Tạo cơ chế đặc thù phát triển khoa học và công nghệ phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia

Tại Nghị định số 319/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, quy định chi tiết các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học và công nghệ trong lĩnh vực đường sắt, hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và phát triển bền vững ngành đường sắt Việt Nam.

Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Ngày 12/12/2025, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 319/2025/NĐ-CP, quy định cụ thể về nội dung, trình tự, thủ tục và thẩm quyền triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù đối với hoạt động phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ phục vụ các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia trong lĩnh vực đường sắt.

Tập trung cho các dự án đường sắt trọng điểm

Theo Nghị định, đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia hoạt động khoa học và công nghệ phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia. Các cơ chế, chính sách đặc thù được tập trung triển khai đối với ba nhóm dự án chiến lược, gồm: dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc- nam; dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; và hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Việc tập trung nguồn lực cho các dự án này nhằm tạo nền tảng khoa học-công nghệ vững chắc, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông hiện đại, đồng bộ, có sức lan tỏa lớn đối với tăng trưởng kinh tế-xã hội.

Nghị định 319/2025/NĐ-CP nhấn mạnh nguyên tắc thực hiện phải bảo đảm tuân thủ pháp luật, công khai, minh bạch, hiệu quả; đồng thời gắn với mục tiêu phát triển bền vững, thân thiện với môi trường. Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm, linh kiện, thiết bị phục vụ ngành đường sắt.

Theo đó, Nghị định ưu tiên hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ với các tổ chức, doanh nghiệp có uy tín trong và ngoài nước, có cam kết chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Các doanh nghiệp trong nước đáp ứng đủ điều kiện sẽ được ưu tiên giao nhiệm vụ hoặc đặt hàng thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ trực tiếp cho dự án.

Tiêu chí chặt chẽ đối với doanh nghiệp tiếp nhận công nghệ

Nhằm bảo đảm hiệu quả của hoạt động chuyển giao công nghệ, Nghị định quy định rõ các tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận công nghệ. Doanh nghiệp phải có chức năng, nhiệm vụ phù hợp; có quy mô nhà xưởng, cơ sở vật chất, đội ngũ chuyên gia, cán bộ kỹ thuật đáp ứng yêu cầu quản lý, nghiên cứu và làm chủ công nghệ. Đồng thời, doanh nghiệp phải có năng lực tài chính và cam kết hoàn thành việc tiếp nhận, vận hành công nghệ được chuyển giao.

Quá trình lựa chọn doanh nghiệp được thực hiện chặt chẽ thông qua các hội đồng tư vấn, hội đồng đánh giá với sự tham gia của đại diện các bộ, ngành và địa phương liên quan. Việc đánh giá dựa trên nhiều nhóm tiêu chí như năng lực pháp lý, năng lực công nghệ, khả năng huy động nguồn lực tài chính và hiệu quả lan tỏa về kinh tế-xã hội.

Ưu đãi, hỗ trợ và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Các tổ chức, cá nhân chủ trì nhiệm vụ khoa học và công nghệ hoặc tham gia đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao phục vụ các dự án đường sắt được hưởng các chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật và các nghị quyết của Quốc hội. Chính phủ cũng chấp nhận rủi ro trong hoạt động khoa học và công nghệ đối với lĩnh vực đặc thù này, nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo và nghiên cứu chuyên sâu.

Về trách nhiệm thi hành, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì hướng dẫn, tổ chức triển khai Nghị định; phối hợp với các bộ: Xây dựng, Tài chính và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc bố trí nguồn lực, tổ chức thực hiện và báo cáo định kỳ tình hình triển khai các chính sách phát triển khoa học và công nghệ ngành đường sắt.

Nghị định số 319/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, được kỳ vọng sẽ tạo cú hích quan trọng, góp phần hiện đại hóa ngành đường sắt, nâng cao năng lực nội sinh và từng bước khẳng định vai trò của khoa học và công nghệ Việt Nam trong các dự án hạ tầng quy mô lớn, tầm cỡ quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Cục Hàng không Việt Nam đề nghị các hãng hàng không nội địa chủ động nghiên cứu mở đường bay mới kết nối trực tiếp giữa các địa phương, ưu tiên các tuyến liên kết trung tâm kinh tế, du lịch và vùng kinh tế trọng điểm. (Ảnh: Cục Hàng không Việt Nam)

Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu các hãng khôi phục, mở mới đường bay nội địa

Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu các hãng hàng không rà soát mạng đường bay nội địa, nghiên cứu khôi phục các đường bay tiềm năng, mở mới đường bay kết nối trực tiếp giữa các địa phương và tăng tần suất khai thác, góp phần thúc đẩy liên kết vùng, phát triển du lịch và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng hàng không.

Một nút giao trên tuyến đường ô-tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng. (Ảnh: TÚ ANH)

Cung đường mở cánh cửa đầu tư

Hơn 25 năm qua, hệ thống đường cao tốc cả nước nhanh chóng được đầu tư, phủ hầu khắp các vùng miền, không chỉ kéo gần khoảng cách, rút ngắn thời gian, mà còn là “chìa khóa” giúp các địa phương khai phá tiềm năng, mở rộng không gian phát triển, góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số...

Hỗ trợ chi phí đào tạo cần gắn với cam kết sử dụng lao động và kết quả đầu ra

Hỗ trợ chi phí đào tạo cần gắn với cam kết sử dụng lao động và kết quả đầu ra

Cho ý kiến về dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, đại biểu Quốc hội lưu ý việc hỗ trợ chi phí đào tạo nhân lực cần gắn với cam kết sử dụng lao động và kết quả đầu ra; định hướng vào các ngành, nghề giúp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao hoặc hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng.

Đại sứ Trần Thị Thu Thìn và Viện trưởng Viện Điều Mozambique Jorge Vidigal Fole. (Ảnh: Đại sứ quán Việt Nam tại Mozambique cung cấp)

Việt Nam-Mozambique thúc đẩy hợp tác trong sản xuất và chế biến nông sản

Ngày 23/10 (giờ địa phương), tại Maputo, Đại sứ Việt Nam tại Mozambique Trần Thị Thu Thìn đã có cuộc làm việc với Viện trưởng Viện Điều Mozambique Jorge Vidigal Fole nhằm trao đổi về tình hình phát triển ngành điều và các loại nông sản thế mạnh khác; trao đổi các biện pháp thúc đẩy hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực này.

Các đại biểu tham dự Khai mạc Phiên toàn thể Diễn đàn Phát triển bền vững Việt Nam năm 2026 chụp hình lưu niệm. (Ảnh: ANH ĐÀO)

Đà Nẵng: Khai mạc Phiên toàn thể Diễn đàn Phát triển bền vững Việt Nam năm 2026

Ngày 24/10, tại Đà Nẵng diễn ra khai mạc Phiên toàn thể Diễn đàn Phát triển bền vững Việt Nam năm 2026. Các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Giá vàng ngày 24/10: Vàng miếng SJC tiếp tục giảm theo giá thế giới

Giá vàng thế giới hôm nay (24/10) vẫn đang trong xu hướng giảm, lùi xuống mức 3.994,9 USD/ounce trong bối cảnh giá dầu tăng cao gây áp lực lên mặt bằng giá cả và làm dấy lên lo ngại lạm phát sẽ nóng trở lại. Trong nước, giá vàng miếng SJC giảm tiếp 300 nghìn đồng mỗi lượng, niêm yết lần lượt ở mức 141,7 triệu đồng/lượng.

Ảnh minh họa: THU LAN

Sáng 24/10: Giá bạc thế giới tiếp đà giảm

Sáng 24/10, giá bạc thế giới tiếp đà giảm từ những phiên gần đây, lùi về ngưỡng dưới 54 USD/ounce. Việc sụt giảm liên tiếp của giá bạc được ghi nhận vào thời điểm giá dầu tăng, củng cố kỳ vọng rằng lãi suất của Mỹ sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Mô hình nuôi thủy sản tại Hợp tác xã cá sạch Bẩy Tuyển, phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: TRẦN LONG)

Thủy sản Việt trước cơ hội bứt phá

Khép lại hành trình 14 năm với 21 vòng đàm phán chính thức, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EFTA mới được ký kết đã mở ra những cơ hội hợp tác mới, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu thủy sản.

Quá trình thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước cần phải đi cùng khả năng phát triển ổn định và sức chống chịu của doanh nghiệp. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong phát triển

Tại Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã thảo luận, xác định tiếp tục đẩy mạnh đổi mới mô hình phát triển, tạo đột phá về thể chế, hạ tầng, khoa học-công nghệ và chuyển đổi số, nâng cao năng lực nội tại, tính tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế,...

Năm 2027, chi cho đầu tư phát triển tiếp tục là một trong những ưu tiên của kế hoạch dự toán Ngân sách Nhà nước. (Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Dự toán thu Ngân sách Nhà nước năm 2027 tăng 9,1%

Căn cứ tình hình kinh tế thế giới và trong nước, cùng các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, và kết quả thực hiện Ngân sách Nhà nước năm 2025, đánh giá ước thực hiện năm 2026, Bộ Tài chính đã biên soạn và phát hành “Báo cáo công khai dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 Chính phủ trình Quốc hội”.

Tổng Giám đốc Vinachem Nguyễn Hữu Tú và ông Erik Mota Calvosa, Giám đốc điều hành khu vực Đông Nam Á thuộc Tập đoàn Air Liquide trao Biên bản ghi nhớ. (Ảnh: BÍCH THỦY)

Vinachem và Air Liquide ký Biên bản hợp tác phát triển năng lượng bền vững

Việc trao Biên bản ghi nhớ tại sự kiện đối ngoại cấp cao góp phần tăng cường kết nối giữa Vinachem với đối tác công nghệ quốc tế, mở ra cơ hội nghiên cứu, đánh giá các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tối ưu hóa hoạt động sản xuất công nghiệp và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng theo hướng bền vững.

Khu vực trung tâm tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh: BẢO VĂN)

Lâm Đồng với khát vọng vươn tầm

Lâm Đồng đang đứng trước vận hội phát triển mới khi không gian được mở rộng từ cao nguyên đến duyên hải, hội tụ những lợi thế về tài nguyên, sinh thái, văn hóa và vị trí liên kết vùng. Đó là điều kiện để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, hình thành những động lực phát triển mới phù hợp thực tế và xu thế phát triển hiện đại.

Tái cấu trúc trong bối cảnh mới là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới

Tái cấu trúc trong bối cảnh mới không phải là giải pháp tình thế ngắn hạn, mà là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững. Biến động kinh tế thế giới cùng sức ép từ công nghệ và các tiêu chuẩn phát triển bền vững càng khiến vấn đề này trở nên cấp thiết hơn đối với doanh nghiệp trong nước.

Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn thành phố Đồng Nai) phát biểu tại tổ. (Ảnh: TL)

Phân cấp ngân sách đi đôi với bảo đảm nguồn lực

Thảo luận về dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất), các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện cơ chế phân cấp ngân sách theo hướng gắn nhiệm vụ với nguồn lực, tăng tính chủ động cho cấp xã; đồng thời gắn chuyển nguồn cuối năm với đánh giá hiệu quả và cam kết giải ngân.