấm huy chương

Ở Estonia, hầu hết thủ tục từ khai sinh cho con đến kê đơn thuốc, được thực hiện trong vài cú chạm. Còn tại Ấn Độ, một cụ bà có thể bị máy định danh từ chối phát gạo trợ cấp vì dấu vân tay đã mòn. Hai hình ảnh trái ngược ấy cùng gợi mở một số vấn đề mà Việt Nam cần nắm vững khi bước vào nền hành chính số.

Dù triển khai dịch vụ công trực tuyến, người dân vẫn phải mất nhiều lượt đi lại trực tiếp mới hoàn tất khâu nộp hồ sơ.

Gỡ khó cho tuyến cơ sở

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và triển khai dịch vụ công trực tuyến thời gian qua đã đạt được những thành tựu bước đầu rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành tại một số địa phương sau khi sáp nhập đơn vị hành chính vẫn thể hiện sự thiếu đồng bộ về dữ liệu chuyên ngành và hạ tầng kỹ thuật.

Ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Mỗi dữ liệu chỉ khai một lần, mỗi kết quả sử dụng nhiều lần

Xoay quanh nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa một thủ tục được đưa lên môi trường số và một thủ tục thật sự giảm được thời gian cũng như chi phí cho người dân, doanh nghiệp, Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Chuyển đổi số chỉ thành công khi người dân cảm nhận được nền hành chính đơn giản hơn, minh bạch hơn và phục vụ tốt hơn. Ảnh: Thành Đạt

Thiết lập nền hành chính với tư duy số

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của nền hành chính Việt Nam khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành đầy đủ, đồng thời dịch vụ công trực tuyến cấp tỉnh, cấp xã được tập trung trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây không chỉ là sự thay đổi về hạ tầng công nghệ, mà còn là phép thử đối với năng lực cải cách bộ máy và tư duy quản trị.

Hạn hán kỷ lục cấp 4 tại Ninh Thuận (cũ) do chịu ảnh hưởng của đợt El Nino hồi năm 2020. Ảnh: Thành Đạt

Bước chuyển tư duy ứng phó siêu El Nino

El Nino đã hình thành và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, tiếp nối sang đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa theo mùa, suy giảm nguồn nước, dẫn đến hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng. 

Ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Chuyển từ “dự báo hiện tượng” sang “cảnh báo tác động”

Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, trạng thái đại dương và khí quyển vùng xích đạo Thái Bình Dương đã đảo chiều đột ngột sang pha El Nino. Với xác suất kéo dài xuyên qua năm 2027 lên tới trên 95%, đợt thiên tai này đang đặt ra những thách thức phi truyền thống đối với an ninh năng lượng, sản xuất nông nghiệp và an ninh nguồn nước quốc gia. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trao đổi sâu với ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về bước chuyển tư duy chiến lược: Dùng kịch bản rủi ro và dự báo tác động để bảo vệ các động lực tăng trưởng kinh tế.

Lực lượng chức năng và đoàn thể xã Đất Mới (tỉnh Cà Mau) hỗ trợ giúp dân khắc phục hậu quả sau sạt lở đất.

Thiên tai đi qua, tình người ở lại

Dải đất cực nam Tổ quốc có ba bề sóng vỗ. Bên cạnh sự trù phú của tài nguyên biển và rừng ngập mặn, nơi đây cũng là một trong những vùng đất chịu nhiều tổn thương do biến đổi khí hậu. Vào mùa mưa bão, những thiên tai dị thường liên tiếp ập đến, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

Các chiến sĩ thuộc Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Thuận (cũ), nay là tỉnh Khánh Hòa, mang nước sạch đến cho người dân thôn Tà Nôi. Ảnh: Thành Đạt.

Ưu tiên bảo đảm an ninh nguồn nước

Dưới tác động của El Nino, các chuyên gia khuyến nghị: Các cấp ngành, địa phương cần ưu tiên giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước cho các vùng có nguy cơ thiếu nước.

Những thách thức rất lớn đang chờ đợi các vòng đàm phán khí hậu sắp diễn ra.

Thế giới sau hồi chuông báo động

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) vừa xác nhận: El Nino đã hình thành và có khả năng gia tăng cường độ trong những tháng tới. Trong bối cảnh nhiều mô hình khí hậu dự báo hiện tượng này có thể phát triển tới mức Siêu El Nino, Liên hợp quốc đã kêu gọi các quốc gia khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm hạn chế thiệt hại.

Các bạn trẻ tương tác với màn hình ở kios tìm hiểu thông tin về Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ảnh: Đại Dương

Cần một “nhạc trưởng”

Mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa đang chuyển động theo chiều hướng tích cực nhờ ứng dụng các công nghệ hiện đại. Trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam, việc triển khai Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có hiệu lực kể từ ngày ký, ngày 2/12/2021, đã cho thấy rất rõ một thực tiễn: Công nghệ đã giúp mở rộng tầm nhìn về di sản.