Halal không chỉ là khái niệm tôn giáo mà đã trở thành một hệ tiêu chuẩn toàn diện, kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu, chế biến, bảo quản đến vận chuyển sản phẩm.
Thị trường rộng mở nhưng chưa dễ tiếp cận
Lạng Sơn sở hữu nhiều sản phẩm đặc trưng như hoa hồi, thạch đen, na Chi Lăng và các loại cây ăn quả có giá trị. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận thị trường Halal của doanh nghiệp địa phương còn hạn chế. Nhiều đơn vị thiếu thông tin về yêu cầu thị trường, chưa có quy trình sản xuất chuẩn hóa, đặc biệt chưa đạt các chứng nhận Halal.
Đánh giá về tiềm năng tiếp cận thị trường Halal của nông sản Lạng Sơn, PGS, TS Đinh Công Hoàng (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, Lạng Sơn sở hữu nhiều nông sản có giá trị cao, dù vậy vẫn chưa biết cách khai thác. “Có những cơ sở tại Lạng Sơn đã sản xuất hoa hồi phục vụ xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) để chế biến tinh dầu suốt hơn 20 năm, với sản lượng nguyên liệu rất lớn, mỗi năm đạt khoảng 20 tấn. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là dù chất lượng sản phẩm được đánh giá cao, thương hiệu lại thuộc về các đối tác nước ngoài, còn người sản xuất trong nước vẫn chỉ dừng ở khâu bán thô”.
Nhiều chuyên gia cũng nhận định, để khai thác hiệu quả tiềm năng xuất khẩu, chinh phục thị trường Halal, nông sản Lạng Sơn cần từng bước xây dựng thương hiệu chính thống, đặc biệt đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về Halal.
Chuẩn hóa để bước vào “sân chơi” toàn cầu
Thời gian qua, Lạng Sơn đã phối hợp các bên liên quan tổ chức nhiều hội thảo nhằm tìm hướng khai phá tiềm năng cho nông sản địa phương. Qua đó, chuyên gia đã phân tích thực trạng sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản của tỉnh, đồng thời chỉ ra những rào cản lớn cần sớm vượt qua như: yêu cầu nguyên liệu sạch, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm, quy định về bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Đây là những tiêu chí bắt buộc trong hệ thống tiêu chuẩn Halal hiện đại.
Trên cơ sở phân tích tiềm năng và thách thức, nhiều nhóm giải pháp trọng tâm đã được gợi mở. Trước hết là áp dụng quy trình sản xuất chuẩn, xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn Halal và kiểm soát chặt chẽ khâu thu hoạch, sơ chế, chế biến. Song song, cần đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tổ chức chứng nhận uy tín, ban hành cơ chế khuyến khích tham gia chứng nhận Halal. Việc phát triển thương hiệu nông sản Halal cũng được định hướng tăng cường quảng bá và xúc tiến thương mại tại các thị trường lớn như Malaysia, Indonesia, UAE hay Saudi Arabia.
Các chuyên gia cũng đưa ra khuyến nghị Lạng Sơn cần sớm chú trọng nâng cao năng lực doanh nghiệp thông qua đào tạo kiến thức Halal, tư vấn tiêu chuẩn kỹ thuật và hỗ trợ đổi mới công nghệ. Một giải pháp then chốt khác là tăng cường liên kết chuỗi, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia mô hình sản xuất liên kết, bảo đảm tiêu chuẩn cao và nguồn cung ổn định.
Nếu được tổ chức bài bản, sản xuất Halal không chỉ mở thêm thị trường xuất khẩu mà còn nâng cao chất lượng, giá trị và năng lực cạnh tranh cho nông sản Lạng Sơn.
Thế giới hiện có khoảng 2 tỷ người tiêu dùng Halal, chiếm gần một phần tư dân số toàn cầu và dự báo sẽ tăng lên 2,18 tỷ người vào năm 2030. Đây được xem là một trong những thị trường giàu tiềm năng với nông sản Việt Nam nói chung và Lạng Sơn nói riêng.
