Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Tư pháp Mai Lương Khôi cho biết, việc xây dựng Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công hết sức quan trọng, nhằm bảo đảm những yếu tố, điều kiện để triển khai chế định này. Đồng thời, qua thí điểm sẽ giúp tổng kết kinh nghiệm, nắm bắt những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, từ đó làm cơ sở hoàn thiện pháp luật, triển khai chế định này một cách chính thức, hiệu quả.
Theo báo cáo tại cuộc họp, dự thảo Nghị quyết gồm 20 điều quy định về đối tượng được công nhận luật sư công. Theo đó, để bảo đảm chất lượng của đội ngũ luật sư công và không làm phát sinh biên chế, Nghị quyết quy định đối tượng được công nhận luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, cán bộ doanh nghiệp Nhà nước, trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng, liêm chính; có trình độ cử nhân luật trở lên; có ít nhất 05 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực pháp luật hoặc kinh nghiệm tranh tụng, tư vấn pháp luật hoặc giải quyết vụ việc pháp lý phức tạp; đã qua khóa đào tạo nghề theo quy định.
Người đủ tiêu chuẩn nêu trên và được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư thì được thực hiện các công việc thuộc phạm vi hoạt động của luật sư công. Để xây dựng và hình thành đội ngũ luật sư công có chất lượng cũng như có thể có ngay đội ngũ luật sư công để thực hiện việc công trong giai đoạn thí điểm, Nghị quyết quy định hai nhóm để trở thành luật sư công.
Nhóm 1 gồm người đã có Chứng chỉ hành nghề luật sư được tuyển dụng làm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, cán bộ doanh nghiệp Nhà nước.
Nhóm 2 gồm người đang là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, cán bộ doanh nghiệp Nhà nước. Trong đó, người phải tham gia đào tạo luật sư công gồm: Người đang là chuyên viên, nghiên cứu viên, giảng viên trong lĩnh vực pháp luật và có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật thời gian đào tạo luật sư công 6 tháng; Người đang là chuyên viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật và có bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật, thời gian đào tạo luật sư công 03 tháng.
Người được miễn đào tạo luật sư công gồm: Người đã được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư; người đã có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư; giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật, tiến sĩ luật; người đang là chuyên viên cao cấp, nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp trong lĩnh vực pháp luật. Người được miễn đào tạo luật sư công phải tham gia bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp của luật sư công tối thiểu là 176 giờ trước khi được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Căn cứ vào nhu cầu thực tế sử dụng luật sư công, cơ quan quản lý trực tiếp có văn bản đề nghị Bộ Tư pháp cấp chứng chỉ hành nghề luật sư cho người có đủ tiêu chuẩn luật sư công theo quy định.
Bộ Tư pháp có thẩm quyền xem xét, cấp, cấp lại và thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư. Góp ý tại Hội đồng, đại diện Bộ Quốc phòng đánh giá cao sự chuẩn bị hồ sơ của cơ quan chủ trì soạn thảo. Dự thảo cơ bản đã thể chế hóa quan điểm của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Về quản lý luật sư công tại các Bộ, ngành thực hiện thí điểm, vị này đề xuất có cơ quan để tham mưu Bộ trưởng quản lý nhà nước; đồng thời là cơ quan đầu mối phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan khác trong việc triển khai. Bên cạnh đó, đại diện Bộ Quốc phòng, đề xuất trong giai đoạn thí điểm, có thể xác định số lượng luật sư công tùy theo phạm vi, tính chất của mỗi Bộ, ngành. Bởi theo tiêu chuẩn luật sư công, sẽ có rất nhiều đối tượng đáp ứng tiêu chuẩn này; bên cạnh đó, có loại trừ đối tượng đang là thẩm phán được làm luật sư công hay không…
Đại diện Bộ Tài chính đề nghị xem xét lại khái niệm cán bộ doanh nghiệp nhà nước. Bởi người làm ở doanh nghiệp nhà nước, họ cũng chỉ làm theo chế độ hợp đồng. Do đó, vị này đề nghị xem xét lại quy định về tiêu chuẩn luật sư công đối với cán bộ doanh nghiệp nhà nước; làm rõ các công việc có tính chất pháp lý tại khu vực Nhà nước; nghiên cứu kỹ trường hợp đào tạo luật sư công và trường hợp được miễn.
Vị này đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, quy định rõ thêm về tiêu chuẩn, điều kiện để làm luật sư công. Đồng quan điểm, đại diện Học viện Tư pháp cho biết rất băn khoăn khi đưa cán bộ doanh nghiệp nhà nước có đủ tiêu chuẩn làm luật sư công. Bởi cơ chế hoạt động của doanh nghiệp nhà nước hiện không khác doanh nghiệp tư nhân. Đối với quy định về chế độ chính sách đặc thù áp dụng cho luật sư công, vị này cho rằng, cần tính toán lại cho hợp lý. Đại diện Học viện Tư pháp tán thành quy định về điều kiện của luật sư công khác luật sư truyền thống về đào tạo và kinh nghiệm 5 năm. Tuy nhiên, vị này nêu rõ, hết thời gian thí điểm, luật sư công chuyển sang làm luật sư truyền thống thì sẽ như thế nào vì thời gian đào tạo hoàn toàn khác nhau, việc cấp chứng chỉ hành nghề chung có bảo đảm công bằng với luật sư đang hành nghề không…
Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch Hội đồng Nguyễn Quốc Hoàn đánh giá, dự thảo Nghị quyết phù hợp với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp.
Dự thảo Nghị quyết cũng tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Các quy định trong Nghị quyết liên quan đến nhiều quy định trong các lĩnh vực khác, luật khác, vì vậy, đơn vị soạn thảo tiếp tục rà soát, tránh trùng lặp.
