Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: "Siết chặt công tác giám định pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc"

Tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát

Bộ Y tế hiện đang quản lý 2 bệnh viện tâm thần (Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2), 2 Viện Pháp y tâm thần và 5 Phân viện Pháp y tâm thần.

Theo Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên, kết quả giám định pháp y tâm thần trong các vụ án hình sự có giá trị làm căn cứ cho cơ quan tố tụng quyết định hành vi tố tụng đối với một bị can, bị cáo hay một phạm nhân đang chấp hành án. Vì vậy, giám định viên và người được giao trọng trách lập hồ sơ, cũng như kết luận giám định pháp y tâm thần cho bệnh nhân phải có đủ tiêu chuẩn, có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trung thực, khách quan, không bị lung lay, mua chuộc bởi kẻ phạm tội hay bệnh nhân.

Lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc đã được cụ thể hóa trong Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và được quy định tại Nghị định 64/2011/NĐ-CP của Chính phủ. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, một số cá nhân đã không thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ, cũng như đạo đức công vụ và vi phạm, bị cơ quan điều tra khởi tố, bắt giam.

Mới đây, Công an TP Hà Nội khởi tố một loạt cán bộ Viện Pháp y tâm thần Trung ương về tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, đưa hối lộ, nhận hối lộ, môi giới hối lộ và lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ”.

Sau vụ việc này, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Y tế đã thảo luận và sẽ ban hành ngay nghị quyết chuyên đề về việc tăng cường công tác quản lý trong lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc.

Bộ đã chỉ đạo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phải tăng cường hơn nữa công tác kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện vi phạm để có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục kịp thời.

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, để phát hiện cán bộ có hành vi làm giả bệnh án tâm thần là rất khó, vì hình thức phạm tội hiện nay rất tinh vi. Chỉ có cơ quan điều tra khi xây dựng chuyên án và có chuyên môn nghiệp vụ về điều tra với đầy đủ điều kiện mới điều tra phát hiện được.

"Với trách nhiệm quản lý của mình, Bộ Y tế sẽ tăng cường giám sát, tiếp nhận các thông tin phản ánh qua các kênh khác nhau để nắm bắt kịp thời, khi phát hiện dấu hiệu vi phạm sẽ chuyển cơ quan Công an để xem xét xử lý hoặc xử lý theo quy định", Thứ trưởng khẳng định.

Ngăn chặn sai phạm trong giám định tâm thần

Để ngăn chặn các hành vi vi phạm, Bộ Y tế đã yêu cầu các cơ sở điều trị bắt buộc thực hiện nghiêm quy định về quản lý người bệnh bắt buộc chữa bệnh, không để người bệnh tự ý ra khỏi cơ sở bắt buộc chữa bệnh tâm thần hoặc bỏ trốn; bảo đảm 3 lớp cửa (cửa buồng bệnh, cổng khoa và cổng viện) và lắp đặt camera giám sát; xây dựng quy trình quản lý chặt chẽ việc thăm gặp và mang đồ dùng cá nhân vào buồng bệnh.

Bộ y tế yêu cầu, việc cấp bản tóm tắt bệnh án, cấp giấy khám sức khỏe (có nội dung về tình trạng tâm thần) phải tuân thủ chặt chẽ đúng quy định về chuyên môn trong chẩn đoán, điều trị, quy trình kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh, đúng mẫu và đúng các quy định tại các văn bản có liên quan.

Khi tiếp nhận trưng cầu, hoặc yêu cầu của cơ quan tố tụng, các tổ chức, cá nhân và thực hiện giám định phải bảo đảm khách quan, trung thực, chính xác, đúng quy trình, đúng quy định của Luật Giám định tư pháp và biểu mẫu sử dụng trong giám định pháp y tâm thần.

Ngoài việc tăng cường kiểm tra, giám sát, Bộ Y tế tiếp tục ban hành các văn bản chỉ đạo về chấn chỉnh việc thực hiện đạo đức công vụ và chức trách, nhiệm vụ của y, bác sĩ.

"Bộ Y tế đang phối hợp với Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân Tối cao rà soát lại các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực giám định pháp y, pháp y tâm thần, đặc biệt đối với các cơ sở y tế được giao điều trị bắt buộc đã có hướng dẫn, quy định cụ thể để nhân viên ngành y tế làm việc trong lĩnh vực này vừa thực hiện chức năng của thầy thuốc điều trị cho bệnh nhân, vừa có chức năng quản lý đối tượng.

Đây là một lĩnh vực mà ngành y tế tập trung nghiên cứu để cùng các bộ, ngành sớm hoàn thiện thể chế, để lĩnh vực pháp y tâm thần ngày càng được quản lý chặt chẽ hơn", Thứ trưởng nói.

Đồng thời, Bộ Y tế cũng đang phối hợp với các bộ, ngành trình Chính phủ sửa Nghị định 64; phối hợp triển khai thực hiện Đề án Nâng cao năng lực, hiệu quả của lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc (Đề án này đã được Bộ Y tế trình Chính phủ và Chính phủ đang xem xét phê duyệt).

Bộ Y tế cũng đề nghị Bộ Công an chỉ đạo Công an địa phương tích cực phối hợp với các cơ sở y tế trong việc điều tra, xử lý đối với bệnh nhân cố tình trốn khỏi nơi điều trị bắt buộc, cố tình cấu kết với đối tượng ngoài xã hội để hành hung bác sĩ.

Sớm kiện toàn lãnh đạo Viện Pháp y tâm thần Trung ương

Theo Thứ trưởng, để sớm ổn định tổ chức tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Bộ Y tế đã phối hợp chặt chẽ với Cơ quan cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội, chỉ đạo Viện phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu, cũng như tạo điều kiện để các đối tượng liên quan làm việc với cơ quan điều tra, để cơ quan điều tra thu thập tài liệu, chứng cứ, kết luận đúng người, đúng tội, bảo đảm khách quan, sớm kết thúc vụ án.

Bộ Y tế đã Ban hành văn bản gửi Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao và Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội trong thời gian Viện Pháp y Tâm thần Trung ương chưa đủ số lượng về giám định viên, thiếu nguồn nhân lực bác sĩ, trước mắt tạm dừng tiếp nhận các đối tượng giám định mới, những đối tượng này chuyển đến các đơn vị giám định khác để phục vụ cho các cơ quan tố tụng; tạm dừng nhận mới bệnh nhân điều trị bắt buộc.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế chỉ đạo Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 thực hiện tiếp nhận các bệnh nhân điều trị bắt buộc mới để bảo đảm các đối tượng được điều trị theo đúng quy định của pháp luật.

Hiện nay, Bộ Y tế đã chỉ đạo Vụ Tổ chức cán bộ tham mưu từng bước hoàn chỉnh về công tác tổ chức cán bộ. Theo đó, giao đồng chí Phó Viện trưởng phụ trách điều hành và ngay nửa đầu tháng 7, sẽ kiện toàn chức danh lãnh đạo của Viện để có người lãnh đạo duy trì Viện hoạt động bình thường; ổn định tư tưởng cho cán bộ, nhân viên của Viện tiếp tục yên tâm làm việc.

Bộ đã có thông báo gửi các đơn vị khi kiện toàn xong tổ chức cán bộ, bảo đảm đủ số lượng giám định viên, cũng như bảo đảm đủ số lượng bác sĩ điều trị thì Viện tiếp tục quay trở lại nhận các đối tượng giám định, cũng như các đối tượng điều trị bắt buộc theo đúng chức năng, nhiệm vụ.