Tội phạm mạng đe dọa niềm tin số và quá trình chuyển đổi số quốc gia

Lợi dụng tâm lý chủ quan và sự thiếu kinh nghiệm của học sinh khi học trực tuyến, các đối tượng xấu đã triển khai nhiều chiêu thức lừa đảo tinh vi trên không gian mạng. Bài viết phân tích một số hình thức lừa đảo phổ biến hiện nay, giúp học sinh và phụ huynh chủ động phòng tránh.

Dữ liệu cá nhân đang bị sao chép và lưu rải rác ở quá nhiều hệ thống, khiến rủi ro rò rỉ, mua bán, lạm dụng thông tin ngày càng lớn. Định danh tự chủ và các “ví danh tính” được xem như một hướng đi quan trọng để giảm thu thập dư thừa, hạn chế rò rỉ và củng cố niềm tin số.

“Chỉ vài cú nhấp chuột là có tiền trong tay… Nhưng cũng chỉ vài ngày sau, bạn có thể rơi vào vòng xoáy nợ nần không lối thoát”. Cảnh báo: Tín dụng đen đang bủa vây người dân trên không gian mạng!

Cuối tháng 12/2025, trên mạng xã hội xuất hiện clip một thanh niên người H’Mông vừa khóc vừa kêu gào lăn lộn ở một góc chợ vào buổi tối vì không tin là mình vừa bị lừa toàn bộ tiền vốn làm ăn. Mặc mọi người khuyên can, an ủi và khẳng định cậu đã bị lừa nhưng cậu vẫn không muốn tin điều ấy.

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao hiện nay tăng cường hoạt động, việc yêu cầu cá nhân người dùng tự phân biệt deepfake bằng mắt thường là điều không thực tế. Công nghệ giả mạo đã đủ “sạch” để vượt qua các dấu hiệu kỹ thuật truyền thống.

Lợi dụng thông tin về chính sách tặng quà của Đảng, Nhà nước nhân dịp chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Tết Nguyên đán Bính Ngọ, một số đối tượng đã thực hiện các hành vi lừa đảo để chiếm đoạt tài sản của người dân.

Càng cận Tết Nguyên đán, các dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ để lì xì, cúng lễ nhộn nhịp trở lại trên các hội nhóm trên mạng xã hội. Lợi dụng tâm lý này, các đối tượng đã có không ít quảng cáo đổi tiền với mức phí hấp dẫn. Nhưng đằng sau sự “tiện lợi” ấy là những bẫy lừa đảo mà người dân không lường trước được.

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Ngày 5/1 vừa qua, một tài khoản facebook mang tên Nguyễn Thị Tài Linh thông báo mình đã bị lừa 76 triệu đồng một cách rất “ngớ ngẩn”khi mua vàng online. Từ trường hợp mà chính mình là nạn nhân, chị bày tỏ mong muốn mọi người hãy hết sức cẩn thận khi mua vàng.

Trong những ngày gần đây, câu chuyện bảo mật dữ liệu cá nhân của người dùng Zalo trở thành tâm điểm dư luận trên nhiều trang thông tin và mạng xã hội.

Luật Trí tuệ nhân tạo vừa được ban hành, lần đầu tiên đặt ra khung pháp lý toàn diện nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi lợi dụng AI để chiếm đoạt tài sản, thao túng nhận thức xã hội.

Mới đây, một phụ nữ ở TP Huế click vào đường link website để vào tải ứng dụng VNeID từ một kẻ tự xưng công an. Gần như ngay lập tức, tài khoản ngân hàng của chị "bay màu" 524 triệu đồng. Đó là số tiền làm lụng cả năm tích cóp của vợ chồng chị.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Hà Nội vừa xử lý một trường hợp sử dụng công nghệ AI, đăng tải video clip sai sự thật về di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh của Thủ đô.

Chỉ trong vài giây phút, một bức ảnh chân dung có thể trở nên lung linh như phim điện ảnh nhờ trí tuệ nhân tạo (AI). Trào lưu “sống ảo” bằng công nghệ AI này đang lan rộng trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt chia sẻ. Nhưng đằng sau những bức ảnh bắt mắt lại là những rủi ro tiềm ẩn mà người dùng không nên xem nhẹ.

Vụ án khởi tố, bắt tạm giam Lê Trung Khoa và Đỗ Văn Ngà là minh chứng rõ ràng cho một thực tế đáng báo động: không gian mạng đang bị một số đối tượng biến thành công cụ chống phá có chủ đích, được tổ chức bài bản, khai thác triệt để công nghệ cao và hiệu ứng lan truyền của mạng xã hội.

Người dùng mạng xã hội tại Việt Nam đang lan truyền phong trào ẩn, xóa ảnh đại diện (avatar) để đối phó với việc Facebook rà quét tài khoản ảo hoặc tránh bị hacker tấn công. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh mạng khẳng định đây là tin giả (fake news) và người dùng không nên hoang mang, thực hiện theo.

Chuyển đổi số tạo động lực phát triển mới cho đất nước, nhưng cũng kéo theo những thách thức  về an toàn thông tin, an ninh mạng. Để bảo vệ không gian mạng an toàn, lành mạnh, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở công nghệ, mà ở đội ngũ nhân lực chất lượng cao – nền tảng bảo đảm an ninh quốc gia và chủ quyền số...

Lừa đảo giả danh công an là chiêu trò lừa đảo qua điện thoại phổ biến hiện nay. Mặc dù đã được cơ quan Công an cảnh báo nhiều lần, nhưng vẫn có không ít người bị sập bẫy.

Nhà ở xã hội… nhưng phải mua bằng ‘suất ngoại giao’? Chỉ cần đóng tiền chênh là chắc suất? Sự thật: Đây là chiêu trò lừa đảo đang nở rộ trên mạng xã hội!

Để phòng, chống tội phạm công nghệ cao hiệu quả, chúng ta cần những giải pháp hiệu quả, ngăn chặn từ gốc, khóa kẽ hở bằng kỷ luật dữ liệu, quản trị chặt tài khoản và nâng “sức đề kháng số” của cộng đồng.

Ngày 29/12/2025, Bộ Công an phối hợp với Văn phòng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia “Phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng”.

Trong khi hàng trăm nghìn người Việt đã trở thành nạn nhân của lừa đảo trên không gian mạng chỉ trong vài năm, một cuộc phản công âm thầm nhưng quyết liệt đang diễn ra ở tầng sâu nhất của nền kinh tế số: nơi danh tính, tài khoản ngân hàng và dòng tiền được “khóa” bằng công nghệ sinh trắc học và định danh quốc gia.

Tội phạm công nghệ cao ngày càng ẩn danh, xuyên biên giới, khiến việc điều tra, truy vết, thu hồi tài sản thêm gian nan. Vì vậy, điều cần thiết là chuyển sang phòng ngừa chủ động nhằm bịt các kẽ hở trong quản lý, bảo vệ tài khoản và dữ liệu, đồng thời xây dựng “lá chắn số” từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp đến từng người dân.

“Chỉ cần vài cú click, hàng trăm triệu đồng có thể… bốc hơi! Các bạn có đang tin vào những lời quảng cáo ‘visa bao đậu - chi phí siêu rẻ - không cần bằng cấp’ trên mạng xã hội không?”

Tội phạm công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Từ hoàn thiện hành lang pháp lý về chuyển đổi số đến cao điểm trấn áp tội phạm và tăng cường tuyên truyền phòng ngừa lừa đảo, các lực lượng chức năng đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.

Từ giữa tháng 11 đến nay, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao tiếp tục diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi; lừa đảo đầu tư, giả mạo doanh nghiệp lớn đến giả danh cơ quan công an. Điểm tin tổng hợp các vụ việc điển hình, đồng thời cảnh báo nguy cơ gia tăng tội phạm mạng và khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác.

Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, nhiều người có thể dễ dàng kết bạn, trò chuyện và chia sẻ cảm xúc. Tuy nhiên, đằng sau những lời mời gọi tưởng chừng vô hại ấy lại ẩn chứa những cạm bẫy nguy hiểm. Một trong những thủ đoạn đang gia tăng trở lại đó là bẫy “chat sex” trên mạng.

Gần đây, hiện tượng các đối tượng lừa đảo dàn dựng nhiều tình huống khác nhau, mạo danh ngân hàng để đánh cắp thông tin, chiếm đoạt tài sản của người dân tiếp tục diễn ra.