Mọi người con đất Việt - dù sinh sống ở đâu, dù quá khứ thế nào - đều có thể đồng hành, chung sức, góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho dân tộc. Đảng và Nhà nước luôn nhất quán mở rộng vòng tay, trân trọng mọi đóng góp, lắng nghe mọi tiếng nói xây dựng, đoàn kết từ cộng đồng người Việt ở nước ngoài - những người đang góp phần kết nối Việt Nam với thế giới”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước TÔ LÂM (Bài viết “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một”, ngày 30/4/2025)
Kiều bào - “một phần máu thịt không thể tách rời”
Hiện có hơn 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Theo thời gian, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có bước phát triển mạnh mẽ. Tỷ lệ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân và lao động có trình độ cao ngày càng tăng. Cộng đồng ngày càng hội nhập sâu rộng, từng bước khẳng định vị thế và uy tín trong xã hội sở tại. Đông đảo người Việt Nam ở nước ngoài luôn giữ tình cảm gắn bó với quê hương, mong muốn đóng góp thiết thực cho đất nước.
Ở trong nước, việc cả hệ thống chính trị và Nhân dân cả nước đặt quyết tâm chính trị - theo đuổi mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao - đặt ra yêu cầu phải huy động cao nhất mọi nguồn lực cho phát triển, trong đó có nguồn lực rất lớn về trí tuệ, tài chính, công nghệ, mạng lưới kinh tế và kinh nghiệm quản trị của người Việt Nam ở nước ngoài. Việc thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực quan trọng này đã trở thành yêu cầu có ý nghĩa chiến lược.
Nhận thức rõ vấn đề cấp thiết trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, ngày 2/8/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài thay thế Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã được ban hành cách đây 22 năm (năm 2004). Đây là văn kiện chính trị có ý nghĩa rất quan trọng, cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đại hội XIV, đồng thời thể hiện tầm nhìn chiến lược, bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về người Việt Nam ở nước ngoài và công tác người Việt Nam ở nước ngoài, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Như Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhận định: “Đây là bước phát triển mới trong nhận thức, khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được nhìn nhận là một cấu phần quan trọng tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia. Sức mạnh của Việt Nam giờ đây không chỉ được đo bằng những nguồn lực hiện hữu trong lãnh thổ quốc gia mà còn bao gồm nguồn lực trí tuệ, kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hóa và quan hệ quốc tế của hơn 6,5 triệu đồng bào trên khắp thế giới”.
Thực tế minh chứng, trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, tinh thần yêu nước và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nguồn lực nội sinh vô giá, quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong dòng chảy lịch sử đó, đồng bào ta sinh sống, học tập và làm việc ở nước ngoài luôn hướng về Tổ quốc như một phần máu thịt không thể tách rời.
Ngay trong chuyến công du mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự sự kiện văn hóa nghệ thuật “Việt Nam: Hành trình Tổ quốc qua điện ảnh và âm nhạc” và gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam ở Hoa Kỳ. Tham dự sự kiện có hơn 2.000 đại biểu, gồm các quan chức của Liên hợp quốc, bạn bè quốc tế và đông đảo đại diện cộng đồng người Việt Nam tại Hoa Kỳ. Đây là sự kiện gặp gỡ giữa Lãnh đạo Đảng, Nhà nước với cộng đồng diễn ra ở nước ngoài có số lượng kiều bào tham dự lớn nhất từ trước đến nay.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ: Trải qua chiến tranh, chia cắt với nhiều đau thương, mất mát, chúng ta càng thấm thía giá trị của hòa bình. Ai trong chúng ta cũng đều mong muốn các thế hệ con cháu được thừa hưởng những giá trị tốt đẹp mà hòa bình mang lại, đó là một cuộc sống bình yên, tự do lao động, học tập, sáng tạo, là lòng nhân ái, sự bao dung, niềm tin, sự đồng lòng và khát vọng cùng nhau xây dựng một đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.
Tới thăm đất nước Canada - nơi có khoảng 300.000 người gốc Việt sinh sống và làm việc, với nhiều nhà khoa học, tiến sĩ được vinh danh trong lĩnh vực điện tử, viễn thông, vệ tinh, năng lượng, nguyên tử hóa học, nhiều luật sư, bác sĩ, thương nhân thành đạt… cũng như sự gắn bó với xã hội và những đóng góp vào đa dạng của văn hóa Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Toàn quyền Canada Louise Arbour nhấn mạnh: Để phát huy vai trò, nguồn lực kiều bào tại Canada cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam trong Kỷ nguyên phát triển mới, cần tiếp tục đẩy mạnh hợp tác giữa nhân dân hai nước..., đặc biệt là phát huy vai trò của cộng đồng du học sinh Việt Nam tại Canada, tăng cường giao lưu, mở rộng hiểu biết giữa thế hệ trẻ hai nước.
Kết tinh giá trị từ sự hòa quyện của “ý Đảng, lòng dân”
Sau 22 năm thực hiện định Nghị quyết số 36-NQ/TW, công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã có những chuyển biến căn bản, toàn diện, góp phần nâng cao nhận thức và tạo sự thống nhất trong hành động từ Trung ương đến địa phương, cả trong nước và ngoài nước, đạt được nhiều kết quả tích cực.
Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình quốc tế vẫn đang biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường..., đời sống của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng chịu những tác động nhất định. Thêm nữa, sự phát triển của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài chưa đồng đều. Tại một số địa bàn, một bộ phận người Việt Nam ở nước ngoài còn gặp khó khăn trong cuộc sống, địa vị pháp lý chưa vững chắc, khả năng hội nhập còn hạn chế. Tình trạng vi phạm pháp luật sở tại vẫn còn xảy ra. Một bộ phận nhỏ còn có những nhận thức và hành động chưa phù hợp lợi ích quốc gia, dân tộc. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức chăm lo, hỗ trợ, vận động và xây dựng cộng đồng, phù hợp đặc điểm của từng địa bàn và từng nhóm đối tượng.
Trước những yêu cầu mới, một số hạn chế cũng bộc lộ rõ hơn. Việc tạo điều kiện để bà con phát huy thế mạnh, tiềm năng và nguyện vọng đóng góp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; cơ chế phối hợp liên ngành có lúc, có nơi chưa đồng bộ; việc nắm bắt tình hình, nhu cầu và đặc điểm của cộng đồng ở từng địa bàn còn có mặt chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, yêu cầu về chăm lo, hỗ trợ, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng, bảo hộ công dân, nhất là trong các tình huống khẩn cấp, cũng ngày càng cao.
Do đó, việc ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW là yêu cầu khách quan, đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về người Việt Nam ở nước ngoài và công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Đó là bước phát triển quan trọng về cách tiếp cận; không chỉ nhìn cộng đồng từ góc độ đối tượng của chính sách, mà cộng đồng là chủ thể tham gia, là đối tác đồng hành và là nguồn lực của quá trình phát triển đất nước.
Đó cũng chính là cơ sở để chuyển mạnh từ tư duy vận động, tập hợp, chăm lo... sang đồng hành, kiến tạo cơ chế và huy động nguồn lực. Nhà nước chuyển mạnh sang vai trò kiến tạo, tạo môi trường, cơ chế, chính sách thuận lợi để đồng bào có thể lựa chọn cách đóng góp phù hợp nhất với năng lực, điều kiện và nguyện vọng của mình; đề cao tinh thần hòa hợp dân tộc, lấy tương đồng để tăng cường đoàn kết, trân trọng, lắng nghe mọi ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả những quan điểm khác biệt nhưng không phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.
Và đó là khi “ý Đảng, lòng dân” cùng hòa quyện, cùng chung một nhịp, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước mà Đại hội XIV của Đảng đã đề ra.
Như khẳng định của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, “với bước phát triển tư duy chiến lược của Đảng ta về vai trò, vị trí của người Việt Nam ở nước ngoài và công tác người Việt Nam ở nước ngoài, Nghị quyết số 23-NQ/TW sẽ tạo xung lực mới để các ban, bộ, ngành, địa phương, các tổ chức đoàn thể triển khai toàn diện và mạnh mẽ hơn công tác này thời gian tới; đồng thời kiến tạo không gian rộng mở - nơi mỗi người con đất Việt ở xa Tổ quốc với lòng yêu nước nồng nàn và khát khao cống hiến đều có thể đồng hành, chung sức, góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho dân tộc”.
