Tăng cường năng lực ứng phó số với lừa đảo và gian lận trực tuyến

“Tăng cường năng lực ứng phó với lừa đảo và gian lận trực tuyến tại Đông Nam Á: Điểm nhấn ở Việt Nam” là chủ đề cuộc hội thảo quốc tế do Viện Nghiên cứu Công nghệ vì cộng đồng (Tech for Good Institute - TFGI) phối hợp Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững tổ chức.

Hội thảo có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng...
Hội thảo có sự tham gia của các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng...

Sự kiện diễn ra tại trụ sở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và nằm trong khuôn khổ hợp tác giữa hai Viện về nghiên cứu, chia sẻ kết quả, thảo luận khuyến nghị chính sách, nhằm hướng tới mục tiêu chung là xây dựng một xã hội bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay. Một mục tiêu quan trọng khác của Hội thảo là trang bị cho người dân những kiến thức, kỹ năng cần thiết để chống lại những hình thức lừa đảo ngày tinh vi hơn.

Hội thảo là diễn đàn trao đổi khoa học, nơi các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng cùng thảo luận về thực trạng lừa đảo và gian lận trực tuyến tại Đông Nam Á dưới góc nhìn đa ngành, đa cấp độ.

Các đại biểu tham gia đề xuất các cơ chế, giải pháp nhằm xây dựng và nâng cao khả năng chống chịu của người dùng trước các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Bà Citra Nasruddin, Giám đốc Chương trình của TFGI chia sẻ: “Trước tính chất xuyên biên giới và tốc độ phát triển nhanh của các hình thức lừa đảo trực tuyến, phương pháp tiếp cận ‘toàn xã hội’ là cần thiết để bảo vệ người dân và củng cố niềm tin trong hệ sinh thái số”.

Ông Lê Văn Hùng, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững cho rằng: “Vấn đề lừa đảo trực tuyến đang ngày càng gia tăng với hình thức ngày càng đa dạng và tinh vi, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra nhanh ở Việt Nam trên hầu hết các lĩnh vực. Vấn nạn này ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng như tới đời sống của người dân. Do đó, việc thảo luận nhằm tìm ra những giải pháp đồng bộ từ phía các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội cũng như năng lực nhận thức của người dân là hết sức quan trọng”.

tfgi1.jpg
Quang cảnh hội thảo.

Tại hội thảo, TFGI trình bày báo cáo nghiên cứu mới nhất do Viện phối hợp thực hiện cùng doanh nghiệp xã hội Bamboo Builders (Singapore), với sự hỗ trợ của Google.org. Báo cáo đưa ra các ví dụ minh họa và khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao năng lực chống chịu trước lừa đảo và gian lận trực tuyến trong khu vực.

Thảo luận tại hội thảo cũng đề cập tới mức độ tinh vi ngày càng tăng của các hình thức lừa đảo, nhu cầu hỗ trợ tốt hơn cho nhóm dễ bị tổn thương, cũng như sự tương tác phức tạp giữa công nghệ và yếu tố tâm lý-xã hội.

Hội thảo nhận định rằng các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là hành vi thao túng tâm lý-xã hội, có mức độ ảnh hưởng sâu rộng.

Một trong những điểm nhấn của hội thảo là cách tiếp cận tăng cường năng lực ứng phó dựa trên bốn trụ cột định hướng nỗ lực phòng chống lừa đảo trong toàn bộ quá trình: Bảo vệ-Nhận diện và Phát hiện-Ứng phó và Khôi phục-Thích ứng.

Ông Keith Detros, Quản lý Chương trình của TFGI, chia sẻ: “Chúng ta cần xây dựng năng lực ứng phó ở mọi giai đoạn của hành vi lừa đảo, từ việc phát hiện sớm, hỗ trợ nạn nhân kịp thời, phản ứng phối hợp đến thích ứng dài hạn. Bằng cách củng cố từng bước, chúng ta có thể bảo vệ tốt hơn cho cá nhân, gia đình và cộng đồng trước các mối đe dọa ngày càng tinh vi”.

Các đại biểu tham dự đã thảo luận về các cơ chế trọng tâm nhằm tăng cường khả năng ứng phó, nhấn mạnh tầm quan trọng của một cách tiếp cận hệ thống và toàn thể, vai trò của Nhà nước trong việc xây dựng hệ thống pháp luật, sự tham gia của doanh nghiệp và giới công nghệ, mạng lưới xã hội trong cộng đồng và sự củng cố những gắn kết an toàn và trực tiếp của mỗi người dùng với người thân và gia đình - hướng tới mục tiêu mọi người dân có thể hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi số một cách an toàn, bền vững.

Hội thảo diễn ra trong không khí trang trọng và sôi nổi, với sự tham dự của các đại biểu đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, tổ chức, hiệp hội và các cơ quan thông tấn, báo chí.

Có thể bạn quan tâm

Các đối tượng lừa đảo sử dụng trí tuệ nhân tạo để “cá nhân hóa” tin giả theo từng nhóm người. (Hình ảnh có sử dụng AI)

Những bẫy lừa đảo khó nhận biết thời trí tuệ nhân tạo

Các công cụ AI hiện nay có thể tạo ra một bài viết, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với chất lượng rất cao. Tuy nhiên, AI chưa phải yếu tố đáng lo ngại nhất. Điều khiến tin giả và các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao lan truyền với tốc độ chóng mặt chính là thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội.

Các nhà khoa học tại Triển lãm quốc tế về Điều khiển và Tự động hóa lần thứ 8. (Ảnh: HỘI TỰ ĐỘNG HÓA)

Trí thức và nhiệm vụ truyền thông khoa học

Thời gian qua, hoạt động truyền thông, phổ biến kiến thức của đội ngũ trí thức khoa học được triển khai rộng khắp, đạt những kết quả tích cực. Tuy nhiên, công tác truyền thông, phổ biến kiến thức đòi hỏi cách làm mới chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

Các diễn giả khởi động chương trình. (Ảnh: Ban tổ chức)

Kết nối đổi mới sáng tạo Việt Nam-Hàn Quốc

Lần đầu tiên, Tập đoàn tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group – SFG) tổ chức chương trình Demo Day 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện thuộc khuôn khổ của hai chương trình thường niên Global Shinhan InnoBoost và Shinhan Global X-Change được tổ chức chung, quy tụ 28 startup công nghệ đến từ Việt Nam và Hàn Quốc.

Các công ty công nghệ trưng bày các giải pháp chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Chuyển đổi số thực chất, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Thành phố Hồ Chí Minh xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là chủ thể, lực lượng nòng cốt trong ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp này là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo động lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế thành phố.

VNPT đã triển khai hỗ trợ khách hàng chuyển đổi sim 4G (Ảnh: VNPT)

Tắt sóng 2G: Chuyển người dùng trước khi tắt mạng

Ngày 15/9, những kết nối 2G cuối cùng theo lộ trình được chuyển sang các thế hệ công nghệ mới, khép lại quá trình đã được các nhà mạng chuẩn bị trong nhiều năm. Với VNPT, công việc bắt đầu từ năm 2021 và bài toán không chỉ nằm ở việc nâng cấp mạng lưới, mà còn ở việc đưa người dùng sang công nghệ mới trước khi 2G rời mạng.

Đại diện lãnh đạo các đơn vị ký và chứng kiến ký ghi nhớ hợp tác. (Ảnh: XUÂN KỲ)

Hợp tác, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hướng đến những giá trị bền vững

Ngày 18/9, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp cùng Công ty Cổ phần Dược phẩm Bến Tre, Trường đại học Quang Trung, Công ty Cổ phần Bệnh viện đa khoa quốc tế Huế và Bệnh viện Việt Mỹ Phú Yên - Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Dược Phú Yên tổ chức Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược.

Một hội thảo phổ biến, nâng cao nhận thức về các quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân cho doanh nghiệp.

Siết xử lý vi phạm trên không gian mạng

Từ 19/8/2026, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP có hiệu lực, bổ sung chế tài xử phạt vi phạm hành chính về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người vi phạm có thể bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động, tịch thu phương tiện, thu hồi dữ liệu và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Nếu có dấu hiệu tội phạm sẽ xem xét xử lý hình sự.

Người dân cần kiểm tra kỹ tính pháp lý của nền tảng trước khi tham gia đầu tư tiền mã hóa.

Bẫy đầu tư tiền mã hóa trên mạng

Những lời mời đầu tư “việc nhẹ, sinh lời khủng”, có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi, bao lỗ” có thể là cạm bẫy công nghệ cao nhằm chiếm đoạt tài sản. Người dân cần nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, bảo vệ thông tin cá nhân và nhanh chóng trình báo cơ quan Công an khi nghi ngờ bị lừa đảo.

Để chủ động phòng tránh, người dân không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân khi chưa xác minh, không quét mã QR từ nguồn không rõ ràng.

Mạo danh trường học thu học phí, đặt hàng doanh nghiệp

Khi các cơ sở giáo dục trên cả nước bước vào năm học mới, cũng là lúc các đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ cao gia tăng hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi. Không chỉ nhắm đến học sinh, sinh viên và phụ huynh, các đối tượng còn lợi dụng danh nghĩa của trường học để lừa đảo doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh nhằm chiếm đoạt tài sản.

Công an xã An Khánh, thành phố Hà Nội hướng dẫn người dân tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID.

Chuẩn hóa, liên thông dữ liệu quốc gia

Thời gian qua, nhiều dịch vụ công được đưa lên môi trường số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt mức cao, nhưng phía sau giao diện số vẫn còn khâu xử lý thủ công, yêu cầu hồ sơ giấy... 

Ông Nguyễn Anh Tuấn, chủ nhiệm đề tài “Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen bò tót lai F1 giữa bò cái nhà và bò tót đực giai đoạn 2021-2025” chăm sóc những cá thể bò tót lai tại Vườn Quốc gia Núi Chúa-Phước Bình, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Bò tót lai ở Phước Bình: Dấu ấn đặc biệt trong bộ nhiễm sắc thể

Trong những đàn bò của người dân vùng đệm Vườn Quốc gia Phước Bình, tỉnh Khánh Hòa, từng xuất hiện những cá thể mang vóc dáng, màu lông và tập tính khác biệt rõ rệt so với bò nhà. Qua nghiên cứu hình thái và phân tích di truyền, các nhà khoa học xác định một số cá thể là con lai thế hệ thứ nhất (F1) giữa bò tót đực và bò nhà.