Tăng cường hợp tác trong nghiên cứu và giải quyết các vấn đề thực tiễn

Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) ra đời năm 2004 gắn với nhiệm vụ quan trọng là thúc đẩy ứng dụng, triển khai khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội đất nước. Đến nay, công tác nghiên cứu ứng dụng, triển khai đã được đẩy mạnh, có nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Trao Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ.
Trao Bằng khen của Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ.

Chiều 22/11, Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ tổ chức lễ kỷ niệm 20 năm thành lập. Báo cáo tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Tiến Dũng, Trưởng Ban Ứng dụng và Triển khai Công nghệ, cho biết, việc thành lập Ban là đầy thử thách trong bối cảnh Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khi đó còn tập trung chủ yếu vào nghiên cứu cơ bản. Ban đã tham mưu cho lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam định hướng chiến lược, xây dựng, ban hành các chính sách thúc đẩy hoạt động nghiên cứu gắn với ứng dụng, chuyển giao công nghệ, như Nghị quyết 159/ ĐUVHL/2017 của Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đẩy mạnh công tác ứng dụng và triển khai công nghệ giai đoạn 2016-2020, tầm nhìn 2030 và quy định quản lý 4 hướng nhiệm vụ ứng dụng và triển khai công nghệ; xây dựng quy chế Giải thưởng Trần Đại Nghĩa nhằm tôn vinh các nhà khoa học có những công trình nghiên cứu ứng dụng xuất sắc. Điều này không chỉ khuyến khích tinh thần mà còn tạo ra một động lực mạnh mẽ cho các nhà khoa học và quản lý đổi mới sáng tạo.

Những nỗ lực đó đã đưa lại những kết quả đáng khích lệ như giá trị hợp đồng dịch vụ, tư vấn thương mại hóa kết quả khoa học ngoài ngân sách nhà nước tăng mạnh. Riêng năm 2023 đạt 360 tỷ đồng, gần bằng 85% so với số giá trị hợp đồng nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước. Số lượng Bằng độc quyền sáng chế tăng đều qua các năm, năm 2023 đạt 73 bằng độc quyền sáng chế, khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước và chiếm thị phần lớn bằng 60% so với tổng số bằng sáng chế của các trường đại học và viện nghiên cứu của cả nước.

Ngoài ra, Ban có gần 40 thỏa thuận hợp tác khoa học và công nghệ với các bộ, ngành, địa phương và các tập đoàn đã được ký kết, tạo ra mạng lưới hợp tác rộng lớn, đóng góp tích cực cho sự phát triển chung... Tổ chức quốc tế Clarivate (Vương Quốc Anh) bình chọn hoạt động đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là đơn vị “Dẫn đầu về đổi mới sáng tạo khu vực Nam Á và Đông Nam Á” trong 2 năm liên tiếp 2020, 2021.

Phát biểu tại sự kiện, Giáo sư, Viện sĩ Châu Văn Minh, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chúc mừng những thành tích mà Ban đã đạt được, đồng thời cho biết, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tích cực xây dựng “Đề án tăng cường năng lực Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam ngang tầm các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới” theo tinh thần Nghị quyết 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 để trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 12.

Theo tinh thần Đề án, thời gian tới, Ban Ứng dụng và Triển khai công nghệ cần tăng cường phối hợp các viện nghiên cứu và các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để đưa các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ tiên tiến vào ứng dụng thực tiễn; đẩy mạnh hoạt động chuyển giao công nghệ, xây dựng các mô hình hợp tác với doanh nghiệp nhằm thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế-xã hội; tăng cường hợp tác với các bộ, ngành, địa phương để nghiên cứu, giải quyết các vấn đề thực tiễn; xây dựng các chương trình nghiên cứu theo đặt hàng từ các cơ quan quản lý và doanh nghiệp, bảo đảm các giải pháp khoa học và công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế và đóng góp vào sự phát triển bền vững.

Đồng thời, phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ và các cơ quan liên quan để hỗ trợ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học; xây dựng cơ chế quản lý, khai thác, và phát triển tài sản trí tuệ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản trí tuệ trong hoạt động khoa học và công nghệ.

Ngoài ra, nâng cao chất lượng Giải thưởng Trần Đại Nghĩa, như đẩy mạnh truyền thông và quảng bá về Giải thưởng, mở rộng phạm vi xét giải, nâng cao chất lượng xét chọn và tôn vinh giải thưởng, kết nối giải thưởng với thực tiễn, khuyến khích và tạo động lực cho thế hệ trẻ.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.

Hội thảo “Kết nối 3 nhà - Huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội thành phố Huế” diễn ra chiều 2/7 tại Huế.

Huế kích hoạt nền tảng số kết nối “3 nhà”: Biến bài toán thực tiễn thành động lực đổi mới sáng tạo

Từ quản lý đô thị thông minh, bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế số, thành phố Huế đang đứng trước nhiều bài toán lớn cần lời giải. Nền tảng số kết nối “3 nhà” vừa được Huế ra mắt kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển.

Hoạt động nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản

Trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản được xác định là nền móng tri thức, vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mô hình phát triển, năng lực tự chủ và vị thế quốc gia.