Sử dụng AI trong viết và biên dịch sách: tiện ích hay mối lo?

Ở thời đại hiện nay, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đang được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm việc viết và dịch sách. Tuy nhiên, điều này đang làm dấy lên nhiều lo ngại và tranh cãi chung quanh giá trị thật của những cuốn sách được tạo ra bằng công cụ AI.
Các học viên tại một cơ sở đào tạo về công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) ở Hà Nội.
Các học viên tại một cơ sở đào tạo về công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) ở Hà Nội.

Theo thống kê từ Hội đồng Nhà văn châu Âu (European Writers’ Council), khoảng 65% nhà văn viết tiểu thuyết và hơn 75% các dịch giả tin rằng, AI sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới thu nhập tương lai của họ.

Tuy nhiên, một khảo sát khác cho thấy, nhiều người hoài nghi việc AI chỉ có khả năng tổng hợp kiến thức thu thập được từ môi trường internet, đồng nghĩa với việc những cuốn sách do AI viết ra chỉ là tập hợp của những kiến thức lộn xộn, thiếu giá trị thực tiễn, không mang lại lợi ích cho người đọc.

Trợ lý đắc lực nếu sử dụng đúng cách

Chị Giang Linh, biên tập viên một nhà xuất bản ở thành phố Hà Nội, cho biết: “Công việc sáng tác có những đặc thù riêng, nhưng tôi cho rằng, ở mảng dịch sách, nếu người dịch không biết sử dụng AI sẽ rất dễ bị tụt hậu. Trong khi đó các công cụ AI lại đang tiến bộ từng ngày, thậm chí cạnh tranh gay gắt lẫn nhau".

Nữ biên tập viên lấy thí dụ cho thấy, việc dịch ngoại ngữ hiện nay được hỗ trợ rất tốt trên ChatGPT và Gemini. Điều này chứng minh khả năng tự học của AI rất mạnh. AI hiện có khả năng điều chỉnh văn phong, ngữ điệu rất tiện lợi, giúp việc dịch và biên tập chính xác, trau chuốt hơn. Từ đây, các biên tập viên sẽ phải cập nhật và phát triển bản thân từng ngày để không bị bỏ lại phía sau.

Thực tế cho thấy, nhu cầu nâng cao kiến thức, khả năng làm chủ AI không chỉ tập trung ở khối đối tượng là các bạn trẻ.

Thực tế cho thấy, nhu cầu nâng cao kiến thức, khả năng làm chủ AI không chỉ tập trung ở khối đối tượng là các bạn trẻ.

Đồng tình với ý kiến trên, anh Đức Nhân, tác giả cuốn sách "Kỷ luật tự thân", chia sẻ: "Tôi từng thử sử dụng AI trong quá trình viết sách và thấy đây là công cụ hỗ trợ tốt, nhất là với việc đưa ra ý tưởng mới. Tuy vậy, cần phải hiểu những nội dung mà AI đưa ra chỉ mang tính phổ quát. Người viết cần có tư duy, kinh nghiệm nhất định để đưa những nội dung mình viết thêm phần mềm mại, đi vào lòng người".

Quả thật, AI sẽ là một công cụ hỗ trợ đắc lực nếu được sử dụng đúng cách. Với việc kết hợp những gì AI cung cấp cùng kiến thức cá nhân, kỹ năng viết và trải nghiệm thực tế sẽ giúp tác giả, dịch giả tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả làm việc, thậm chí mở ra những hướng tiếp cận mới trong sáng tạo nội dung.

Cạnh tranh để không tụt hậu

Thạc sĩ Lương Dũng Nhân, chuyên gia giảng dạy AI, tác giả của 6 cuốn sách xuất bản từ năm 2011 tới nay với tổng số gần 100 nghìn bản, nhận định: “Một cuốn sách giá trị không dừng lại ở việc cung cấp thông tin, mà còn phải mang lại cảm xúc, sự kết nối với người đọc. AI có thể giúp chúng ta xử lý lượng lớn dữ liệu, đưa ra những gợi ý thú vị, nhưng chỉ con người mới có thể tạo ra những câu chuyện, xúc cảm chân thật".

Cũng theo chia sẻ của Thạc sĩ Lương Dũng Nhân, các tác giả, dịch giả có thể áp dụng 5 bước cơ bản để có thể làm chủ AI trong quá trình viết, dịch sách: Xác định mục tiêu, đối tượng độc giả; Thu thập, xử lý thông tin; Thêm vào kiến thức, trải nghiệm cá nhân; Sáng tạo, cải tiến; Chỉnh sửa, hoàn thiện.

Chuyên gia Lương Dũng Nhân.

Chuyên gia Lương Dũng Nhân.

Đánh giá về tác động của công nghệ AI trong việc viết và biên dịch sách hiện nay, Phó Viện trưởng Viện Blockchain và Trí tuệ nhân tạo (ABAII, thuộc Hiệp hội Blockchain Việt Nam) Đào Trung Thành cho hay: Khi các công cụ AI trở nên dễ tiếp cận hơn, thị trường có thể chứng kiến sự gia tăng số lượng bản dịch với chi phí thấp hơn, khiến các dịch giả là con người khó cạnh tranh hơn, đặc biệt trong các thể loại phi hư cấu (non-fiction).

"Các nhà văn và dịch giả không nên xem AI như một đối thủ, mà hãy tận dụng nó để nâng cao năng suất làm việc. Bằng cách tích hợp AI vào quy trình làm việc, họ có thể đơn giản hóa các nhiệm vụ lặp đi lặp lại, tập trung hơn vào các khía cạnh phức tạp, sáng tạo của công việc. Các chuyên gia nên tìm kiếm nguồn đào tạo uy tín về các công cụ và phương pháp sử dụng AI để duy trì tính cạnh tranh trong lĩnh vực đang theo đuổi”.

Có thể bạn quan tâm

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.