Nhưng lần này, với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ lại thắp lên niềm hy vọng "sum vầy" trong gia đình tôi…
Đợi tin mỏi mòn, bà ngoại và mẹ tôi đã đi xa rồi…!
Chờ khi niềm xúc động lắng xuống, bà Nguyễn Thị Lai (ở tổ dân phố Nguyễn Hữu Thọ, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên), mới hồi tâm kể về nỗi khắc khoải đợi mong tìm mộ con của một người mẹ Việt Nam anh hùng.
Người ấy là bà Trịnh Thị Vẹn (quê quán ở xã Hồng Châu, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình cũ). Người Mẹ Việt Nam anh hùng ấy chính là bà ngoại của bà Nguyễn Thị Lai.
Bà Lai nói rằng: Bà ngoại tôi sinh được 5 người con (gồm 3 trai, 2 gái). Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, cả 3 người con trai của bà đều lần lượt lên đường ra chiến trận, nhưng trở về chỉ có 1 người là thương binh hạng 4/4.
Con trai lớn của bà là Nguyễn Văn Chức (sinh năm 1938) hy sinh ngày 16/4/1954 tại chiến trường Điện Biên Phủ; con trai thứ Nguyễn Văn Cẩm (sinh năm 1942) hy sinh ngày 10/3/1970 trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Thương con đứt từng khúc ruột nhưng điều khiến bà ngoại của tôi không an lòng là chưa tìm được mộ phần, hài cốt của hai người con, bởi thế mà quá nửa cuộc đời bà luôn sống trong sự khắc khoải đợi mong.
Cùng chuyện về gia đình ba thế hệ đi tìm mộ liệt sĩ, bà Nguyễn Thị Thanh (em gái bà Lai) kể thêm rằng: Ngày xưa điện thoại không có, xe đò đi lại rất khó khăn vậy mà hễ nghe tin ở đâu có người từng chiến đấu ở bản Kéo, Mường Pồn, Điện Biên Phủ… là bà ngoại tôi lại dồn hết tiền dành dụm để đi tìm người biết tin con với niềm hy vọng "có thêm thông tin là thêm cơ hội tìm được hài cốt". Cứ như thế, hết chuyến đi này đến chuyến đi khác, bà đi khắp các tỉnh Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình tìm gặp người mong mỏi tìm thấy con.
"Trước lúc về với ông bà, các cụ, bà ngoại chỉ dặn mẹ tôi và chị em tôi phải cố gắng đi tìm bác, tìm cậu. Vậy mà tới nay, mẹ tôi cũng đi xa nhưng chị em tôi chưa làm được việc bà ngoại và mẹ mỏi mòn mong…" - bà Thanh xúc động dừng lời.
Khi nghe tin về "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" và các lực lượng đang nỗ lực khai quật, tìm mẫu hài cốt liệt sĩ trên địa bàn, bà Lai, bà Thanh đã mừng đến trào nước mắt. "Không riêng gia đình tôi mà bao gia đình khác đều tin tưởng, Chiến dịch 500 ngày đêm thắp lên niềm hy vọng "sum vầy", để mộ phần các anh hùng liệt sĩ không còn dòng chữ "chưa xác định danh tính", để đất mẹ quê cha được đón các anh về", bà Lai nói thêm trong niềm xúc động trào dâng!
Anh em chiến sĩ chung quyết tâm
Trực tiếp thực hiện nhiệm vụ khai quật, tìm mẫu hài cốt liệt sĩ ngay từ ngày đầu chiến dịch, đến nay Thượng tá Lê Đình Hải, Trung tá Nguyễn Văn Ngọc, Trung tá Đào Xuân Trường cùng hàng trăm cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên đã hoàn thành lấy mẫu tại 1.940 phần mộ thuộc 4 nghĩa trang, gồm: Nghĩa trang liệt sĩ Tuần Giáo, Nghĩa trang liệt sĩ Tủa Chùa, Nghĩa trang liệt sĩ Him Lam, Nghĩa trang liệt sĩ Tông Khao. Việc rất nhiều, khó khăn cũng không đếm kể song mỗi người chiến sĩ đều tâm niệm "việc tri ân cần nỗ lực làm".
Nhớ lại ngày đầu (6/6) khai quật phần mộ đầu tiên ở nghĩa trang liệt sĩ Tuần Giáo, Thượng tá Lê Đình Hải đã không nén nổi xúc động chất chứa bao ngày qua. Thượng tá Lê Đình Hải, nói rằng: Khi nghe tiếng cuốc bổ vào nền gạch, vữa kêu bục bục thì tự dưng tim mình như có ai bóp nghẹt. Ngay khi ấy, mình đã nghĩ "cứng rắn như gạch, vữa còn mủn như này vậy mà suốt bấy nhiêu năm các anh nằm đây lại chưa một lần được người thăm viếng biết tên. Chính từ giây phút ấy, mình đã tự nhủ "nguyện dốc tâm sức trong hành trình tri ân"; mỗi ngày một việc, mình cùng anh em đã quyết tâm trong cuộc chiến "đua" với thời gian tìm hài cốt liệt sĩ, đưa các anh về đất mẹ yêu thương.
Chung niềm mong, chung quyết tâm thực hiện nhanh nhất, tốt nhất việc khai quật, lấy mẫu hài cốt để xác định danh tính đang nằm lại trên các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, Trung tá Đào Xuân Trường còn chủ động cập nhật thông tin nhân dân về các nơi có mộ phần bộ đội chưa xác định danh tính. Trưa ngày 14/7, dưới cái nắng chói chang như đổ lửa vậy mà Trung tá Đào Xuân Trường đã tức tốc lên đường đi về phía khu rừng của bản Tâu, xã Thanh Nưa để cập nhật thông tin về một phần mộ.
Trên đường đi, Trung tá Đào Xuân Trường, mới nói: Trong bản Tâu có người cung cấp thông tin về phần mộ với nhiều chi tiết có liên quan đến bộ đội, vì thế việc khẩn trương xác minh thực địa làm cơ sở báo cáo, xin ý kiến khai quật là rất cần thiết. Trong chiến dịch này (Chiến dịch 500 ngày đêm) còn gồm cả thu thập hài cốt liệt sĩ còn đang nằm rải rác khắp mọi địa bàn chứ không riêng mộ phần chưa xác định danh tính ở nghĩa trang.
Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Điện Biên phải thực hiện lấy mẫu tại 4.594 phần mộ thuộc 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Điện Biên cho biết.
Nhấn mạnh ý nghĩa Chiến dịch 500 ngày đêm là sự tri ân của đất nước, dân tộc với những người con ưu tú đã hy sinh, Thượng tá Lê Đình Hải còn khẳng định: Mỗi người chiến sĩ Điện Biên hôm nay đang được giao thực hiện Chiến dịch luôn hiểu, thực hiện Chiến dịch là mệnh lệnh từ trái tim trong hành trình thắp lửa tri ân.
