Tái định vị vai trò vốn đầu tư nước ngoài

Triển khai Nghị quyết số 10-NQ//TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính đang có cách tiếp cận mới nhằm đưa dòng vốn này phục vụ đắc lực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Các khu công nghiệp tại tỉnh Bình Dương tiếp tục thu hút vốn đầu tư nước ngoài hiệu quả. Trong ảnh: Khu công nghiệp Việt Nam-Singapore 2 tại tỉnh Bình Dương. (Ảnh: TRỊNH BÌNH)
Các khu công nghiệp tại tỉnh Bình Dương tiếp tục thu hút vốn đầu tư nước ngoài hiệu quả. Trong ảnh: Khu công nghiệp Việt Nam-Singapore 2 tại tỉnh Bình Dương. (Ảnh: TRỊNH BÌNH)

Không còn là công xưởng

Số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, bảy tháng năm 2026, vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tiếp tục tăng trưởng ấn tượng khi đạt hơn 38 tỷ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, cả nước có 2.429 dự án được cấp phép mới với tổng vốn đạt hơn 21 tỷ USD, tăng 7,8% về số dự án và tăng 2,1 lần về quy mô vốn đăng ký. Vốn tăng thêm tại các dự án mở rộng đầu tư đạt 10,43 tỷ USD, tăng 4,4%; hoạt động góp vốn, mua cổ phần ghi nhận 1.815 lượt giao dịch với giá trị 6,58 tỷ USD, tăng 61,6%. Đáng lưu ý, vốn thực hiện ước đạt 15,2 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ và là mức cao nhất của bảy tháng trong 5 năm gần đây.

Quan sát chuyển động của dòng vốn đầu tư, bà Phí Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê) cho biết, vốn đầu tư đang có sự chuyển dịch theo xu hướng tích cực. Trước đây, theo cơ cấu ngành nghề, công nghiệp chế biến, chế tạo luôn dẫn đầu, tiếp theo là bất động sản. Hiện nay, vị trí thứ hai thuộc về lĩnh vực sản xuất, phân phối điện, khí đốt với tỷ trọng ngày càng tăng. Sự xuất hiện ngày càng nhiều các dự án đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực năng lượng mới được kỳ vọng sẽ hỗ trợ Việt Nam chuyển dần từ năng lượng truyền thống sang năng lượng xanh, năng lượng tái tạo, đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo vệ môi trường, giảm phát thải nhà kính.

Đáng lưu ý, nguồn vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo (luôn chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam) cũng đang dịch chuyển từ các ngành thâm dụng lao động như da giày, dệt may… sang các ngành công nghệ cao như bán dẫn, điện tử. Sự chuyển dịch này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam dần bước ra khỏi vai trò làm thuê, gia công để vươn lên vị trí cao hơn trong chuỗi sản xuất toàn cầu.

Bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) nhận định, trong bối cảnh mới, thu hút đầu tư nước ngoài không đơn thuần hướng đến nguồn vốn tài chính mà là thu hút dòng vốn chất lượng cao đi cùng công nghệ, kỹ năng quản trị, kinh nghiệm vận hành và khả năng kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh mới, thu hút đầu tư nước ngoài không đơn thuần hướng đến nguồn vốn tài chính mà là thu hút dòng vốn chất lượng cao đi cùng công nghệ, kỹ năng quản trị, kinh nghiệm vận hành và khả năng kết nối với các chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính)

Bám sát định hướng của Đảng, Nhà nước về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo hướng chất lượng, hiệu quả, bền vững, Bộ Tài chính đề xuất nhiều cơ chế, chính sách đặc thù cho chiến lược thu hút vốn ngoại trong giai đoạn hiện nay. Đó là cơ chế thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tăng tính lan tỏa, liên kết với khu vực kinh tế trong nước; thu hút đầu tư vào các trung tâm nghiên cứu và phát triển, trung tâm điều hành và đổi mới sáng tạo; ưu đãi đối với các nhà đầu tư chiến lược, các ngành, lĩnh vực ưu tiên; hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Động lực đổi mới mô hình phát triển

Theo các chuyên gia kinh tế, qua 40 năm thu hút đầu tư nước ngoài, Việt Nam không còn cần hút càng nhiều càng tốt nguồn lực tài chính từ bên ngoài, mà đang tái định hình vai trò của dòng vốn thế hệ mới với bước chuyển quan trọng từ tư duy thu hút sang sử dụng vốn ngoại để nâng cấp nền kinh tế. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là nguồn lực bổ sung cho đầu tư phát triển và là động lực thúc đẩy đổi mới mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Giáo sư Trần Thọ Đạt (Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng, đây chính là cách Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu trong giai đoạn phát triển mới ở nấc thang cao hơn.

Để nâng cao chất lượng thu hút vốn ngoại, Cục Đầu tư nước ngoài cho biết, Việt Nam đang tập trung vào bốn nhóm giải pháp quan trọng, đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, chính sách đến tiếp tục đầu tư hạ tầng, giải quyết những điểm nghẽn về nguồn nhân lực và các giải pháp hỗ trợ khác. Trong đó, việc tiếp tục rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư theo hướng đồng bộ, minh bạch, ổn định và nâng cao tính dự báo là nhiệm vụ rất quan trọng khi áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu đang làm thay đổi căn bản công cụ ưu đãi truyền thống. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải chuyển mạnh từ ưu đãi thuế sang cơ chế hỗ trợ đầu tư dựa trên chi phí thực tế như hạ tầng, nhân lực, nghiên cứu và phát triển (R&D) và đổi mới sáng tạo

Đối với nhóm giải pháp về hạ tầng, Chính phủ tiếp tục ưu tiên đầu tư hệ thống hạ tầng chiến lược, nhất là giao thông, năng lượng và logistics, gắn với các hành lang kinh tế công nghiệp trọng điểm nhằm giảm chi phí vận tải và nâng cao khả năng kết nối chuỗi cung ứng. Nhiều địa phương cũng đang hình thành, phát triển cụm công nghiệp-đô thị-dịch vụ logistics tích hợp tại vùng kinh tế trọng điểm, tạo không gian thu hút vốn đầu tư nước ngoài quy mô lớn và tập trung. Việc đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo gắn với yêu cầu chuyển dịch xanh của các tập đoàn đa quốc gia, phù hợp xu thế đầu tư bền vững cũng được Chính phủ tập trung thực hiện nhằm bảo đảm khả năng cung ứng điện ổn định và dài hạn cho các ngành công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và công nghiệp bán dẫn.

Cùng với đó, Việt Nam đang tăng cường gắn kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, triển khai cơ chế đặt hàng đào tạo theo nhu cầu trong các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ thông tin, điện tử, AI và hoàn thiện cơ chế thu hút và sử dụng chuyên gia nước ngoài. Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý II của Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) đã chỉ ra, lao động lành nghề là một trong ba thách thức lớn nhất của doanh nghiệp khi Việt Nam ưu tiên thu hút, phát triển các ngành công nghệ cao.

Theo Tiến sĩ Phan Hữu Thắng, nguyên Cục trưởng Đầu tư nước ngoài, tại thời điểm có tính bước ngoặt này, lợi thế cạnh tranh bền vững của Việt Nam cần được xây dựng trên chất lượng thể chế với môi trường pháp lý minh bạch, bộ máy hành chính chuyên nghiệp, khả năng dự báo chính sách và năng lực bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Yếu tố này được coi là quan trọng để đạt mục tiêu thu hút 40-50 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2026-2030, tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt từ 45-50%, phấn đấu có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu như mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 10-NQ/TW.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh buổi làm việc Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn Bộ trưởng Thương mại và Du lịch Australia, Thượng nghị sĩ Don Farrell. (Ảnh: Bộ Tài chính cung cấp)

Hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại Việt Nam-Australia đạt 20 tỷ USD

Chiều ngày 11/8, tại Sydney, Australia, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Thương mại và Du lịch Australia, Thượng nghị sĩ Don Farrell, về thúc đẩy thương mại, đầu tư, hợp tác phát triển, chuyển đổi xanh, năng lượng, khoáng sản và phối hợp trong các khuôn khổ hợp tác kinh tế song phương, khu vực.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh phát biểu tại chương trình tập huấn. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Tập huấn hướng dẫn quy trình sản xuất cây sầu riêng an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng và thích ứng biến đổi khí hậu

Chương trình tập huấn đã hướng dẫn quy trình sản xuất sầu riêng an toàn, theo tiêu chuẩn chất lượng, thích ứng biến đổi khí hậu và triển khai Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP ngày 31/7/2026 của Chính phủ quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận. Ảnh: Hoàng Anh

Hoàn thiện thể chế để thúc đẩy phát triển năng lượng

Việc rà soát và hoàn thiện chính sách, tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế là nhiệm vụ cấp bách, cùng với xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có sức cạnh tranh cao chính là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia thời gian tới.

Lực lượng hải quan kiểm tra hàng hóa trong lô hàng quá cảnh có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. (Ảnh: Cục Hải quan)

Hải quan phát hiện 800.000 bật lửa nghi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Qua kiểm tra lô hàng quá cảnh trên tuyến Hữu Nghị (Lạng Sơn)-Cầu Treo (Hà Tĩnh), lực lượng hải quan phát hiện nhiều mặt hàng không khai báo, khai báo không phù hợp; trong đó có 800.000 chiếc bật lửa cùng hàng trăm sản phẩm gắn các nhãn hiệu TAIYO, CROCS, FORD có dấu hiệu nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Một đoạn trên tuyến đường Trường Sơn Đông.

Giao Cục Đường bộ Việt Nam quản lý hơn 446 tỷ đồng tài sản đường Trường Sơn Đông

Ngày 11/8, Bộ Xây dựng thông tin về việc, Bộ ban hành Quyết định số 1402/QĐ-BXD về việc giao quản lý tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng cho Cục Đường bộ Việt Nam từ ngày 10/8/2026. Tổng giá trị tài sản bàn giao tại dự án đường Trường Sơn Đông hơn 446,66 tỷ đồng.

Ban Điều hành bảo đảm cung ứng điện năm 2026 NSMO họp nhằm rà soát công tác chuẩn bị vận hành hệ thống điện cho cao điểm nắng nóng. (Ảnh: NSMO)

NSMO chủ động phương án bảo đảm cung ứng điện miền bắc trong đợt nắng nóng

Dự báo từ ngày 11-16/8, tại miền bắc nhu cầu điện tăng cao trong đợt nắng nóng, Công ty trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO) đã rà soát toàn diện nguồn, lưới điện, tăng cường ứng trực, huy động linh hoạt các nguồn để bảo đảm cung ứng điện cho miền bắc.

Toàn cảnh Khu công nghiệp Thaco Chu Lai ở xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng.

Đà Nẵng xác định lĩnh vực công nghiệp tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng

Trong bối cảnh cả nước đang quyết tâm thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, phấn đấu tăng trưởng hai con số, thành phố Đà Nẵng xác định lĩnh vực công nghiệp tiếp tục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn và ông Paul Serra, Tổng Giám đốc Tập đoàn SunRice trao đổi tại buổi làm việc. (Ảnh: Bộ Tài chính)

Thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững với Tập đoàn SunRice, Australia

Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9-12/8/2026, chiều 10/8, thừa ủy quyền của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có buổi làm việc với Tập đoàn SunRice, nhằm thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị lúa gạo giữa Việt Nam và Australia.