Ngày 6/4, Chính phủ ban hành Nghị định số 127/2026/ NĐ-CP quy định về quản lý chất lượng và chính sách phát triển sản phẩm, dịch vụ Halal, tạo khung pháp lý khuyến khích đầu tư, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Halal Việt Nam.
Nâng chuẩn toàn diện
Bà Nguyễn Thị Ngọc Hằng, Giám đốc Marketing Văn phòng Chứng nhận Halal Việt Nam cho biết: Theo Luật số 33/2014 về Bảo đảm sản phẩm Halal, Quy định Chính phủ số 39/2021 và Quy định số 42/2024, Indonesia áp dụng cơ chế quản lý Halal bắt buộc đối với toàn bộ sản phẩm lưu thông trên thị trường, trong đó hàng nhập khẩu phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu chứng nhận. Đối với thực phẩm nhập khẩu thời hạn áp dụng muộn nhất là trước ngày 17/10/2026. Sau thời điểm này, các sản phẩm không có chứng nhận Halal hợp lệ sẽ không được phép lưu thông tại thị trường Indonesia hoặc có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Việc quản lý và cấp phép chứng nhận Halal tại Indonesia do Cơ quan Quản lý Bảo đảm sản phẩm Halal (BPJPH) trực thuộc Bộ Tôn giáo Indonesia thực hiện. Đây cũng là đầu mối quản lý toàn bộ hệ thống Halal quốc gia, bao gồm cả việc công nhận các tổ chức chứng nhận nước ngoài và cấp mã số Halal đối với sản phẩm nhập khẩu. Để đáp ứng đầy đủ yêu cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần triển khai đồng bộ các khâu, từ chứng nhận tại Việt Nam đến đăng ký tại Indonesia.
Trước hết, doanh nghiệp phải được cấp chứng nhận Halal bởi tổ chức được BPJPH công nhận theo cơ chế thỏa thuận công nhận lẫn nhau (MRA), bảo đảm phù hợp với chương trình Halal của Indonesia. Sau đó, nhà nhập khẩu hoặc đại diện hợp pháp tại Indonesia sẽ thực hiện đăng ký trên hệ thống SIHALAL để được cấp mã số chứng nhận Halal nước ngoài. Quá trình này bao gồm việc nộp hồ sơ, thẩm tra, thanh toán và phê duyệt bởi BPJPH trước khi sản phẩm được phép lưu hành. Ngoài ra, sản phẩm khi đưa ra thị trường phải ghi nhãn đúng quy định, sử dụng logo Halal Indonesia kèm theo mã số chứng nhận.
Thực tế nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang gặp khó khăn trong quá trình triển khai do lựa chọn tổ chức chứng nhận không được Indonesia công nhận; hồ sơ đăng ký trên hệ thống SIHALAL chưa đầy đủ hoặc chưa phù hợp dẫn đến việc bị từ chối hoặc phải thực hiện lại toàn bộ quy trình, gây phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng.
Trong khi đó, thị trường Halal tại Trung Đông cũng đang bước vào giai đoạn nâng chuẩn toàn diện. Ông Trương Xuân Trung, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại Các Tiểu Vương quốc Arab thống nhất (UAE) thông tin: Trước đây Halal chủ yếu được hiểu là tiêu chuẩn tôn giáo áp dụng cho thực phẩm thì hiện nay khái niệm này đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực, gắn liền với tiêu chuẩn organic, không biến đổi gien và an toàn thực phẩm tuyệt đối. Các tiêu chuẩn mới ngày càng gắn với yếu tố “Halal xanh” bao gồm sản phẩm có bao bì tự hủy, phát thải các-bon thấp; thực phẩm dựa trên thực vật; chú trọng công tác bản địa hóa sản phẩm…
Bên cạnh đó, yêu cầu truy xuất nguồn gốc đang được đẩy lên cao hơn thông qua việc ứng dụng công nghệ số như mã QR hay blockchain trong kiểm soát chuỗi cung ứng. Ngoài ra, thiết kế bao bì cần sử dụng ngôn ngữ kép (tiếng Anh-tiếng Ả Rập), sử dụng hình ảnh phù hợp với phong tục Hồi giáo. Trong điều kiện thương mại điện tử phát triển với hơn 80% giao dịch hàng tiêu dùng Halal qua các siêu ứng dụng, UAE cũng đang triển khai hệ thống hóa đơn điện tử và các cơ chế báo cáo nhằm minh bạch toàn bộ giao dịch trong chuỗi cung ứng, tạo ra mặt bằng tiêu chuẩn mới tại Trung Đông đòi hỏi doanh nghiệp phải sớm thích ứng.
Nâng cao năng lực tiếp cận thị trường
Trước thực tế tiêu chuẩn liên tục được cập nhật, bổ sung, ông Lê Việt Anh, Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam khuyến nghị doanh nghiệp khi xuất khẩu sang Indonesia cần chủ động rà soát lại việc đáp ứng các điều kiện trước ngày 17/10/2026, đồng thời lựa chọn đúng đơn vị chứng nhận Halal được Indonesia công nhận; phối hợp chặt chẽ với đối tác nhập khẩu trong quá trình đăng ký; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, quy trình sản xuất cũng như các điều kiện liên quan nhằm bảo đảm tuân thủ quy định.
Trong khi đó, theo Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam tại UAE, doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chưa tiếp cận hiệu quả thị trường Halal Trung Đông. Lý do là chưa có chứng nhận Halal hợp lệ nhưng đã tìm cách đưa hàng vào thị trường; không ít doanh nghiệp đánh giá sai cấu trúc giá và chi phí logistics dẫn đến sản phẩm giảm sức cạnh tranh. Một hạn chế khác là thiếu đối tác địa phương đủ tin cậy hỗ trợ phân phối khiến việc tiếp cận thị trường bị gián đoạn. Đáng chú ý, kỳ vọng “bán nhanh” cũng là cách tiếp cận chưa phù hợp vì thị trường Trung Đông đòi hỏi thời gian xây dựng niềm tin và hệ thống phân phối ổn định.
Để nâng cao khả năng thích nghi các yếu tố thị trường, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam tại UAE Tạ Xuân Hiển cho rằng: Do khách hàng trong chuỗi Halal chủ yếu là các đối tác trung gian như nhà nhập khẩu, nhà phân phối, hệ thống bán lẻ hoặc khối dịch vụ như khách sạn, nhà hàng cho nên doanh nghiệp phải xây dựng quan hệ với hệ thống phân phối ngay từ đầu thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm nhằm tối ưu chi phí, nâng cao khả năng cạnh tranh.
“Trước hết, hoàn tất chứng nhận Halal và lựa chọn sản phẩm phù hợp. Tiếp theo là gửi mẫu, tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại để thăm dò thị trường. Từ đó chuyển trọng tâm sang tìm kiếm nhà phân phối tiềm năng và tiến tới ký kết hợp đồng các đơn hàng đầu tiên. Nếu thị trường ổn định, doanh nghiệp có thể mở rộng quy mô và gia tăng hiện diện tại khu vực”, ông Hiển nhấn mạnh.
