Trước yêu cầu thực tiễn, địa phương đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp công trình và phi công trình nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, từng bước nâng cao năng lực thích ứng, ổn định đời sống nhân dân, góp phần phát triển kinh tế-xã hội bền vững.
Những năm gần đây, biến đổi khí hậu, hạn hán và xâm nhập mặn trên địa bàn Tây Ninh diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân. Trước thực tế đó, ngành nông nghiệp tỉnh đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn từ rất sớm, với tinh thần “chủ động phòng ngừa là chính”.
Ngay từ tháng 12/2025, các phương án ứng phó mùa khô 2025-2026 đã được triển khai đến các địa phương, bảo đảm không bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Theo đó, ở xã Vàm Cỏ, chính quyền địa phương đã chủ động điều chỉnh lịch gieo sạ sớm hơn so với năm trước, đồng thời tổ chức nạo vét kênh mương, tăng cường tích trữ nước ngọt. Vận động người dân tận dụng ao, hồ, mương nội đồng dự trữ nước phục vụ sản xuất. Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp, diện tích lúa có nguy cơ bị ảnh hưởng đã cơ bản bảo đảm thu hoạch, với năng suất ước đạt từ 6,5 đến 7 tấn/ha, Chủ tịch Ủy ban nhân xã Vàm Cỏ Đặng Văn Tây Lo cho biết.
Đài Khí tượng Thủy văn Tây Ninh dự báo mùa khô năm 2025-2026, ranh mặn 4g/lít có thể xâm nhập sâu từ 50 đến 70km trên các tuyến sông chính thuộc hệ thống sông Vàm Cỏ. Trước tình hình đó, công tác dự báo, cảnh báo được tăng cường với tần suất cao nhằm cung cấp thông tin kịp thời cho chính quyền và người dân chủ động điều chỉnh sản xuất, lựa chọn thời điểm lấy nước phù hợp.
Cùng với công tác dự báo, hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh được vận hành linh hoạt trong việc điều tiết, trữ nước ngọt và ngăn mặn. Các công trình lớn như Rạch Chanh-Trị Yên, Đôi Ma-Xóm Bồ, Ông Hiếu-Mồng Gà đã được đầu tư khép kín, bảo đảm khả năng điều tiết nước phục vụ sản xuất và dân sinh. Đáng chú ý, trạm bơm Rạch Chanh với công suất 10.000m³/giờ đã phát huy hiệu quả trong việc bổ sung nguồn nước từ sông Vàm Cỏ Đông, phục vụ gần 5.000ha đất sản xuất.
Tại xã Tân Lân, hệ thống cống và kênh nội đồng được quản lý chặt chẽ, vận hành linh hoạt. Các cống đầu mối không chỉ thực hiện chức năng ngăn mặn mà còn kết hợp bơm tích nước khi điều kiện cho phép, giúp địa phương chủ động nguồn nước ngay cả trong cao điểm mùa khô, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Lân Võ Nguyên Chí cho biết.
Bên cạnh các giải pháp công trình, Tây Ninh đã điều chỉnh lịch thời vụ hợp lý, phù hợp với diễn biến nguồn nước; đồng thời kiên quyết không cho gieo sạ vụ lúa thứ ba tại những khu vực có nguy cơ thiếu nước. Nhờ đó, vụ lúa Đông Xuân 2025-2026 đạt kết quả tích cực, với diện tích gieo sạ đạt gần 100% kế hoạch, năng suất và hiệu quả kinh tế được nâng cao. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc chuyển đổi tư duy sản xuất từ “thuận thiên” sang “thích ứng linh hoạt”.
Cùng với đó, nhiều mô hình sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai hiệu quả. Tại xã Rạch Kiến, vùng chuyên canh rau lớn của tỉnh, các hợp tác xã đã chủ động đầu tư ao chứa nước, áp dụng các kỹ thuật tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa. Việc kết hợp giữa hạ tầng thủy lợi và giải pháp canh tác khoa học đã giúp nông dân duy trì sản xuất ổn định quanh năm, giảm thiểu rủi ro, nâng cao thu nhập.
Ngành chức năng cũng đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng phân hữu cơ, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để giữ ẩm cho đất, cải thiện độ phì nhiêu. Những biện pháp này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nước mà còn hướng tới nền nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường.
Không chỉ tập trung cho sản xuất nông nghiệp, tỉnh Tây Ninh còn chú trọng kêu gọi đầu tư hạ tầng cấp nước nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và phát triển kinh tế-xã hội. Theo đó, Công ty Cổ phần Nước Biwase-Long An đang đẩy nhanh tiến độ thi công dự án tuyến ống truyền tải nước sạch dài 19,6 km để phục vụ cư dân vùng hạ tỉnh Tây Ninh, với tổng vốn đầu tư khoảng 791 tỷ đồng. Dự kiến, công trình sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành vào ngày 30/4/2026, góp phần bảo đảm nguồn nước sạch ổn định cho người dân, đồng thời đáp ứng nhu cầu của các khu công nghiệp, cảng và trung tâm logistics trong khu vực. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong dài hạn, nhằm tăng cường khả năng ứng phó với hạn hán và xâm nhập mặn.
Theo quy hoạch phát triển của tỉnh, đến năm 2030, tổng nhu cầu sử dụng nước dự kiến đạt khoảng 654.000 m³/ngày đêm, trong đó khu vực các xã vùng hạ chiếm khoảng 105.000 m³. Đến năm 2050, con số này có thể tăng lên khoảng 160.000 m³/ngày đêm. Điều đó cho thấy yêu cầu cấp thiết phải đầu tư hạ tầng cấp nước quy mô lớn, đồng bộ, bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh Đinh Thị Phương Khanh cho biết, trước dự báo xâm nhập mặn có thể gia tăng vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4/2026, các địa phương trong tỉnh tiếp tục tăng cường theo dõi sát diễn biến nguồn nước, vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi, chủ động tích trữ nước và triển khai các biện pháp bảo vệ sản xuất.
Cơ quan chuyên môn duy trì công tác quan trắc, kịp thời cung cấp thông tin đến người dân; đồng thời tổ chức kiểm tra thực tế tại các vùng trọng điểm để hướng dẫn các giải pháp ứng phó phù hợp. Việc thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ về phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn được triển khai đồng bộ, hiệu quả, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.
Với sự chủ động của chính quyền, sự vào cuộc tích cực của các ngành chức năng và tinh thần thích ứng linh hoạt của người dân, Tây Ninh đang từng bước nâng cao năng lực “sống chung” với hạn hán và xâm nhập mặn. Những giải pháp đồng bộ, căn cơ không chỉ góp phần bảo vệ sản xuất nông nghiệp mà còn bảo đảm ổn định đời sống nhân dân, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế-xã hội bền vững trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.
