“Lá chắn mềm” nhận diện, ngăn ngừa vi phạm trên môi trường số

Trước những vi phạm về quảng bá sai sự thật, tràn lan trên môi trường số, báo chí, truyền thông đang trở thành “lá chắn mềm” quan trọng giúp nhận diện, cảnh báo và ngăn ngừa vi phạm. Với vai trò chủ động báo chí, truyền thông đã góp phần tạo lập không gian mạng minh bạch, an toàn và đáng tin cậy.

Báo chí, truyền thông góp phần tạo lập không gian mạng minh bạch, an toàn, đáng tin cậy. (Nguồn BÁO CHÍNH PHỦ)
Báo chí, truyền thông góp phần tạo lập không gian mạng minh bạch, an toàn, đáng tin cậy. (Nguồn BÁO CHÍNH PHỦ)

Lan tỏa tri thức, định hướng nhận thức

Trong bối cảnh kinh tế thị trường và chuyển đổi số quốc gia phát triển mạnh mẽ, báo chí không chỉ là kênh truyền tải thông tin mà còn là công cụ giáo dục, giám sát và đấu tranh với những biểu hiện sai trái trong đời sống xã hội. Hơn thế, báo chí ngày càng khẳng định vai trò là “cánh tay nối dài” của Nhà nước trong quản lý xã hội bằng pháp luật. Bằng việc lan tỏa tri thức, định hướng nhận thức và nâng cao ý thức pháp luật của công dân, báo chí góp phần củng cố nền tảng pháp lý, xây dựng môi trường phát triển minh bạch và bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như thương mại điện tử, kinh tế sáng tạo và truyền thông số.

Nhận định về vai trò của báo chí trong đấu tranh phòng chống vi phạm thương mại điện tử hiện nay, Tiến sĩ Đinh Văn Trung, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho biết: Báo chí phát hiện và phản ánh vi phạm trong hoạt động KOC/KOL - hoạt động marketing sử dụng những người có sức ảnh hưởng để quảng bá sản phẩm hoặc dịch vụ…

Thực tế chứng minh, thời gian qua,nhiều vụ việc nổi bật đã cho thấy tính nhạy bén và vai trò định hướng của báo chí - truyền thông trong việc cảnh báo, phản biện xã hội, và tạo áp lực dư luận. Dẫn chứng về vụ việc xảy ra gần đây, Tiến sĩ Đinh Văn Trung cho biết: Vụ “kẹo rau” và “sữa giả”, báo chí là lực lượng đầu tiên đưa tin, điều tra, phanh phui chiêu trò quảng cáo “thần thánh hóa” công dụng, đánh tráo khái niệm “thực phẩm chức năng” - “thuốc chữa bệnh”. Những tuyến bài được đăng tải trên các phương tiện truyền thông đã giúp dư luận hiểu rõ bản chất gian lận thương mại, đồng thời khiến cơ quan chức năng vào cuộc xử lý.

Mới đây, vụ “Hoàng Hường”, sự kiện KOC nổi tiếng bị khởi tố vì “vi phạm quy định về kế toán, gây hậu quả nghiêm trọng” được báo chí đưa tin nhanh chóng, đa chiều. Qua đó cho thấy, báo chí góp phần đặt lại vấn đề đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của KOL/KOC, đồng thời giúp người tiêu dùng hiểu rằng “sức ảnh hưởng truyền thông không nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật”.

Trường hợp “Quang Linh Vlog” cũng là thí dụ điển hình, khiến dư luận từng dậy sóng khi một số video, sản phẩm quảng cáo liên quan đến hoạt động thiện nguyện bị khai thác sai hướng hoặc bị lợi dụng để gắn thương mại hóa hình ảnh.

Có thể khẳng định, các bài viết phản ánh của báo chí truyền thông đã giúp công chúng nhìn nhận đúng ranh giới giữa truyền cảm hứng và quảng bá thương mại, cảnh tỉnh cộng đồng sáng tạo nội dung về tính chuẩn mực và tính pháp lý trong môi trường mạng. Những vụ việc đó minh chứng cho vai trò “phản xạ xã hội” của báo chí khi điều tra, cảnh báo, định hướng dư luận không chỉ dừng ở thông tin, mà là hành động bảo vệ công lý và niềm tin cộng đồng.

Tạo “vaccine tinh thần” trên môi trường số

Dù có vai trò quan trọng, tuy nhiên các chuyên gia nhận định, vẫn còn một số phương tiện truyền thông thực hiện “PR trá hình”, “mua bài”, hoặc “đánh bóng thương hiệu” cho các KOL/KOC vi phạm, làm giảm tính khách quan và uy tín của truyền thông. Việc thiếu chuyên môn pháp lý và công nghệ số khiến nhiều phóng viên, biên tập viên chưa đủ năng lực phát hiện sớm các hành vi gian lận thương mại điện tử. Sự lan tỏa thông tin xuyên biên giới (TikTok, YouTube, Facebook) khiến việc kiểm chứng, gỡ bỏ nội dung sai lệch gặp nhiều khó khăn…

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của báo chí, Tiến sĩ Đinh Văn Trung cho rằng cần phải nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức truyền thông, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kinh tế số, truyền thông kỹ thuật số cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên, xây dựng Bộ Quy tắc đạo đức nghề nghiệp và truyền thông liêm chính trong hoạt động thương mại điện tử, gắn với các giá trị “Chính trực – Trách nhiệm – Minh bạch”.

Bên cạnh đó, cần phải phát huy vai trò của các Trung tâm, Viện, Hiệp hội, cần coi là đối tác chiến lược của báo chí. Ngoài ra, cần phải xây dựng các chương trình như phối hợp kiểm chứng thông tin sản phẩm, doanh nghiệp, KOL/KOC; công bố danh sách “Doanh nghiệp - KOL minh bạch” hằng năm; hỗ trợ kỹ thuật giám sát, truy xuất nguồn gốc, xác thực tem - mã chống giả… Kết nối cơ quan quản lý và cơ quan báo chí thiết lập Trung tâm phối hợp cảnh báo sớm thương mại điện tử, nơi các cơ quan báo chí, hiệp hội và Bộ, ngành chia sẻ dữ liệu, cảnh báo vi phạm. Xây dựng cơ chế “Báo chí đồng hành – Nhà nước kiến tạo – Xã hội giám sát”, tạo nên tam giác kiểm soát hiệu quả.

Theo các chuyên gia, trong nền kinh tế số, báo chí không chỉ đưa tin mà còn kiến tạo tri thức và niềm tin. Mỗi bài viết, phóng sự, chuyên đề truyền thông có trách nhiệm xã hội – chính là một “vaccine tinh thần” chống lại sự giả dối và thao túng trong hoạt động thương mại điện tử. Bởi vậy, cần phải đa dạng hóa hình thức tuyên truyền Phát triển chuyên trang số “Pháp luật và Kinh tế số” trên các nền tảng truyền hình, báo điện tử. Tổ chức Talkshow, Podcast, Livestream pháp luật – nơi chuyên gia, nhà báo, KOL/KOC trao đổi trực tiếp với công chúng. Khuyến khích các phóng sự điều tra đa phương tiện về lĩnh vực thương mại điện tử, quảng cáo và đạo đức truyền thông.

Có thể bạn quan tâm

Người dân cần cảnh giác với các cuộc gọi giả mạo người thân, cơ quan chức năng.

Cuộc gọi hiện đúng tên người thân vẫn có thể là lừa đảo

Nhờ công nghệ giả mạo số điện thoại kết hợp trí tuệ nhân tạo mô phỏng giọng nói, các đối tượng lừa đảo có thể khiến cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, bạn bè hoặc cơ quan, tổ chức uy tín. Thủ đoạn này đã khiến không ít người mất cảnh giác, cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của kẻ lừa đảo.

Các đối tượng trong đường dây cá độ bị công an thành phố Đà Nẵng triệu tập, làm việc và tạm giữ hình sự. (Nguồn: Bộ Công an)

Xử lý nghiêm hành vi cá độ bóng đá trên không gian mạng

Giải Vô địch bóng đá thế giới (World Cup 2026) đang đầy kịch tính bởi những chiến thắng của các đội tuyển vốn được đánh giá thấp hơn. Lợi dụng sự hấp dẫn của môn thể thao "vua" này, nhiều trang web, đường dây cá độ bóng đá trái phép đã nở rộ trên không gian mạng khiến nhiều người mê "đỏ đen" rơi vào cảnh "tan cửa, nát nhà"...

Một “thế trận lòng dân” vững chắc sẽ là “lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng.

“Lá chắn” tư tưởng trên mặt trận không gian mạng

Trong dòng chảy của lịch sử và đời sống xã hội, “sự thật” luôn là nền tảng tối cao quyết định nhận thức, dẫn dắt niềm tin và định hình hành động của quần chúng nhân dân. Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự bùng nổ thông tin đang bị các thế lực đen tối lợi dụng để làm mờ ranh giới giữa cái thật và cái giả.

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhận diện thủ đoạn lừa đảo “sở hữu kỳ nghỉ”

Nhiều người dân đã trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo liên quan đến “sở hữu kỳ nghỉ” (timeshare) với số tiền thiệt hại từ vài chục triệu đến hàng tỷ đồng. Núp bóng các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp hoặc cơ hội đầu tư sinh lời, nhiều đối tượng đã dựng nên các kịch bản tinh vi để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của khách hàng.

Khi trại hè trở thành “cái bẫy”.

[Video] Khi trại hè trở thành “cái bẫy”

Mùa hè là thời điểm nhiều phụ huynh tìm kiếm các khóa học kỹ năng, trại hè hay chương trình trải nghiệm thực tế để giúp con em có thêm môi trường rèn luyện và phát triển.

Các em nhỏ tại điểm trường Hát Khoang, xã Mường Mùn, tỉnh Điện Biên. (Ảnh: Thuỷ Nguyên)

Lừa đảo công nghệ cao nhắm vào trẻ em dịp hè

Mùa hè đến là khoảng thời gian học sinh có nhiều thời gian tiếp xúc với điện thoại, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến. Đây cũng là thời điểm các đối tượng xấu gia tăng hoạt động trên không gian mạng với nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản, đánh cắp thông tin hoặc xâm hại trẻ em.

Tội phạm "ôm" tiền tỷ, nạn nhân "ôm" nợ xấu suốt đời

Tội phạm "ôm" tiền tỷ, nạn nhân "ôm" nợ xấu suốt đời

Không đánh cắp mật khẩu. Không chiếm đoạt mã OTP. Không cần trực tiếp hack tài khoản ngân hàng. Một hình thức lừa đảo mới đang bùng phát với mức độ nguy hiểm đặc biệt: Nạn nhân chính là người tự tay thực hiện toàn bộ quy trình vay vốn để... dâng tiền cho kẻ xấu.

Từ ngày 1/7/2026, tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội.

Tăng mức xử phạt với hành vi giả mạo trên mạng xã hội

Các hình thức lợi dụng mạng xã hội để giả mạo tài khoản, fanpage, hội nhóm nhằm phát tán thông tin giả, sai sự thật hoặc lừa đảo người dùng ngày càng phổ biến. Từ ngày 1/7/2026, quy định xử phạt đối với các hành vi này tiếp tục được siết chặt với mức phạt tăng cao hơn trước.

Cuộc gọi rác. (Ảnh minh họa)

Siết xử phạt tin nhắn rác, cuộc gọi rác

Tin nhắn chứa đường dẫn giả mạo, cuộc gọi rác hay phần mềm độc hại vẫn là những thủ đoạn phổ biến được các đối tượng sử dụng để tiếp cận người dùng trên môi trường mạng. Pháp luật hiện hành quy định nhiều chế tài xử lý đối với các hành vi này nhằm bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông.

Vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Hàng trăm nghìn website giả mạo dịch vụ công đã được phát hiện trong nhiều năm gần đây. Nhưng số lượng website giả mạo này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại và còn có xu hướng tăng lên cả về mức độ tinh vi và số lượng nạn nhân. Vậy vì sao website giả mạo dịch vụ công vẫn còn “đất sống”?

Ảnh minh hoạ.

Cảnh báo gia tăng tình trạng cá độ bóng đá trên mạng trước World Cup 2026

Giải vô địch bóng đá World Cup 2026 sắp diễn ra, thu hút sự quan tâm của nhiều người hâm mộ trên thế giới. Lợi dụng sức “nóng” của sự kiện này, các đối tượng tổ chức đánh bạc đã dùng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi lôi kéo người dân tham gia cá độ trái phép trên mạng, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh - trật tự địa phương.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân chỉ đăng nhập tại địa chỉ chính thức của Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Cẩn trọng với tin nhắn giả mạo cổng dịch vụ công

Thời gian gần đây, người dân liên tục nhận được tin nhắn thông báo “phạt nguội”, “xác minh thông tin cư trú” kèm đường link yêu cầu đăng nhập Cổng dịch vụ công. Đây là thủ đoạn lừa đảo  không còn mới nhưng vẫn tiếp tục được tội phạm sử dụng ở nhiều thời điểm khác nhau nhằm vào sự lơ là, mất cảnh giác của người dân dân...

Điểm tin an ninh mạng tháng 5/2026.

[Video] Điểm tin an ninh mạng tháng 5/2026

Từ ngày 15/4 đến 15/5/2026, hàng loạt vụ án công nghệ cao tiếp tục bị bóc gỡ trong cả nước. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, đây không còn là những vụ lừa đảo riêng lẻ mà là dấu hiệu cho thấy: tội phạm công nghệ cao đang thay đổi.

Tiến sĩ Phạm Ngọc Minh, Phó trưởng phòng Kỹ thuật điều khiển và Tự động hóa cùng nhóm tác giả triển khai nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng AI đa phương thức trong phát hiện thông tin sai lệch và phân tích mạng xã hội. (Ảnh: TL)

Ứng dụng AI phát hiện tin giả trên không gian mạng

Trong bối cảnh tin giả lan truyền chóng mặt trên không gian mạng, việc ứng dụng AI đa phương thức trong phát hiện thông tin sai lệch và phân tích mạng xã hội đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm kiểm chứng và cảnh báo sớm rủi ro thông tin trên môi trường số.

Cơ quan chức năng khuyến cáo người tiêu dùng không nên giao dịch chỉ dựa vào video quảng cáo, livestream.

Cảnh báo lừa đảo công nghệ cao khi mua hàng online

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia vừa phát đi cảnh báo về việc các đối tượng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung giả mạo bằng trí tuệ nhân tạo (deepfake) để giả mạo người nổi tiếng, chuyên gia, cơ quan chức năng nhằm quảng cáo sai sự thật, lừa đảo người tiêu dùng trên môi trường mạng.

Các đội tham Cuộc thi “Hành trình truy vết tội phạm mạng” do Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an tổ chức. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Bộ Công an

Nhân lực cho mặt trận phòng chống tội phạm công nghệ cao

Trong bối cảnh tội phạm sử dụng công nghệ cao ngày càng tinh vi, có yếu tố xuyên quốc gia và liên tục đổi mới phương thức, thủ đoạn, nguồn nhân lực chuyên sâu về an ninh mạng được xác định là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác đào tạo, bồi dưỡng và giữ chân lực lượng này đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Khi “mất danh tính” đáng sợ hơn mất mã OTP

Khi “mất danh tính” đáng sợ hơn mất mã OTP

Nếu như trước đây, các đường dây lừa đảo chủ yếu tìm cách khiến nạn nhân đọc mã OTP để chiếm đoạt tiền trong tài khoản, thì hiện nay, nhiều nhóm tội phạm đã chuyển sang thu thập dữ liệu eKYC (định danh điện tử) gồm: ảnh căn cước công dân, khuôn mặt, video xác thực, giọng nói, số điện thoại, tài khoản ngân hàng...

Một tin rao cho thuê nhà ở trên mạng xã hội.

Cảnh giác thủ đoạn lừa đảo mới nhắm vào người cho thuê nhà

Trong bối cảnh thị trường cho thuê nhà ở các thành phố lớn có nhiều biến động khi khách thuê trả mặt bằng, nhu cầu tìm người thuê mới tăng lên. Lợi dụng tình huống này, các đối tượng lừa đảo sử dụng thủ đoạn giả làm người thuê nhà, chủ động đặt cọc rồi yêu cầu chủ nhà bấm vào đường link lạ để chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

Xây dựng "hệ miễn dịch số" trên trận địa tư tưởng

Xây dựng "hệ miễn dịch số" trên trận địa tư tưởng

Vượt qua những đường biên hữu hình, biên giới quốc gia hôm nay đã mở rộng trên không gian mạng, nơi thông tin lan tỏa với tốc độ chưa từng có, nơi mỗi chiếc điện thoại thông minh có thể trở thành một “cánh cửa thần kỳ” đưa con người bước vào “thế giới phẳng”.

Người dân chỉ nên thực hiện qua VNeID, ứng dụng chính thức của nhà mạng hoặc điểm giao dịch hợp pháp để được hỗ trợ chuẩn hóa thông tin thuê bao di động; tuyệt đối không cung cấp OTP, mật khẩu, ảnh khuôn mặt hay bấm vào đường link lạ. (Ảnh ĐOÀN THỦY)

Lừa đảo dưới chiêu xác thực thông tin thuê bao di động

Lợi dụng quy định mới về xác thực thông tin thuê bao di động, nhiều đối tượng đã giả danh cơ quan chức năng, nhà mạng để chiếm quyền kiểm soát SIM, từ đó đánh cắp mã OTP và rút tiền trong tài khoản ngân hàng. Thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, gây thiệt hại lớn cho người dân.